История монголов по армянским источникам

Экономика

Աշխատությունը նվիրված է Լեռնային Ղարաբաղի Հանրապետության աշխատաշուկայի, բնակչության զբաղվածության կառուցվածքի և գործազրկության սոցիալ-տնտեսական պատճառների ուսումնասիրությանը՝ տվյալ ժամանակաշրջանի տնտեսական պայմանների համատեքստում։ Հետազոտության կենտրոնում աշխատանքային ռեսուրսների ձևավորման և օգտագործման առանձնահատկություններն են, տնտեսապես ակտիվ բնակչության կառուցվածքը, զբաղվածության ոլորտային բաշխումը և աշխատուժի պահանջարկի ու առաջարկի միջև հարաբերակցությունը։ Քննվում են գործազրկության ձևավորման հիմնական գործոնները՝ տնտեսական կառուցվածքի առանձնահատկությունները, արտադրական կարողությունների օգտագործման մակարդակը, ներդրումային ակտիվությունը, ձեռնարկատիրության զարգացման պայմանները, մասնագիտական պատրաստվածության և աշխատաշուկայի պահանջների համապատասխանությունը, ինչպես նաև ժողովրդագրական ու միգրացիոն գործընթացները։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է հատկացվում քաղաքային և գյուղական բնակավայրերում զբաղվածության տարբերություններին, գյուղատնտեսության, արդյունաբերության, շինարարության, ծառայությունների և տնտեսության այլ ոլորտների՝ աշխատատեղերի ձևավորման գործում ունեցած նշանակությանը։ Գործազրկությունը դիտարկվում է ոչ միայն որպես տնտեսական, այլև որպես սոցիալական խնդիր՝ կապված բնակչության եկամուտների, կենսամակարդակի, աղքատության, աշխատանքային միգրացիայի և մարդկային ներուժի արդյունավետ օգտագործման հետ։ Հետազոտության շրջանակում կարող են կիրառվել աշխատաշուկայի վիճակագրական ցուցանիշների, զբաղվածության մակարդակի, գործազուրկների կազմի և աշխատուժի ոլորտային տեղաբաշխման համեմատական վերլուծության մեթոդներ։ Կարևորվում է նաև երիտասարդների և աշխատաշուկայում մրցունակության խնդիրներ ունեցող խմբերի զբաղվածության ուսումնասիրությունը։ Գործազրկության կրճատման հնարավորությունները դիտարկվում են տնտեսական ակտիվության խթանման, նոր աշխատատեղերի ձևավորման, փոքր և միջին ձեռնարկատիրության զարգացման, մասնագիտական կրթության և վերապատրաստման համակարգերի կատարելագործման ու աշխատաշուկայի տեղեկատվական ապահովման տեսանկյունից։ Ուշադրություն է դարձվում նաև զբաղվածության քաղաքականության արդյունավետության գնահատմանը և տնտեսական զարգացման ու աշխատատեղերի ստեղծման միջև կապի ամրապնդմանը։ Ընդհանուր առմամբ աշխատանքը համադրում է աշխատանքի տնտեսագիտության, սոցիալական քաղաքականության և տարածաշրջանային տնտեսագիտության մոտեցումները՝ հնարավորություն տալով բացահայտել զբաղվածության կառուցվածքային առանձնահատկությունները, գործազրկության հիմնական պատճառները և դրա նվազեցմանն ուղղված սոցիալ-տնտեսական քաղաքականության հնարավոր ուղղությունները։

Медицина

Այս աշխատանքը նվիրված է քրոնիկ սրտային անբավարարության պայմաններում ձախ փորոքի դիաստոլիկ դիսֆունկցիայի ախտաֆիզիոլոգիական առանձնահատկությունների ուսումնասիրությանը և դրա դեղորայքային շտկման հնարավորություններին։ Հեղինակը վերլուծում է դիաստոլիկ դիսֆունկցիայի ձևավորման հիմնական մեխանիզմները՝ ներառյալ մկանային ռելաքսացիայի խանգարումը, փորոքային կոշտության բարձրացումը, միոկարդի հիպերտրոֆիան և ֆիբրոզային փոփոխությունները, որոնք հանգեցնում են փորոքի լցման ճնշման աճին և սրտային արտամղման նվազմանը պահպանված արտամղման ֆրակցիայի պայմաններում։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում հիվանդության վաղ փուլերի ախտորոշման մեթոդներին՝ էխոկարդիոգրաֆիկ ցուցանիշների, հյուսվածքային դոպլերագրիայի և բիոմարկերների կիրառմամբ, որոնք հնարավորություն են տալիս գնահատել դիաստոլիկ ֆունկցիայի աստիճանը և կանխատեսել հիվանդության ընթացքը։ Աշխատությունը նաև ուսումնասիրում է դեղորայքային միջամտությունների արդյունավետությունը՝ ներառյալ ռենին-անգիոտենզին-ալդոստերոն համակարգի արգելակիչները, բետա-բլոկատորները, միզամուղները և նոր սերնդի հակահիպերտենզիվ միջոցները, որոնք նպաստում են հեմոդինամիկ բեռի նվազեցմանը և սրտային ֆունկցիայի բարելավմանը։ Ներկայացվում են նաև ոչ դեղորայքային մոտեցումներ՝ կենսակերպի փոփոխություն, ֆիզիկական ակտիվության կարգավորում և ուղեկցող հիվանդությունների կառավարում։ Շեշտվում է, որ դիաստոլիկ դիսֆունկցիայի արդյունավետ կառավարումը պահանջում է համալիր մոտեցում՝ ուղղված ոչ միայն ախտանիշների մեղմմանը, այլև հիմքում ընկած կառուցվածքային և ֆունկցիոնալ փոփոխությունների դանդաղեցմանը։

