Ещё в разделе Биология

    Смотреть все arrow_right_alt

    Откройте для себя другие интересные и полезные материалы

    Вот коллекция других файлов, которые могут вас заинтересовать и помочь в учебе или творческой работе. Чтобы увидеть больше, вы можете перейти в раздел материалов
    Онлайн

    Лингвистика

    Սիլվա Կապուտիկյանի հուշագրությունների լեզուն

    Սիլվա Կապուտիկյանի հուշագրությունների լեզուն առանձնանում է բազմաշերտ կառուցվածքով, որտեղ միաժամանակ համադրվում են գրական, հրապարակախոսական և խոսակցական ոճերը։ Նրա հուշագրական տեքստերում լեզուն ծառայում է ոչ միայն իրադարձությունների վերապատմմանը, այլև հեղինակային դիրքորոշման, հիշողության հուզական լիցքի և ժամանակի սոցիալ-քաղաքական իրականության արտահայտմանը։ Տեքստային կառուցվածքը հաճախ հոսուն է՝ հիմնված ազատ շարահյուսության, ընդարձակ նախադասությունների և ներքին խոսքի վրա, ինչը ստեղծում է մտքի բնական զարգացում հիշողության ընթացքի նման։ Բառապաշարը բազմազան է․ հանդիպում են ինչպես գրական-վեհ արտահայտություններ, այնպես էլ կենդանի խոսակցական ձևեր, երբեմն նաև օտարաբանություններ, որոնք արտացոլում են ժամանակի լեզվական միջավայրը և հեղինակի շփումների լայն շրջանակը։ Հատկանշական է պատկերավորման հարուստ համակարգը՝ փոխաբերություններ, համեմատություններ և խորհրդանշական ձևակերպումներ, որոնք ուժեղացնում են հուզական ազդեցությունը և դարձնում հիշողությունը գրեթե գեղարվեստական պատկեր։ Լեզվի մեջ նկատելի է նաև ընդգծված անհատական ոճ՝ ներսից խոսող, երբեմն հուզականորեն կտրուկ, երբեմն էլ վերլուծական տոնով, ինչը թույլ է տալիս հուշագրությունը ընկալել ոչ միայն որպես հիշողությունների ժողովածու, այլ նաև որպես ինքնարտահայտման և ժամանակի մեկնաբանման միջոց։

    Обновлено. 2026-09-21
    Սիլվա Կապուտիկյանի հուշագրությունների լեզուն
    Онлайн

    Литература

    Պարույր Սևակի անտիպ ժառանգությունը. գեղարվեստական արձակ և գրականագիտություն

    Աշխատությունը նվիրված է Պարույր Սևակի ստեղծագործական ժառանգության այն հատվածների ուսումնասիրությանը, որոնք կապված են նրա չհրատարակված կամ երկար ժամանակ լայն ընթերցողական շրջանառությունից դուրս մնացած գեղարվեստական արձակի և գրականագիտական նյութերի հետ։ Հետազոտության կենտրոնում ձեռագիր ու արխիվային նյութերի քննությունն է, դրանց բնագրային առանձնահատկությունների բացահայտումը, ստեղծման հնարավոր համատեքստի վերականգնումը և գրողի ընդհանուր ստեղծագործական համակարգում դրանց տեղի որոշումը։ Գեղարվեստական արձակի ուսումնասիրությունը հնարավորություն է տալիս ընդլայնելու Սևակի՝ առավելապես որպես բանաստեղծ ճանաչված ստեղծագործական դիմանկարը և բացահայտելու նրա պատմողական մտածողության, կերպարակերտման, սյուժետային կազմակերպման, հոգեբանական դիտարկումների ու արձակ լեզվի առանձնահատկությունները։ Կարևորվում է արձակ նյութերի և բանաստեղծական ժառանգության միջև թեմատիկ, գաղափարական և ոճական ընդհանրությունների բացահայտումը՝ պարզելու համար, թե հեղինակի աշխարհընկալման հիմնական խնդիրներն ինչպես են դրսևորվում տարբեր գրական ձևերում։ Գրականագիտական նյութերի քննության միջոցով հնարավոր է ներկայացնել Սևակի պատկերացումները գրականության բնույթի, ստեղծագործական գործընթացի, գրողի հասարակական ու մշակութային դերի, ազգային գրական ավանդույթի և ժամանակակից գրականության զարգացման վերաբերյալ։ Առանձնահատուկ նշանակություն ունի հեղինակային տարբերակների, սևագրությունների, խմբագրումների և հնարավոր վերամշակումների համեմատությունը, քանի որ դրանք կարող են ցույց տալ ստեղծագործական մտահղացման ձևավորման ու փոփոխման ընթացքը։ Հետազոտության մեջ կարևոր տեղ է զբաղեցնում նաև տեքստաբանական աշխատանքը՝ ձեռագրերի ընթերցման, տարբերակների համադրման, բնագրերի ճշգրտման և դրանց գիտական ներկայացման խնդիրներով։ Արխիվային նյութերի ուսումնասիրությունը հնարավորություն է տալիս լրացնելու գրողի ստեղծագործական կենսագրության առանձին դրվագներ և ավելի ամբողջական պատկերացում կազմելու նրա մտավոր հետաքրքրությունների մասին։ Միաժամանակ անտիպ նյութերը դիտարկվում են ոչ թե մեկուսացված, այլ հրապարակված ստեղծագործությունների և ժամանակաշրջանի հայ գրական գործընթացի հետ փոխհարաբերության մեջ։ Ընդհանուր առմամբ աշխատանքը համադրում է գրականագիտական, տեքստաբանական, աղբյուրագիտական և արխիվագիտական մոտեցումները՝ նպաստելով Պարույր Սևակի ստեղծագործական անհատականության և բազմաժանր գրական ժառանգության առավել ամբողջական ուսումնասիրմանը։

