Զաքոյան, Հրաչյա Սամվելի

Сельское хозяйство

Գիտական աշխատությունը նվիրված է Հայաստանի Հանրապետության Գեղարքունիքի մարզում գյուղատնտեսական արտադրության զարգացման հիմնախնդիրների ուսումնասիրությանը, տարածաշրջանի ագրարային ներուժի գնահատմանը և գյուղատնտեսության արդյունավետության բարձրացման հնարավորությունների բացահայտմանը։ Ուսումնասիրության թեմատիկ շրջանակն ընդգրկում է մարզի գյուղատնտեսական արտադրության կառուցվածքային առանձնահատկությունները, հողային և ջրային ռեսուրսների օգտագործման արդյունավետությունը, բուսաբուծության և անասնապահության զարգացման պայմանները, ինչպես նաև գյուղատնտեսական տնտեսությունների տնտեսական ու կազմակերպչական գործունեության հետ կապված խնդիրները։ Գեղարքունիքի մարզը, ունենալով բարձրադիր աշխարհագրական դիրք, բազմազան բնական և կլիմայական պայմաններ ու գյուղատնտեսական նշանակության ընդարձակ տարածքներ, առանձնահատուկ տեղ է զբաղեցնում Հայաստանի ագրարային համակարգում։ Տարածաշրջանի գյուղատնտեսական արտադրության զարգացման վրա էական ազդեցություն են ունենում կլիմայական սահմանափակումները, հողերի բերրիությունը, ոռոգման հնարավորությունները, արտադրական ենթակառուցվածքների վիճակը և գյուղատնտեսական տեխնիկայի հասանելիությունը։ Աշխատության թեմատիկ ուղղություններից են գյուղատնտեսական հողատարածքների նպատակային օգտագործումը, հողերի մասնատվածության հետևանքով առաջացող տնտեսական դժվարությունները, գյուղացիական տնտեսությունների արտադրողականության բարձրացումը և գյուղատնտեսական գործունեության կազմակերպման ժամանակակից մոտեցումների կիրառումը։ Առանձնահատուկ նշանակություն ունեն կարտոֆիլագործության, հացահատիկային և կերային մշակաբույսերի արտադրության, ինչպես նաև անասնապահության զարգացման հնարավորությունները, որոնք կարևոր դեր են կատարում մարզի գյուղական բնակչության զբաղվածության և եկամուտների ձևավորման գործում։ Ուսումնասիրության շրջանակում կարևորվում են գյուղատնտեսական արտադրության նյութատեխնիկական ապահովման, ներդրումային միջավայրի բարելավման, արտադրանքի իրացման շուկաների հասանելիության, պահեստավորման և վերամշակման կարողությունների զարգացման հիմնախնդիրները։ Գյուղատնտեսական արտադրության արդյունավետության բարձրացման տեսանկյունից կարևոր են նաև գյուղատնտեսական կոոպերացիայի խթանումը, փոքր և միջին տնտեսությունների համագործակցության ընդլայնումը, նոր տեխնոլոգիաների ներդրումը և արտադրական ծախսերի օպտիմալացումը։ Աշխատության թեմատիկան առնչվում է գյուղական համայնքների սոցիալ-տնտեսական զարգացմանը, բնակչության զբաղվածության ապահովմանը, գյուղատնտեսական եկամուտների կայունացմանը և գյուղական բնակավայրերից արտագաղթի ու ներքին միգրացիայի տնտեսական պատճառների մեղմացմանը։ Կարևոր տեղ են զբաղեցնում նաև բնական ռեսուրսների պահպանության, հողերի դեգրադացիայի կանխարգելման, արոտավայրերի արդյունավետ կառավարման և շրջակա միջավայրի նկատմամբ գյուղատնտեսական գործունեության ազդեցության նվազեցման հարցերը։ Գեղարքունիքի մարզի գյուղատնտեսական զարգացման ուսումնասիրությունը սերտորեն կապված է Սևանա լճի ավազանի բնապահպանական առանձնահատկությունների հետ, քանի որ տարածաշրջանում գյուղատնտեսական արտադրության ընդլայնումը պահանջում է տնտեսական շահերի և էկոլոգիական անվտանգության սկզբունքների հավասարակշռված համադրում։ Աշխատության գիտագործնական նշանակությունը պայմանավորված է տարածաշրջանային գյուղատնտեսական քաղաքականության կատարելագործման, արտադրական ռեսուրսների արդյունավետ բաշխման և ագրարային ոլորտի մրցունակության բարձրացման խնդիրների ուսումնասիրությամբ։ Այն կարող է օգտակար լինել գյուղատնտեսության տնտեսագիտության, ագրարային կառավարման, տարածաշրջանային զարգացման, հողօգտագործման և բնապահպանական տնտեսագիտության ոլորտներում մասնագիտացող գիտաշխատողների, տնտեսագետների, պետական և տեղական կառավարման մարմինների ներկայացուցիչների, գյուղատնտեսական ձեռնարկատերերի, դասախոսների և ուսանողների համար։ Ուսումնասիրությունը հնարավորություն է տալիս առավել ամբողջական պատկերացում կազմելու Գեղարքունիքի մարզի գյուղատնտեսական արտադրության զարգացմանը խոչընդոտող գործոնների, առկա տնտեսական հնարավորությունների և ոլորտի երկարաժամկետ ու կայուն զարգացման համար անհրաժեշտ կազմակերպչական, տեխնոլոգիական և տնտեսական մոտեցումների մասին։