История

Արևելագիտական և հասարակագիտական բնույթի այս աշխատանքը նվիրված է Պարսից ծոցի համագործակցության խորհրդի անդամ արաբական երկրների սոցիալ-տնտեսական, քաղաքական և մշակութային զարգացման գործընթացներում կանանց մասնակցության առանձնահատկությունների ուսումնասիրությանը։ Քննության են առնվում Սաուդյան Արաբիայի, Արաբական Միացյալ Էմիրությունների, Քուվեյթի, Կատարի, Բահրեյնի և Օմանի հասարակություններում կանանց սոցիալական կարգավիճակի պատմական փոփոխությունները, կրթության հասանելիությունը և հասարակական գործունեության ընդլայնման նախադրյալները։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում կանանց մասնակցությանը աշխատաշուկայում, ձեռնարկատիրության, պետական կառավարման, գիտության, կրթության և մշակույթի ոլորտներում։ Վերլուծվում են տարածաշրջանի երկրների սոցիալ-տնտեսական բարեփոխումները, օրենսդրական փոփոխությունները, ազգային զարգացման ռազմավարությունները և դրանց հնարավոր ազդեցությունը կանանց զբաղվածության ու մասնագիտական առաջընթացի վրա։ Քննարկվում են նաև ավանդական հասարակական արժեքների, կրոնամշակութային առանձնահատկությունների, ընտանեկան հարաբերությունների և ժամանակակից հասարակական փոփոխությունների փոխազդեցությունները։ Ուսումնասիրության շրջանակներում դիտարկվում են կանանց կրթական և տնտեսական հնարավորությունների ընդլայնման, որոշումների կայացման գործընթացներում ներգրավվածության, հասարակական նախաձեռնություններին մասնակցության և առաջնորդության զարգացման հիմնախնդիրները։ Անդրադարձ է կատարվում Պարսից ծոցի արաբական երկրների միջև առկա ընդհանրություններին ու տարբերություններին, կանանց մասնակցության զարգացման խոչընդոտներին և սոցիալական ներառականության ապահովման հնարավորություններին։ Աշխատանքը կարող է օգտակար լինել արևելագիտության, միջազգային հարաբերությունների, սոցիոլոգիայի, գենդերային ուսումնասիրությունների և Մերձավոր Արևելքի հասարակական զարգացման գործընթացներով զբաղվող մասնագետների ու հետազոտողների համար։

