Տերծագեան Նիկողայոս (Տէրծագօ, իտալացի)

Религия

Քրիստոնեական հոգևոր կյանքի, ապաշխարության խորհրդի աստվածաբանական իմաստի և դրա պատշաճ կատարման եկեղեցական կարգի ներկայացմանն ուղղված այս աշխատությունը նվիրված է հավատացյալի հոգևոր ինքնաքննության, մեղքերի գիտակցման, զղջման և Աստծո հետ հաշտության գործընթացին։ Գրքի հիմնական նպատակն է բացատրել ապաշխարության խորհրդի նշանակությունը քրիստոնյայի կյանքում, ներկայացնել դրա իրականացման գործնական ու հոգևոր սկզբունքները և ուղղորդել հավատացյալին՝ խորհրդին գիտակցված, անկեղծ ու պատշաճ պատրաստվելու գործում։ Հայ եկեղեցու ավանդության համաձայն՝ ապաշխարությունը քրիստոնեական հոգևոր կյանքի կարևորագույն խորհուրդներից է, որի միջոցով մարդը գիտակցում է իր մեղավոր ընթացքը, անկեղծորեն զղջում գործած մեղքերի համար, խոստովանում դրանք հոգևոր հովվին և ձգտում վերականգնել իր հոգևոր կապը Աստծո ու եկեղեցական համայնքի հետ։ Այս աշխատության գաղափարական առանցքում ապաշխարության ընկալումն է ոչ միայն որպես որոշակի եկեղեցական արարողություն, այլև որպես մարդու ներքին վերափոխման, խղճի մաքրման և բարոյական կատարելագործման շարունակական ճանապարհ։ Բովանդակային ուղղվածությամբ այն անդրադառնում է ապաշխարության խորհրդին նախապատրաստվելու անհրաժեշտությանը, սեփական վարքի և գործերի քննությանը, մեղքերի գիտակցմանը, զղջման անկեղծությանը, խոստովանության նշանակությանը և հոգևոր առաջնորդության դերին։ Առանձնահատուկ կարևորություն է տրվում այն հանգամանքին, որ ճշմարիտ ապաշխարությունը չի սահմանափակվում մեղքերի բանավոր խոստովանությամբ, այլ ենթադրում է մարդու ներքին վերաբերմունքի փոփոխություն, սխալներից հրաժարվելու վճռականություն և քրիստոնեական պատվիրաններին համապատասխան ապրելու գիտակցված ձգտում։ Աշխատության մեջ արտահայտվող հոգևոր մոտեցումը կարևորում է նաև խղճի քննության դերը, որի միջոցով հավատացյալը հնարավորություն է ստանում վերանայելու իր մտքերը, խոսքերը, արարքները և մարդկանց նկատմամբ վերաբերմունքը՝ բացահայտելով այն շեղումները, որոնք հակասում են քրիստոնեական բարոյականությանը։ Ապաշխարության խորհրդի գործնական կողմի ներկայացումը կարևոր է հատկապես այն տեսանկյունից, որ հավատացյալին օգնում է հասկանալու խոստովանության նպատակը, քահանայի հոգևոր ծառայության նշանակությունը և մեղքերի թողության աստվածաբանական իմաստը։ Խորհուրդը ներկայացվում է որպես աստվածային շնորհի ընդունման և հոգևոր նորոգման հնարավորություն, որի արդյունավետությունը պայմանավորված է անկեղծ զղջմամբ, սեփական մեղքերի գիտակցմամբ, Աստծո ողորմության հանդեպ վստահությամբ և կյանքի ուղղությունը փոխելու պատրաստակամությամբ։ Աշխատության կարևոր գաղափարներից է նաև այն, որ ապաշխարությունը պետք է ուղեկցվի բարոյական պատասխանատվությամբ, մերձավորի հանդեպ սիրով, ներողամտությամբ, խոնարհությամբ և գործնական բարիքներով։ Այս սկզբունքները ապաշխարության հոգևոր նշանակությունը կապում են մարդու առօրյա կյանքի հետ՝ ընդգծելով, որ ներքին զղջումը պետք է արտահայտվի նաև վարքի փոփոխությամբ և քրիստոնեական արժեքներին համապատասխան գործողություններով։ Գրքի պատմական և մշակութային նշանակությունը պայմանավորված է 19-րդ դարի սկզբի հայ աստվածաբանական և եկեղեցական գրականության զարգացման համատեքստում նրա տեղով։ Վենետիկի Սուրբ Ղազար կղզու Մխիթարյան միաբանությունը հայ հոգևոր, գիտական և գրահրատարակչական կյանքի կարևոր կենտրոններից էր, որտեղ մեծ ուշադրություն էր դարձվում աստվածաբանական գիտելիքների համակարգմանը, եկեղեցական գրականության հրատարակությանը և հայերեն կրոնական մտքի զարգացմանը։ Նման գործնական բնույթի աշխատությունների հրատարակությունը վկայում է հավատացյալների հոգևոր կրթության, եկեղեցական խորհուրդների վերաբերյալ գիտելիքների տարածման և հոգևոր առաջնորդության մշակույթի ամրապնդման կարևորության մասին։ Գրական առումով այն պատկանում է աստվածաբանական-գործնական և հոգևոր-ուսուցողական արձակի ոլորտին, որի հիմնական առանձնահատկություններն են բացատրական շարադրանքը, դաստիարակչական նպատակադրումը և կրոնական ուսմունքի կիրառական ներկայացումը։ Աշխատությունը արժեքավոր է Հայ առաքելական եկեղեցու խորհուրդների պատմության, ապաշխարության աստվածաբանության, հայ հոգևոր գրականության և եկեղեցական դաստիարակության ավանդույթների ուսումնասիրության համար։ Այն կարող է հետաքրքրել աստվածաբաններին, եկեղեցական պատմությամբ զբաղվող հետազոտողներին, հոգևորականներին և քրիստոնեական բարոյագիտությամբ հետաքրքրվող ընթերցողներին՝ հնարավորություն տալով խորությամբ ուսումնասիրելու ապաշխարության խորհրդի հոգևոր նշանակությունը, մարդու ներքին վերափոխման քրիստոնեական ընկալումը և հավատացյալի հոգևոր կյանքի կազմակերպման ավանդական սկզբունքները։