Թովմասյան, Արտակ Գագիկի

Медицина

Աշխատությունը նվիրված է բնական և սինթետիկ ծագման մետաղապորֆիրինային միացությունների կենսաբանական ակտիվության ուսումնասիրությանը՝ բջջային և մանրէաբանական մոդելների վրա իրականացվող լաբորատոր հետազոտությունների շրջանակում։ Հետազոտության կենտրոնում պորֆիրինային կառուցվածք ունեցող և տարբեր մետաղական իոնների հետ համալիրներ կազմող միացությունների հնարավոր հակաուռուցքային ու հակամանրէային հատկությունների գնահատումն է։ Մետաղապորֆիրինները հետաքրքրություն են ներկայացնում կենսաանօրգանական և դեղագործական քիմիայի համար, քանի որ դրանց կենսաբանական ազդեցությունը կարող է պայմանավորված լինել ինչպես պորֆիրինային համակարգի կառուցվածքով, այնպես էլ կենտրոնական մետաղական իոնի բնույթով և մոլեկուլի ընդհանուր ֆիզիկաքիմիական հատկություններով։ Ուսումնասիրության շրջանակում համեմատվում են տարբեր ծագման և կառուցվածքային առանձնահատկություններ ունեցող միացությունների ազդեցությունները՝ նպատակ ունենալով բացահայտել դրանց կառուցվածքի և կենսաբանական ակտիվության միջև հնարավոր կապերը։ Հակաքաղցկեղային ուղղությամբ ուշադրություն է դարձվում փորձարարական բջջային մոդելներում միացությունների ազդեցությանը բջիջների կենսունակության, բազմացման և այլ կենսաբանական ցուցանիշների վրա՝ միաժամանակ գնահատելով առողջ և փոփոխված բջիջների նկատմամբ հնարավոր ընտրողականությունը։ Հակամանրէային ուսումնասիրությունները նպատակ ունեն պարզելու, թե հետազոտվող նյութերն ինչպիսի ազդեցություն կարող են ունենալ տարբեր մանրէաբանական մոդելների կենսունակության և աճի վրա։ Կարևոր ուղղություն է հնարավոր ազդեցության մեխանիզմների ընդհանուր ուսումնասիրությունը, ներառյալ բջջային օքսիդավերականգնման հավասարակշռության, թաղանթային համակարգերի և կենսական նշանակություն ունեցող մոլեկուլային գործընթացների հետ հնարավոր փոխազդեցությունները։ Լաբորատոր պայմաններում ստացված արդյունքները հնարավորություն են տալիս նախնական մակարդակում համեմատելու տարբեր միացությունների կենսաբանական ներուժը և առանձնացնելու հետագա հիմնարար հետազոտությունների համար հետաքրքրություն ներկայացնող կառուցվածքային խմբերը։ Միաժամանակ նման արդյունքները պետք է մեկնաբանվեն իրենց փորձարարական սահմանափակումների շրջանակում, քանի որ բջջային կամ մանրէաբանական մոդելներում արձանագրված ակտիվությունն ինքնին չի նշանակում կլինիկական արդյունավետություն կամ անվտանգություն։ Ընդհանուր առմամբ աշխատանքը համադրում է կենսաանօրգանական քիմիայի, մոլեկուլային կենսաբանության, ուռուցքաբանական հետազոտությունների և մանրէաբանության մոտեցումները՝ մետաղապորֆիրինային միացությունների կենսաբանական հատկությունների և դրանց հետագա գիտական ուսումնասիրման հնարավորությունների գնահատման նպատակով։