Исследование взаимодействия подофиллотоксина и этопозида с ДНК

История

Պատմագիտական և հայագիտական բնույթի այս աշխատանքը նվիրված է հայ ժողովրդի ծագման, էթնիկական կազմավորման և պատմական զարգացման վաղ շրջանի հիմնախնդիրների ուսումնասիրությանը՝ պատմագիտական տարբեր տեսությունների և մոտեցումների համատեքստում։ Քննության են առնվում հայերի էթնոգենեզի վերաբերյալ հին և ժամանակակից գիտական պատկերացումները, դրանց ձևավորման պատմական նախադրյալները և ուսումնասիրության հիմնական ուղղությունները։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում գրավոր սկզբնաղբյուրների, հնագիտական հայտնագործությունների, լեզվաբանական տվյալների և պատմաաշխարհագրական տեղեկությունների նշանակությանը հայ ժողովրդի կազմավորման գործընթացի լուսաբանման գործում։ Վերլուծվում են Հայկական լեռնաշխարհի հնագույն բնակչության, էթնիկական խմբերի փոխհարաբերությունների, լեզվամշակութային զարգացումների և պատմական շարունակականության վերաբերյալ պատմագիտության մեջ ներկայացված տեսակետները։ Քննարկվում են նաև հայ ժողովրդի ծագման տարբեր վարկածների գիտական հիմնավորումները, դրանց շուրջ ծավալված պատմագիտական բանավեճերը և հետազոտական մեթոդների զարգացման ազդեցությունը խնդրի մեկնաբանության վրա։ Ուսումնասիրությունը հնարավորություն է տալիս համադրելու պատմագիտական տարբեր դպրոցների մոտեցումները, բացահայտելու դրանց ընդհանրություններն ու տարաձայնությունները և գնահատելու սկզբնաղբյուրների դերը հայ ժողովրդի վաղ պատմության վերակառուցման գործում։ Աշխատանքը կարող է օգտակար լինել հայոց պատմության, հնագիտության, պատմագրության, էթնոլոգիայի և հայագիտության ոլորտների մասնագետների ու հետազոտողների համար։