Медицина

Աշխատանքը նվիրված է լեյկեմիան արգելակող գործոնի՝ LIF-ի, նշանակության ուսումնասիրությանը մարդու վերարտադրողական գործընթացներում։ Այն ներկայացված է որպես գրականության տեսություն և դիտարկում է տվյալ ցիտոկինի դերը վերարտադրողական համակարգի տարբեր փուլերում, հատկապես արգանդի էնդոմետրիումի պատրաստվածության, սաղմի իմպլանտացիայի և հղիության սկզբնական փուլերի ապահովման գործընթացներում։ Հետազոտության առանցքում է այն պատկերացումը, որ հաջող իմպլանտացիան պայմանավորված է ոչ միայն սաղմի կենսունակությամբ, այլև էնդոմետրիումի համապատասխան մոլեկուլային և բջջային վիճակով, որի ձևավորման մեջ կարևոր դեր ունեն ցիտոկինները և աճի գործոնները։ LIF-ը դիտարկվում է որպես այդ կարգավորող համակարգի կարևոր բաղադրիչ, որը մասնակցում է էնդոմետրիումի ընկալունակության և սաղմի ու մայրական հյուսվածքների փոխազդեցության գործընթացներին։ Աշխատանքում ուշադրություն է դարձվում նաև LIF-ի և դրա ազդանշանային համակարգերի հնարավոր կապին տրոֆոբլաստի կենսաբանության, իմպլանտացիայի և վաղ հղիության զարգացման հետ։ Հետազոտության թեմատիկ շրջանակը կապված է նաև անպտղության պատճառների ուսումնասիրության հետ, քանի որ էնդոմետրիումի ոչ բավարար ընկալունակությունը կարող է խոչընդոտել սաղմի հաջող ամրացմանը։ Այս համատեքստում LIF-ի մակարդակի կամ արտահայտվածության ուսումնասիրությունը ներկայացվում է որպես վերարտադրողական գործընթացների հնարավոր կենսաբանական ցուցիչի ուսումնասիրման ուղղություն։ Գրականության տվյալները ցույց են տալիս, որ LIF-ի դերը քննարկվում է նաև օժանդակ վերարտադրողական տեխնոլոգիաների, մասնավորապես արտամարմնային բեղմնավորման շրջանակում՝ կապված էնդոմետրիումի ընկալունակության և իմպլանտացիայի հավանականության գնահատման հետ։ Աշխատությունը կարևոր է նրանով, որ համադրում է վերարտադրողական ֆիզիոլոգիայի, էնդոկրին և իմունաբանական կարգավորման վերաբերյալ տվյալները և ընդգծում է մոլեկուլային գործոնների նշանակությունը մարդու վերարտադրողական հաջողության ապահովման գործում։ Աղբյուրների տվյալներով՝ տվյալ թեմայով ուսումնասիրությունը հրապարակվել է նաև որպես 2004 թվականի գիտական աշխատանք, իսկ նույն հեղինակների հոդվածը տպագրվել է «Ակուշերություն և գինեկոլոգիա» ամսագրում՝ 2004 թվականին։ Ընդհանուր առմամբ, նյութը կարող է հետաքրքրել վերարտադրողական բժշկության, գինեկոլոգիայի, սաղմնաբանության և վերարտադրողական իմունոլոգիայի ոլորտներով զբաղվող մասնագետներին և հետազոտողներին՝ որպես մարդու իմպլանտացիայի և պտղաբերության մոլեկուլային մեխանիզմների վերաբերյալ տեսական աղբյուր։

Медицина

Այս աշխատանքը վերաբերում է երեխաների մոտ նախասրտային միջնապատի արատի վիրաբուժական շտկումից հետո զարգացող հետպերիկարդիոտոմիկ սինդրոմի կլինիկական առանձնահատկություններին, առաջացման մեխանիզմներին և ընթացքի առանձնահատկություններին։ Հետազոտության կենտրոնում է այն բորբոքային-իմունային արձագանքը, որը կարող է առաջանալ սրտի պերիկարդի վիրահատական վնասումից հետո և արտահայտվել որպես ջերմություն, կրծքավանդակի ցավ, պերիկարդային կամ պլևրալ հեղուկի կուտակում և ընդհանուր բորբոքային նշաններ։ Աշխատանքը վերլուծում է սինդրոմի զարգացման հաճախականությունը, ռիսկի գործոնները և կլինիկական դրսևորումների փոփոխականությունը մանկական հիվանդների շրջանում՝ հաշվի առնելով օրգանիզմի իմունային համակարգի առանձնահատկությունները աճող տարիքում։ Հատուկ ուշադրություն է դարձվում ախտորոշման մեթոդներին, ներառյալ էխոկարդիոգրաֆիան, լաբորատոր բորբոքային ցուցանիշները և կլինիկական դիտարկումը, որոնք միասին թույլ են տալիս տարբերակել այս վիճակը այլ հետվիրահատական բարդություններից։ Ներկայացվում են նաև բուժման մոտեցումները՝ հակաբորբոքային թերապիայի կիրառմամբ և ծանր դեպքերում հավելյալ միջամտությունների անհրաժեշտությամբ, ինչպես նաև կանխարգելման հնարավոր ռազմավարությունները։ Ուսումնասիրությունը կարևոր է մանկական սրտավիրաբուժության մեջ հետվիրահատական բարդությունների ավելի լավ հասկանալու և հիվանդների վերականգնման որակը բարելավելու համար։

