Յակոբեան, Ալեքսան Յակոբի

История

Այս աշխատությունը նվիրված է Բուն Աղուանքի և Հայոց Արևելից կողմերում ձևավորված ու գործած իշխանատոհմերի պատմական զարգացման, քաղաքական գործունեության և ծագումնաբանական կապերի ուսումնասիրությանը Թ-ԺԳ դարերի ընթացքում։ Հետազոտության հիմքում ընկած է պատմա-աղբյուրագիտական մոտեցումը, որի միջոցով քննության են առնվում միջնադարյան գրավոր աղբյուրներում պահպանված տեղեկությունները, տոհմական ավանդությունները, պատմագրական հաղորդումները և այլ վկայություններ՝ իշխանական տների ծագումը, ժառանգական իշխանությունը և քաղաքական դիրքը հնարավորինս ամբողջական կերպով ներկայացնելու նպատակով։ Աշխատության շրջանակում ուսումնասիրվում են տարածաշրջանի քաղաքական և վարչական կառուցվածքի առանձնահատկությունները, տեղական իշխանությունների ձևավորումը, նրանց հարաբերությունները միմյանց և հարակից քաղաքական ուժերի հետ։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում իշխանատոհմերի ծագումնաբանությանը, տոհմերի հաջորդականությանը, տարածքային տիրույթներին և իշխանության փոխանցման մեխանիզմներին։ Ուսումնասիրությունը կարող է անդրադառնալ նաև Բուն Աղուանքի և Հայոց Արևելից կողմերի տարբեր իշխանական կենտրոնների փոխհարաբերություններին, ինչպես նաև հայկական և հարևան քաղաքական միավորների հետ նրանց ունեցած կապերին։ Պատմական գործընթացների վերլուծության ընթացքում հաշվի են առնվում տարածաշրջանում տեղի ունեցած քաղաքական փոփոխությունները, արտաքին ներխուժումները, իշխանական կենտրոնների վերադասավորումները և նոր պետական կազմավորումների ի հայտ գալը։ Աղբյուրագիտական քննության կարևոր բաղադրիչ է տարբեր ժամանակաշրջանների հեղինակների հաղորդումների համադրումը, դրանց հավաստիության գնահատումը և հակասական կամ թերի տեղեկությունների համեմատական վերլուծությունը։ Աշխատությունը կարող է օգտագործել հայկական միջնադարյան պատմագրության, վիմագրական նյութերի, տոհմաբանական տվյալների և այլ սկզբնաղբյուրների տեղեկությունները՝ իշխանական տների պատմությունը վերականգնելու համար։ Առանձին ուշադրություն է դարձվում իշխանատոհմերի դերին տարածաշրջանի քաղաքական, սոցիալական, տնտեսական և մշակութային կյանքի կազմակերպման գործում։ Ուսումնասիրությունը կարևոր է նաև միջնադարյան Հայաստանի արևելյան տարածքների պատմական և քաղաքական պատկերը վերականգնելու, իշխանական համակարգի առանձնահատկությունները հասկանալու և տեղական ազնվականության դերը գնահատելու տեսանկյունից։ Տոհմերի պատմության քննությունը հնարավորություն է տալիս բացահայտելու իշխանական ավանդույթների շարունակականությունը, քաղաքական դաշինքների ձևավորման տրամաբանությունը և տարածաշրջանային իշխանության կառուցվածքի փոփոխությունները։ Աշխատության աղբյուրագիտական բնույթը այն դարձնում է արժեքավոր նյութ միջնադարյան հայկական պատմության վիճելի կամ քիչ ուսումնասիրված հարցերի հետագա հետազոտության համար։ Նյութը կարող է օգտակար լինել պատմաբանների, հայագետների, կովկասագետների, աղբյուրագետների, տոհմաբանության մասնագետների, միջնադարյան պատմության հետազոտողների, դասախոսների, ասպիրանտների և համապատասխան մասնագիտություններով սովորող ուսանողների համար։