Литература

Այս ուսումնասիրությունը նվիրված է Ավետիք Իսահակյանի չափածո և արձակ լեգենդների գեղարվեստական, գաղափարական և ժանրային առանձնահատկությունների քննությանը՝ բացահայտելով դրանց տեղը բանաստեղծի ստեղծագործական ժառանգության մեջ և հայ գրականության լեգենդային մտածողության զարգացման համատեքստում։ Աշխատության կենտրոնում այն հարցն է, թե ինչպես է ժողովրդական բանահյուսական նյութը վերածվում ինքնուրույն գեղարվեստական իրականության և ինչպես են լեգենդի միջոցով արտահայտվում սիրո, մարդկային ճակատագրի, բարու և չարի, հավատարմության, գեղեցիկի, տառապանքի, մահվան և անմահության վերաբերյալ գաղափարները։ Իսահակյանի լեգենդներում առասպելական և ժողովրդական պատկերացումները միահյուսվում են հեղինակի անհատական աշխարհընկալման հետ՝ ստեղծելով պարզ թվացող, բայց գաղափարապես ու հոգեբանորեն բազմաշերտ ստեղծագործություններ։ Ուսումնասիրության կարևոր ուղղություններից է չափածո և արձակ լեգենդների համեմատական քննությունը։ Չափածո տարբերակներում բանաստեղծական ռիթմը, երաժշտականությունը, հակիրճությունը և պատկերների խտությունը նպաստում են զգացմունքի անմիջական արտահայտմանը։ Բանաստեղծական խոսքը հնարավորություն է տալիս լեգենդի սյուժետային հիմքի վրա ստեղծելու հուզականորեն լարված և խորհրդանշական աշխարհ, որտեղ յուրաքանչյուր պատկեր կարող է ունենալ միաժամանակ առասպելական, հոգեբանական և փիլիսոփայական նշանակություն։ Արձակ լեգենդներում, իր հերթին, ավելի մեծ հնարավորություն է ստեղծվում սյուժեի մանրամասն զարգացման, կերպարների հոգեբանական բացահայտման և միջավայրի նկարագրության համար։ Այս տարբերությունները, սակայն, չեն խախտում երկու ձևերի ներքին կապը․ և՛ չափածո, և՛ արձակ լեգենդներում պահպանվում է բանահյուսական մտածողության հիմքը՝ միահյուսված անհատական գեղարվեստական մեկնաբանության հետ։ Իսահակյանի լեգենդների կարևոր թեմաներից է սերը։ Սիրային հարաբերությունները հաճախ ներկայացվում են որպես մարդու կյանքի ամենաբարձր և միաժամանակ ամենախոցելի արժեքներից մեկը։ Սերը կարող է հաղթահարել ժամանակը, տարածությունը և նույնիսկ մահը, սակայն այն հաճախ կապված է նաև տառապանքի, բաժանման, զոհաբերության և անհնարինության հետ։ Այդ հակադրության շնորհիվ սիրային լեգենդները վերածվում են մարդու հոգևոր գոյության մասին խորհրդածության։ Սիրո կորուստը կարող է դառնալ ոչ միայն անձնական ողբերգություն, այլև մարդկային ճակատագրի ընդհանրական խորհրդանիշ։ Մահվան և անմահության թեման նույնպես առանցքային նշանակություն ունի։ Իսահակյանի լեգենդներում մահը հաճախ ներկայացվում է ոչ միայն որպես կյանքի վերջ, այլև որպես սիրո, հիշողության և հոգևոր արժեքների փորձության սահման։ Մարդը կարող է ֆիզիկապես հեռանալ, սակայն նրա սերը, անունը կամ գործը շարունակում են ապրել հիշողության և մշակույթի մեջ։ Այս մոտեցումը լեգենդներին հաղորդում է փիլիսոփայական խորություն և թույլ է տալիս մարդկային կյանքի անցողիկությունը հակադրել հոգևոր արժեքների շարունակականությանը։ Ուսումնասիրության մեջ առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում ժողովրդական բանահյուսության ազդեցությանը։ Իսահակյանը լայնորեն օգտագործում է ժողովրդական ավանդությունների, առասպելների և զրույցների գեղարվեստական ներուժը, սակայն դրանք պարզապես չի վերարտադրում։ Նա վերամշակում