    Обновлено. 2026-09-23
    Պարույր Սևակի անտիպ ժառանգությունը. գեղարվեստական արձակ և գրականագիտություն
    Онлайн

    Математика

    Асимптотика вынужденных и свободных пространственных колебаний пластин

    Աշխատությունը նվիրված է թիթեղների ազատ և հարկադրական տարածական տատանումների ասիմպտոտիկ օրինաչափությունների տեսական ուսումնասիրությանը՝ կիրառելով առաձգականության տեսության, կառուցվածքային մեխանիկայի և կիրառական մաթեմատիկայի մեթոդները։ Հետազոտության կենտրոնում բարակ կառուցվածքային տարրերի դինամիկական վարքն է տարբեր եզրային պայմանների, երկրաչափական պարամետրերի և արտաքին ազդեցությունների դեպքում։ Ազատ տատանումների ուսումնասիրության ընթացքում դիտարկվում են համակարգի սեփական հաճախականությունները և տատանման ձևերը, որոնք բնութագրում են կառուցվածքի բնական դինամիկական հատկությունները, իսկ հարկադրական տատանումների դեպքում գնահատվում է ժամանակից կախված արտաքին ազդեցություններին համակարգի արձագանքը։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է հատկացվում տարածական տատանումներին, երբ կառուցվածքային տարրի շարժումը չի սահմանափակվում մեկ հարթությամբ և անհրաժեշտ է հաշվի առնել տարբեր ուղղություններով առաջացող տեղաշարժերի ու դեֆորմացիաների փոխկապակցվածությունը։ Ասիմպտոտիկ մոտեցումների կիրառումը հնարավորություն է տալիս ուսումնասիրելու լուծումների վարքը որոշակի սահմանային պայմաններում կամ փոքր և մեծ պարամետրերի դեպքում՝ առանձնացնելով դինամիկական գործընթացը որոշող հիմնական օրինաչափությունները։ Հետազոտությունը կարող է ներառել համապատասխան դիֆերենցիալ հավասարումների ձևակերպում, սահմանային և սկզբնական պայմանների վերլուծություն, սեփական արժեքների խնդիրների ուսումնասիրություն և մոտավոր լուծումների կառուցում։ Կարևոր տեղ է զբաղեցնում ռեզոնանսային երևույթների տեսական գնահատումը, քանի որ արտաքին ազդեցության հաճախականությունների և համակարգի բնական հաճախականությունների հարաբերակցությունը կարող է էապես փոխել տատանումների բնույթը։ Ուսումնասիրվում է նաև թիթեղի երկրաչափական և մեխանիկական բնութագրերի ազդեցությունը դինամիկական արձագանքի վրա, ինչը հնարավորություն է տալիս բացահայտելու տարբեր կառուցվածքային պարամետրերի նշանակությունը։ Ստացված տեսական արդյունքները կարող են կիրառական արժեք ունենալ շինարարական, մեքենաշինական և այլ ինժեներական կառուցվածքների դինամիկական հաշվարկների զարգացման համար։ Ընդհանուր առմամբ ուսումնասիրությունը համադրում է թիթեղների տեսությունը, տատանումների մաթեմատիկական վերլուծությունը և ասիմպտոտիկ մեթոդները՝ բարակ կառուցվածքային համակարգերի բարդ տարածական դինամիկայի ավելի խորքային նկարագրման նպատակով։

