Թոփչյան, Արամ Ստեփանի

Литература

Աշխատությունը նվիրված է Մովսես Խորենացիի «Հայոց պատմության» մեջ հնարավոր հունական աղբյուրների խնդրին՝ բացահայտելով այն գիտական բանավեճերը, որոնք վերաբերում են նրա աշխատության կառուցվածքային, գաղափարական և տեղեկատվական աղբյուրների ծագմանը։ Ուսումնասիրվում է, թե որքանով է հեղինակը օգտվել հունալեզու պատմագրական ավանդույթից, ինչպես նաև՝ ինչ ձևով են այդ հնարավոր աղբյուրները վերամշակվել և ինտեգրվել հայկական պատմագիտական համակարգին։ Հատուկ ուշադրություն է դարձվում տեքստային համեմատություններին, միջնորդ լեզուների ազդեցությանը, պատմական տեղեկությունների փոխանցման ուղիներին և միջմշակութային փոխառությունների մեխանիզմներին, որոնք կարող էին ձևավորել Խորենացու պատմական պատկերացումները։ Աշխատությունը նաև դիտարկում է խնդրի շուրջ գոյություն ունեցող տարբեր գիտական դիրքորոշումները՝ ընդգծելով թե՛ աղբյուրագիտական քննադատության, թե՛ ազգային պատմագրության ինքնուրույնության հարցերը։ Այն կարևոր ներդրում է հայ պատմագրության ուսումնասիրության մեջ՝ ցույց տալով, թե ինչպես է ձևավորվում դասական պատմական տեքստի աղբյուրների բազմաշերտ և հաճախ հակասական բնույթը։

Литература

Աշխատությունը նվիրված է համաշխարհային դրամատուրգիայի նշանավոր ողբերգություններից մեկի վերաբերյալ արևմտյան գրականագիտական մտքի ձևավորման և զարգացման ուսումնասիրությանը՝ ներկայացնելով տարբեր ժամանակաշրջաններում ստեղծված մեկնաբանական ուղղությունները, քննադատական մոտեցումները և տեսական բանավեճերը։ Հետազոտության առանցքում ստեղծագործության գլխավոր կերպարի բնույթի, գործողությունների շարժառիթների, ներքին հակասությունների, բարոյական ընտրության, վրեժի, իշխանության, մահվան, ճշմարտության և մարդկային ինքնության խնդիրների վերաբերյալ գրականագիտական մեկնաբանությունների համադրումն է։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է հատկացվում այն հարցին, թե տարբեր գրականագիտական դպրոցներ ինչպես են բացատրել գլխավոր հերոսի վարքագիծը և գործողության հետաձգման խնդիրը՝ այն կապելով հոգեբանական, փիլիսոփայական, բարոյագիտական, պատմամշակութային կամ դրամատուրգիական գործոնների հետ։ Քննվում են ռոմանտիկական, հոգեբանական, ձևապաշտական, նոր քննադատական, հոգեվերլուծական, կառուցվածքաբանական, հետկառուցվածքաբանական, նոր պատմական, ֆեմինիստական և մշակութաբանական ընթերցումների առանձնահատկությունները։ Կարևոր տեղ է զբաղեցնում կերպարային համակարգի ուսումնասիրությունը՝ ուշադրություն դարձնելով ոչ միայն գլխավոր հերոսին, այլև նրա շրջապատի կերպարների գործառույթներին, նրանց միջև ձևավորվող հակադրություններին և ողբերգության գաղափարական կառուցվածքում ունեցած նշանակությանը։ Հետազոտության շրջանակում դիտարկվում են նաև լեզվի, մենախոսությունների, խորհրդանշական պատկերների, թատերականության և «թատրոն թատրոնի մեջ» սկզբունքի վերաբերյալ մեկնաբանությունները։ Առանձին ուշադրություն է դարձվում ստեղծագործության տեքստային պատմությանը և տարբեր խմբագրական տարբերակների ուսումնասիրության նշանակությանը, քանի որ տեքստաբանական հարցերը կարող են ազդեցություն ունենալ առանձին տեսարանների և կերպարների մեկնաբանության վրա։ Անդրադարձ է կատարվում նաև բեմական ընթերցումների և գրականագիտական մեկնաբանությունների փոխազդեցությանը՝ ցույց տալով, թե ինչպես են թատերական ներկայացումները նպաստել ստեղծագործության նոր իմաստային շերտերի բացահայտմանը։ Տարբեր ժամանակաշրջանների քննադատական մոտեցումների համեմատությունը հնարավորություն է տալիս հետևել նաև արևմտյան գրականագիտության մեթոդաբանական փոփոխություններին՝ հեղինակակենտրոն մեկնաբանություններից դեպի տեքստի, ընթերցողի, մշակութային միջավայրի, գենդերի և իշխանական հարաբերությունների ուսումնասիրություն։ Ընդհանուր առմամբ աշխատանքը ներկայացնում է մեկ դասական դրամատիկական ստեղծագործության մեկնաբանությունների բազմազան պատմությունը՝ այն դիտարկելով որպես գրականագիտական տեսությունների զարգացման և փոփոխվող մշակութային ընկալումների արտահայտման կարևոր դաշտ։