է բանահյուսական նյութը, փոխում շեշտադրումները, խորացնում կերպարների հոգեբանությունը և ստեղծում անհատական հեղինակային աշխարհ։ Այս գործընթացում ժողովրդական սյուժեն ձեռք է բերում նոր գաղափարական բովանդակություն՝ պահպանելով իր ազգային և մշակութային հիմքը։ Բանահյուսական տարրերի և հեղինակային երևակայության համադրումը հատկապես նկատելի է կերպարների կառուցման մեջ։ Լեգենդային հերոսները կարող են ունենալ առասպելական կամ խորհրդանշական բնույթ, սակայն նրանց ապրումները հաճախ խորապես մարդկային են։ Նրանք սիրում են, տառապում են, կորցնում են, ընտրություն են կատարում և պայքարում են իրենց ճակատագրի դեմ։ Այդ պատճառով ընթերցողը նրանց ընկալում է ոչ միայն որպես լեգենդի հերոսներ, այլև որպես մարդու ընդհանրացված կերպարներ։ Կարևոր դեր ունի նաև բնության պատկերումը։ Իսահակյանի լեգենդներում բնությունը հաճախ կապված է մարդկային զգացմունքների և իրադարձությունների հետ։ Բնապատկերները կարող են ընդգծել պատմության ողբերգականությունը, սիրո քնքշությունը կամ հերոսի ներքին վիճակը։ Բնությունն այս դեպքում պարզապես գործողությունների միջավայր չէ, այլ գեղարվեստական աշխարհի ակտիվ բաղադրիչ, որը հաճախ ձեռք է բերում խորհրդանշական իմաստ։ Ուսումնասիրության մեջ ուշադրություն է դարձվում նաև լեզվի և ոճի առանձնահատկություններին։ Լեգենդների լեզուն միավորում է ժողովրդական խոսքի պարզությունն ու բանաստեղծական պատկերավորությունը։ Հեղինակը հաճախ օգտագործում է կրկնություններ, խորհրդանշական պատկերներ, հակադրություններ և երաժշտական կառուցվածքներ, որոնք ստեղծագործություններին հաղորդում են հեքիաթային և առասպելական մթնոլորտ։ Միաժամանակ լեզվի պարզությունը չի նշանակում գաղափարների պարզեցում․ կարճ ու հասանելի պատմությունների ներքո հաճախ թաքնված են մարդու գոյության և ճակատագրի վերաբերյալ խորքային հարցադրումներ։ Չափածո և արձակ լեգենդների համեմատությունը ցույց է տալիս, որ ժանրային ձևի փոփոխությունը փոխում է նաև գեղարվեստական արտահայտության հնարավորությունները։ Չափածոն ավելի մեծ տեղ է տալիս ռիթմին, հնչերանգին և զգացմունքի խտացված արտահայտությանը, մինչդեռ արձակը հնարավորություն է տալիս ավելի ազատ զարգացնելու պատմությունը և խորացնելու կերպարների ու իրավիճակների նկարագրությունը։ Սակայն երկու ձևերի հիմքում էլ պահպանվում է նույն ստեղծագործական սկզբունքը՝ ժողովրդական նյութի միջոցով անդրադառնալ համամարդկային արժեքներին և մարդու հոգևոր աշխարհի խնդիրներին։ Այս ուսումնասիրությունը ցույց է տալիս, որ Ավետիք Իսահակյանի լեգենդները կարևոր տեղ են զբաղեցնում նրա ստեղծագործական ժառանգության մեջ՝ միավորելով բանահյուսական ավանդույթը, բանաստեղծական երևակայությունը, հոգեբանական խորությունը և փիլիսոփայական մտածողությունը։ Դրանք հնարավորություն են տալիս տեսնելու, թե ինչպես կարող է հին լեգենդային նյութը նոր կյանք ստանալ անհատական հեղինակի մշակմամբ և վերածվել սիրո, կորստի, մահվան, հավատարմության և մարդկային հոգու անմահության մասին համամարդկային խոսքի։ Գիրքը կարող է հետաքրքրել հայ գրականությամբ, բանահյուսությամբ, լեգենդի ժանրով և Իսահակյանի ստեղծագործական ժառանգությամբ հետաքրքրվող ընթերցողներին՝ օգնելով բացահայտել նրա չափածո և արձակ լեգենդների ներքին ընդհանրություններն ու գեղարվեստական տարբերությունները։