    Обновлено. 2026-09-26
    Асимптотика вынужденных и свободных пространственных колебаний пластин
    Онлайн

    История

    1903 թ. հունիսի 12-ի օրենքը և հայերի համաժողովրդական հակացարական ելույթները 1903-1905 թթ

    Այս գիտական աշխատությունը նվիրված է 1903 թ. հունիսի 12-ին ցարական իշխանությունների ընդունած այն օրենքի ուսումնասիրությանը, որով Հայ Առաքելական Եկեղեցուն պատկանող գույքն ու եկամտաբեր կալվածքները ենթակա էին պետական տնօրինման, ինչպես նաև այդ քաղաքականության դեմ 1903-1905 թթ. հայ ժողովրդի ծավալած համաժողովրդական հակացարական պայքարի վերլուծությանը։ Օրենքը նախատեսում էր հայկական եկեղեցական հողերի, անշարժ գույքի և եկամտաբեր ունեցվածքի փոխանցում պետական կառույցների տնօրինությանը, ինչն ընկալվեց ոչ միայն որպես տնտեսական միջոցառում, այլև որպես Հայոց Եկեղեցու ազգային, կրթական և հասարակական դերակատարությունը սահմանափակելու փորձ։ Աշխատությունը ուսումնասիրում է այդ որոշման քաղաքական նախադրյալները, ցարական իշխանությունների ազգային և վարչական քաղաքականությունը Արևելյան Հայաստանում ու Այսրկովկասում, ինչպես նաև դրա ազդեցությունը հայ հասարակության տարբեր շերտերի վրա։ Հատուկ ուշադրություն է դարձվում օրենքի ընդունմանը հաջորդած զանգվածային ընդվզումներին, բողոքի ակցիաներին, հանրահավաքներին, դիմադրության կազմակերպմանը և հոգևորականության ու հասարակական-քաղաքական ուժերի մասնակցությանը։ Հետազոտության կարևոր ուղղություններից է Հայոց Եկեղեցու և ժողովրդի փոխգործակցության ուսումնասիրությունը, քանի որ եկեղեցական ունեցվածքի պաշտպանության հարցը վերածվեց ազգային իրավունքների և ինքնության պահպանման ավելի լայն խնդրի։ Այդ պայքարին ակտիվորեն մասնակցում էին հասարակության տարբեր խմբեր, իսկ Մայր Աթոռի և Մկրտիչ Ա Խրիմյան կաթողիկոսի դիրքորոշումը կարևոր դեր ունեցավ դիմադրության համախմբման գործում։ Աշխատությունը նաև դիտարկում է 1903-1905 թթ. հակացարական շարժումները Ռուսական կայսրությունում ծավալվող հեղափոխական գործընթացների համատեքստում։ Այդ ժամանակաշրջանի իրադարձությունները հնարավորություն են տալիս հասկանալու, թե ինչպես ազգային, կրոնական, սոցիալական և քաղաքական պահանջները կարող էին միավորվել ընդհանուր հակակայսերական շարժման շրջանակում։ Հետազոտության մեջ կարևոր տեղ կարող է զբաղեցնել նաև տարբեր բնակավայրերում դիմադրության առանձնահատկությունների համեմատական ուսումնասիրությունը, ինչպես նաև հասարակական համախմբման, ինքնակազմակերպման և քաղաքական պայքարի մեխանիզմների բացահայտումը։ Հատուկ նշանակություն ունի պայքարի արդյունքների գնահատումը․ զանգվածային ընդվզումների և քաղաքական իրավիճակի փոփոխության պայմաններում ցարական իշխանությունները 1905 թ. օգոստոսի 1-ին չեղյալ հայտարարեցին օրենքը, ինչն արձանագրվել է նաև ժամանակակից պատմագիտական և փաստագրական աղբյուրներում։ Այս հանգամանքը աշխատության թեման կապում է ոչ միայն եկեղեցական ունեցվածքի պաշտպանության, այլև հայ ազգային հասարակական-քաղաքական շարժումների պատմության հետ։ Գիրքը կարող է հետաքրքրել հայագետներին, պատմաբաններին, ազգային-ազատագրական շարժումների հետազոտողներին, Ռուսական կայսրության և Կովկասի պատմությամբ զբաղվող մասնագետներին, ինչպես նաև պատմության ֆակուլտետների ուսանողներին և 20-րդ դարասկզբի հայ հասարակական-քաղաքական կյանքի ուսումնասիրությամբ հետաքրքրվող ընթերցողներին։ Ընդհանուր առմամբ, աշխատությունը ներկայացնում է 1903-1905 թթ. հայ ժողովրդի հակացարական պայքարի համակողմանի ուսումնասիրություն՝ բացահայտելով դրա քաղաքական նախադրյալները, հիմնական դրսևորումները, հասարակական ընդգրկումը և պատմական նշանակությունը։

