Թերզյան, Արամ Տիգրանի

Политология

Աշխատությունը նվիրված է Հարավային Կովկասում Եվրոպական Միության էներգետիկ շահերի քաղաքական չափումների ուսումնասիրությանը՝ տարածաշրջանի աշխարհաքաղաքական նշանակության, էներգետիկ անվտանգության և միջազգային համագործակցության համատեքստում։ Հետազոտության կենտրոնում այն քաղաքական և ռազմավարական գործոններն են, որոնց միջոցով էներգետիկ ռեսուրսների մատակարարման աղբյուրների ու երթուղիների բազմազանեցումը փոխկապակցվում է ԵՄ արտաքին քաղաքականության հետ։ Հարավային Կովկասը դիտարկվում է որպես Կասպյան տարածաշրջանը եվրոպական շուկաների հետ կապող կարևոր տարածք, որտեղ էներգետիկ ենթակառուցվածքները, տարանցիկ ուղիները և միջպետական համագործակցությունը ձեռք են բերում ոչ միայն տնտեսական, այլև քաղաքական նշանակություն։ ԵՄ պաշտոնական քաղաքականության մեջ մատակարարման աղբյուրների և երթուղիների բազմազանեցումը դիտարկվում է էներգետիկ անվտանգության բաղադրիչ, իսկ Հարավային գազային միջանցքը Կասպյան տարածաշրջանի գազը Եվրոպա հասցնող հիմնական ենթակառուցվածքներից է։ Հետազոտության շրջանակում առանձնահատուկ ուշադրություն է հատկացվում Ադրբեջանի՝ որպես էներգակիրների մատակարարի, և Վրաստանի՝ որպես տարանցիկ տարածքի դերերին, ինչպես նաև Հայաստանի հետ ԵՄ էներգետիկ համագործակցության առանձնահատկություններին։ Հայաստանի դեպքում համագործակցությունը ներառում է էներգաարդյունավետության, վերականգնվող էներգետիկայի, ցանցային ենթակառուցվածքների և միջսահմանային կապերի ուղղություններ։ Քաղաքական վերլուծության կարևոր ուղղություն է էներգետիկ շահերի և տարածաշրջանային անվտանգության փոխկապակցվածությունը, քանի որ ենթակառուցվածքների կայուն աշխատանքը և երկարաժամկետ ներդրումային ծրագրերը կախված են նաև միջպետական հարաբերություններից ու տարածաշրջանային կայունությունից։ Միաժամանակ ԵՄ քաղաքականությունը չի սահմանափակվում ածխաջրածնային ռեսուրսների մատակարարմամբ. վերջին տարիներին պաշտոնական օրակարգում աճել է վերականգնվող էներգիայի, էլեկտրաէներգետիկ փոխկապակցվածության, էներգաարդյունավետության և կանաչ էներգետիկ միջանցքների նշանակությունը։ Հետազոտության մեջ կարող են քննվել նաև ԵՄ-ի հարաբերությունները Հարավային Կովկասի առանձին պետությունների հետ, արտաքին դերակատարների շահերի փոխազդեցությունը և այն քաղաքական գործիքները, որոնց միջոցով Միությունը ձգտում է համադրել էներգետիկ անվտանգությունը, տնտեսական համագործակցությունը և տարածաշրջանային կապակցվածությունը։ Այս տեսանկյունից էներգետիկ քաղաքականությունը ներկայացվում է որպես արտաքին քաղաքականության բազմաշերտ ոլորտ, որտեղ տնտեսական նպատակները միահյուսվում են անվտանգության, դիվանագիտության և տարածաշրջանային համագործակցության խնդիրների հետ։ Ընդհանուր առմամբ ուսումնասիրությունը համադրում է միջազգային հարաբերությունների, էներգետիկ քաղաքականության, աշխարհաքաղաքականության և տարածաշրջանային անվտանգության մոտեցումները՝ բացահայտելով Հարավային Կովկասի տեղը Եվրոպական Միության էներգետիկ ռազմավարական հետաքրքրությունների համակարգում։