Математика

Աշխատությունը նվիրված է ֆունկցիաների ներկայացման և մոտարկման տեսական խնդիրներին՝ Լեժանդրի բազմանդամների ու գնդային հարմոնիկների վրա հիմնված շարքերի կիրառմամբ։ Ուսումնասիրվում են օրթոգոնալ ֆունկցիոնալ համակարգերի հիմնական հատկությունները, շարքերի կառուցման սկզբունքները և դրանց միջոցով տարբեր դասերի ֆունկցիաների ներկայացման հնարավորությունները։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում Լեժանդրի բազմանդամների օրթոգոնալության հատկությանը, համապատասխան գործակիցների որոշմանը, շարքերի զուգամիտության պայմաններին և ֆունկցիաների մոտարկման ճշգրտությանը։ Դիտարկվում են նաև գնդային հարմոնիկները՝ որպես գնդային համաչափություն ունեցող խնդիրների ուսումնասիրման կարևոր մաթեմատիկական գործիք։ Վերլուծվում են դրանց կառուցվածքը, հիմնական հատկությունները և ֆունկցիաների ներկայացման ժամանակ կիրառման առանձնահատկությունները։ Անդրադարձ է կատարվում շարքերի զուգամիտության, ամբողջականության, օրթոգոնալության և մոտարկման հետ կապված տեսական հարցերին, ինչպես նաև տարբեր ներկայացումների միջև գոյություն ունեցող կապերին։ Նման մեթոդները կարևոր նշանակություն ունեն ոչ միայն մաթեմատիկական անալիզում, այլև մաթեմատիկական ֆիզիկայում, մասնակի ածանցյալներով դիֆերենցիալ հավասարումների տեսությունում, պոտենցիալի տեսությունում և գնդային կոորդինատներով ձևակերպվող տարբեր խնդիրների լուծման ժամանակ։ Աշխատությունը հնարավորություն է տալիս խորացնել պատկերացումները օրթոգոնալ շարքերի տեսության և ֆունկցիաների սպեկտրային ներկայացման մեթոդների վերաբերյալ։ Այն կարող է օգտակար լինել մաթեմատիկոսների, ֆիզիկոսների, տեսական և կիրառական հետազոտություններով զբաղվող մասնագետների, դասախոսների, ասպիրանտների և բարձրագույն ուսումնական հաստատությունների ուսանողների համար։

Литература

Սայաթ-Նովան հայ միջնադարյան և նոր շրջանի աշուղական արվեստի ամենանշանավոր ներկայացուցիչներից մեկն է, որը հայտնի է որպես բանաստեղծ, երգիչ և երաժիշտ, ում ստեղծագործությունները դարձել են կովկասյան մշակույթի անբաժանելի մասը։ Նրա իրական անունը Հարություն Սայադյան է, և նա ծնվել է Թիֆլիսում, որտեղ էլ ձևավորվել է նրա բազմալեզու ստեղծագործական աշխարհը՝ գրելով հայերեն, վրացերեն և թուրքերեն։ Սայաթ-Նովայի արվեստը առանձնանում է սիրո, մարդկային զգացմունքների, բարոյական արժեքների և հոգևոր գեղեցկության խորքային արտահայտմամբ, որտեղ նա հաճախ ներկայացնում է սիրահարի տառապանքները, հավատարմությունը և հոգու ազնվությունը։ Նրա երգերն ու բանաստեղծությունները կառուցված են աշուղական ավանդույթների վրա, սակայն միաժամանակ ունեն բարձր գրական արժեք և փիլիսոփայական խորություն։ Սայաթ-Նովան ծառայել է նաև որպես պալատական աշուղ վրաց արքունիքում, սակայն հետագայում հրաժարվել է այդ կյանքից և դարձել հոգևորական՝ շարունակելով իր ստեղծագործական ուղին։ Նրա ստեղծագործությունների լեզուն պարզ է, բայց հուզականորեն հարուստ, ինչը թույլ է տալիս լսողին կամ ընթերցողին անմիջապես զգալ նրա ապրումները և մտքերը։ Սայաթ-Նովայի երգերը մինչ օրս հնչում են տարբեր կատարողների կողմից և համարվում են հայկական և կովկասյան երաժշտական ժառանգության կարևոր մաս։ Նրա անունը դարձել է սիրո և մարդկային ազնվության խորհրդանիշ, իսկ նրա ստեղծագործությունները շարունակաբար ուսումնասիրվում են որպես աշուղական արվեստի բարձրագույն օրինակ։