    Обновлено. 2026-09-10
    1903 թ. հունիսի 12-ի օրենքը և հայերի համաժողովրդական հակացարական ելույթները 1903-1905 թթ
    Онлайн

    Математика

    Ներկանյութերով հարստացված հեղուկ բյուրեղական ֆոտոնային կառուցվածքներով լազերային միջավայրերի օպտիկական հատկությունների փորձարարական հետազոտումը

    Աշխատությունը նվիրված է ներկանյութերով հարստացված հեղուկ բյուրեղական ֆոտոնային կառուցվածքների հիման վրա ձևավորված լազերային միջավայրերի օպտիկական հատկությունների փորձարարական ուսումնասիրությանը։ Հետազոտության կենտրոնում հեղուկ բյուրեղների պարբերական կառուցվածքի, ֆոտոնային արգելված գոտիների և ակտիվ ներկանյութերի լուսարձակման առանձնահատկությունների փոխազդեցությունն է, որը հնարավորություն է տալիս կառավարել լույսի տարածումը, սպեկտրային ընտրողականությունը և լազերային ճառագայթման ձևավորումը։ Քննվում են նման միջավայրերի կլանման, լուսարձակման, անդրադարձման և հաղորդման սպեկտրային բնութագրերը, ինչպես նաև դրանց փոփոխությունները տարբեր ֆիզիկական պայմանների ազդեցությամբ։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է հատկացվում ներկանյութի մոլեկուլների և հեղուկ բյուրեղական մատրիցի փոխազդեցությանը, քանի որ ակտիվ նյութի կոնցենտրացիան, մոլեկուլային կողմնորոշումը և ֆոտոնային կառուցվածքի պարամետրերը կարող են էականորեն պայմանավորել համակարգի օպտիկական արձագանքը։ Ուսումնասիրվում է ֆոտոնային արգելված գոտու և ներկանյութի լուսարձակման սպեկտրի փոխադարձ դիրքի նշանակությունը լազերային գեներացիայի առաջացման և դրա սպեկտրային բնութագրերի ձևավորման համար։ Փորձարարական հետազոտությունների շրջանակում կարող են գնահատվել գրգռման պայմաններից կախված ճառագայթման ինտենսիվությունը, սպեկտրային գծերի փոփոխությունները, գեներացիայի շեմային վարքը և լույսի բևեռացման առանձնահատկությունները։ Դիտարկվում է նաև արտաքին ազդեցությունների՝ ջերմաստիճանի, էլեկտրական կամ այլ կառավարող գործոնների միջոցով հեղուկ բյուրեղական կառուցվածքի օպտիկական հատկությունների փոփոխման հնարավորությունը, ինչը կարևոր է վերակարգավորվող ֆոտոնային սարքերի ստեղծման տեսանկյունից։ Հետազոտության կարևոր ուղղություններից է փորձարարական տվյալների և ֆոտոնային միջավայրերի տեսական պատկերացումների համադրումը՝ դիտվող սպեկտրային երևույթների ֆիզիկական մեխանիզմները բացահայտելու համար։ Նման համակարգերը հետաքրքրություն են ներկայացնում կոմպակտ և վերակարգավորվող լազերային աղբյուրների, օպտիկական սենսորների, ֆոտոնային տարրերի և ժամանակակից օպտոէլեկտրոնային սարքերի մշակման համար։ Ընդհանուր առմամբ աշխատանքը համադրում է հեղուկ բյուրեղների ֆիզիկայի, լազերային ֆիզիկայի, սպեկտրոսկոպիայի և ֆոտոնիկայի փորձարարական մոտեցումները՝ ակտիվ ֆոտոնային միջավայրերում լույսի կառավարման և լազերային գեներացիայի առանձնահատկությունների ուսումնասիրության նպատակով։