Экономика

Տնտեսագիտական և արդյունաբերական բնույթի այս աշխատանքը նվիրված է Հայաստանի Հանրապետությունում մալուխային արտադրության զարգացման տնտեսական հիմնախնդիրների ուսումնասիրությանը և ոլորտի արդյունավետության բարձրացման հնարավոր ուղղությունների բացահայտմանը։ Քննության են առնվում արտադրական կարողությունների օգտագործման, հումքային և նյութական ռեսուրսներով ապահովման, արտադրանքի ինքնարժեքի ձևավորման և ձեռնարկությունների ֆինանսատնտեսական գործունեության հետ կապված հարցերը։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում ներդրումների ներգրավմանը, տեխնոլոգիական վերազինմանը, արտադրության ծավալների ընդլայնմանը և թողարկվող արտադրանքի մրցունակության բարձրացմանը։ Վերլուծվում են ներքին ու արտաքին շուկաների պահանջարկի, գնային քաղաքականության, արտադրական ծախսերի և իրացման հնարավորությունների ազդեցությունները ոլորտի զարգացման վրա։ Քննարկվում են նաև արտադրության կազմակերպման կատարելագործման, ռեսուրսների արդյունավետ օգտագործման, նորարարական տեխնոլոգիաների ներդրման և արտահանման ներուժի զարգացման հնարավոր մոտեցումները։ Ուսումնասիրությունը հնարավորություն է տալիս համակարգված գնահատելու մալուխային արդյունաբերության զարգացմանը խոչընդոտող տնտեսական գործոնները և առանձնացնելու դրանց հաղթահարման հնարավոր ուղղությունները։ Աշխատանքը կարող է օգտակար լինել արդյունաբերության տնտեսագիտության, արտադրության կառավարման, ներդրումային քաղաքականության և էլեկտրատեխնիկական արդյունաբերության ոլորտների մասնագետների ու հետազոտողների համար։

Экономика

Այս աշխատությունը նվիրված է Հայաստանի Հանրապետությունում ներդրումների արդյունավետության գնահատման հիմնախնդիրների ուսումնասիրությանը՝ հաշվի առնելով ներդրումային գործունեության նշանակությունը տնտեսական աճի, արտադրության ընդլայնման, տեխնոլոգիական արդիականացման և երկրի մրցունակության բարձրացման գործընթացներում։ Ուսումնասիրության շրջանակում վերլուծվում են ներդրումների տնտեսական էությունը, դրանց տեսակները, ձևավորման և ֆինանսավորման աղբյուրները, ինչպես նաև ներդրումային ծրագրերի արդյունավետության գնահատման տեսական և գործնական մոտեցումները։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում այն մեթոդներին ու չափորոշիչներին, որոնց միջոցով հնարավոր է գնահատել ներդրված միջոցների տնտեսական արդյունքը, վերադարձելիությունը, շահութաբերությունը, ծախսերի փոփոխությունը, արտադրության ծավալների աճը և ներդրումների ազդեցությունը ձեռնարկությունների գործունեության վրա։ Աշխատության մեջ կարևորվում է ներդրումային որոշումների ընդունման ընթացքում ժամանակային գործոնի, ռիսկերի և անորոշության հաշվառումը, քանի որ ներդրումային ծրագրերի արդյունքները սովորաբար դրսևորվում են երկարաժամկետ հատվածում և կարող են զգալիորեն կախված լինել շուկայական, ֆինանսական, տեխնոլոգիական ու մակրոտնտեսական պայմանների փոփոխություններից։ Հայաստանի պայմաններում ուսումնասիրվում են ներդրումների արդյունավետության գնահատման առանձնահատկությունները, ներդրումային միջավայրի ազդեցությունը ծրագրերի արդյունքների վրա, ֆինանսական ռեսուրսների հասանելիության խնդիրները և ներդրումային գործունեության վերաբերյալ հավաստի ու համադրելի տեղեկատվության կարևորությունը։ ՀՀ-ում հանրային ներդրումային ծրագրերի համար ձևավորվել է նախնական և մանրամասն գնահատման մեխանիզմների համակարգ, որը նախատեսված է ծրագրերի ընտրության և առաջնահերթությունների սահմանման համար։