    Обновлено. 2026-09-22
    Ներկանյութերով հարստացված հեղուկ բյուրեղական ֆոտոնային կառուցվածքներով լազերային միջավայրերի օպտիկական հատկությունների փորձարարական հետազոտումը
    Онлайн

    Лингвистика

    Ջոյսյան բառադարձվածային միավորները և դրանց խորհրդանշանային իմաստավորումները («Դուբլինցիներ» և «Ուլիսես» երկերի նյութի հիման վրա )

    Աշխատությունը նվիրված է Ջեյմս Ջոյսի ստեղծագործություններում բառադարձվածային միավորների ուսումնասիրությանը և դրանց խորհրդանշանային իմաստավորումների բացահայտմանը՝ «Դուբլինցիներ» և «Ուլիսես» ստեղծագործությունների նյութի հիման վրա։ Հետազոտության հիմնական նպատակն է բացահայտել Ջոյսի լեզվական նորարարությունների, բառային խաղերի և հեղինակային բառաստեղծման դերը գեղարվեստական իմաստի ձևավորման և ստեղծագործությունների խորհրդանշական համակարգի կառուցման մեջ։ Ուսումնասիրության շրջանակում դիտարկվում են Ջոյսի կողմից ստեղծված կամ վերափոխված բառային միավորների կառուցվածքային, իմաստային և գործառական առանձնահատկությունները, ինչպես նաև դրանց կապը ստեղծագործությունների թեմատիկ և գաղափարական բովանդակության հետ։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում այն բառերին և արտահայտություններին, որոնց իմաստը ձևավորվում է միաժամանակ մի քանի լեզվական կամ մշակութային շերտերի փոխազդեցության արդյունքում։ «Դուբլինցիներ» և հատկապես «Ուլիսես» ստեղծագործությունների լեզվական նյութը հնարավորություն է տալիս ուսումնասիրելու բառախաղի, բազմիմաստության, հնչյունական նմանության, բառերի միաձուլման և նորաբանությունների կիրառությունը որպես գեղարվեստական արտահայտչամիջոցներ։ Կարևոր տեղ է հատկացվում այն հարցին, թե ինչպես են բառադարձվածային միավորները ձեռք բերում խորհրդանշական նշանակություն և ինչպես են դրանք կապվում հերոսների հոգեբանական վիճակի, դուբլինյան միջավայրի, ազգային ինքնության, կրոնական ու մշակութային պատկերացումների և ստեղծագործությունների ընդհանուր կառուցվածքի հետ։ Հետազոտության ընթացքում կարող է իրականացվել բառային միավորների դասակարգում՝ ըստ դրանց ձևավորման եղանակի, իմաստային բնույթի և գեղարվեստական գործառույթի։ Առանձին ուշադրություն կարող է դարձվել Ջոյսի լեզվական փորձարարություններին, որոնք ընթերցողից պահանջում են ոչ միայն բառի բառարանային նշանակության ընկալում, այլև դրա համատեքստային, ասոցիատիվ և խորհրդանշական շերտերի բացահայտում։ Աշխատության արդյունքները կարող են նպաստել Ջոյսի լեզվական ոճի, բառաստեղծական համակարգի և գեղարվեստական աշխարհի ավելի խոր ընկալմանը, ինչպես նաև մոդեռնիստական գրականության լեզվական առանձնահատկությունների ուսումնասիրությանը։ Հետազոտությունը կարող է հետաքրքրել գրականագետներին, լեզվաբաններին, ոճաբաններին, թարգմանիչներին, Ջոյսի ստեղծագործության և անգլիական ու իռլանդական մոդեռնիստական գրականության հետազոտողներին, ինչպես նաև համապատասխան ոլորտների ուսանողներին։

    Обновлено. 2026-09-07
    Ջոյսյան բառադարձվածային միավորները և դրանց խորհրդանշանային իմաստավորումները («Դուբլինցիներ» և «Ուլիսես» երկերի նյութի հիման վրա )