Другие предметы

Աշխատությունը նվիրված է միջնադարյան Կիլիկիայի պաշտպանական կառույցների, ամրոցների և ամրաշինական համակարգերի պատմական, ճարտարապետական ու ռազմավարական ուսումնասիրությանը։ Հիմնական ուշադրությունը կենտրոնացված է տարածաշրջանի բերդերի տեղադրության, կառուցվածքային առանձնահատկությունների, շինարարական տեխնիկայի և պատմական զարգացման վրա՝ դրանք դիտարկելով Կիլիկիայի քաղաքական, ռազմական և աշխարհագրական պայմանների համատեքստում։ Լեռնային ռելիեֆը, կարևոր ճանապարհների և լեռնանցքների առկայությունը, Միջերկրական ծովի ափամերձ գոտին և տարբեր քաղաքական ուժերի միջև պայքարը նպաստել են այստեղ բազմաշերտ պաշտպանական համակարգի ձևավորմանը։ Ամրոցները դիտարկվում են ոչ միայն որպես ռազմական կառույցներ, այլև որպես իշխանության կենտրոններ, վարչական հանգույցներ, ճանապարհների վերահսկման միջոցներ և բնակչության պաշտպանության համար նախատեսված համալիրներ։ Առանձին ուշադրություն է հատկացվում Կիլիկյան հայկական պետականության ժամանակաշրջանի ամրաշինությանը և այն դերին, որն ամրացված կենտրոններն ունեցել են իշխանության տարածքային կազմակերպման ու պաշտպանության գործում։ Ուսումնասիրվում է ամրոցների աշխարհագրական տեղադրության ընտրությունը՝ բարձրադիր ժայռերի, լեռնաշղթաների, գետահովիտների, անցումների և հաղորդակցության կարևոր ուղիների նկատմամբ։ Բնական ռելիեֆը հաճախ ներառվել է պաշտպանական համակարգի մեջ՝ նվազեցնելով արհեստական պատնեշների անհրաժեշտությունը և բարձրացնելով կառույցի պաշտպանունակությունը։ Քննության են առնվում պարիսպների, աշտարակների, դարպասների, ներքին պաշտպանական գոտիների և միջնաբերդերի կառուցման սկզբունքները։ Առանձին նշանակություն է տրվում բազմաշերտ պաշտպանությանը, որի դեպքում հակառակորդի առաջխաղացումը սահմանափակվում էր հաջորդական ամրացված հատվածներով։ Ուսումնասիրվում են աշտարակների ձևերը, դրանց տեղադրությունը և փոխադարձ կապը պարիսպների հետ, ինչպես նաև մուտքերի պաշտպանության ճարտարապետական լուծումները։ Կարևորվում են այն կառուցվածքային միջոցները, որոնք թույլ էին տալիս առավել արդյունավետ օգտագործել տեղանքի բնական առավելությունները։ Ամրոցների ներսում դիտարկվում են ոչ միայն պաշտպանական, այլև բնակելի, վարչական, տնտեսական և կրոնական նշանակության կառույցները։ Ջրամբարները, պահեստները և այլ օժանդակ շինությունները հնարավորություն էին տալիս երկարատև մեկուսացման պայմաններում պահպանել ամրացված կենտրոնի կենսունակությունը։ Ջրամատակարարման կազմակերպումը հատկապես կարևոր էր բարձրադիր և դժվարամատչելի ամրոցների համար, ուստի ուսումնասիրվում են ջրի հավաքման, պահպանման և օգտագործման համապատասխան համակարգերը։ Առանձին ուշադրություն է հատկացվում եկեղեցիներին ու մատուռներին, որոնք վկայում են ամրոցների ոչ միայն ռազմական, այլև հասարակական և հոգևոր նշանակության մասին։ Քննության են առնվում շինարարական նյութերը և տեխնիկան՝ տեղական քարի օգտագործումը, պատերի կառուցման եղանակները, շարվածքի առանձնահատկությունները և տարբեր ժամանակաշրջանների վերակառուցումների հետքերը։ Ճարտարապետական մանրամասների ուսումնասիրությունը հնարավորություն է տալիս տարբերակել ամրոցի կառուցման և վերափոխման փուլերը, ինչպես նաև բացահայտել տարբեր շինարարական ավանդույթների ազդեցությունները։ Կիլիկիայի աշխարհագրական դիրքը նպաստել է հայկական, բյուզանդական, խաչակրաց, մահմեդական և տարածաշրջանում գործող այլ մշակութային ու ռազմական ավանդույթների փոխազդեցությանը։ Այդ պատճառով պաշտպանական ճարտարապետությունը դիտարկվում է նաև որպես միջմշակութային փոխառությունների և տեխնիկական փորձի փոխանցման կարևոր ոլորտ։ Համեմատական ուսումնասիրությունը հնարավորություն է տալիս առանձնացնել տեղական առանձնահատկությունները և գնահատել դրանց հարաբերակցությունը Միջերկրածովյան ու Մերձավոր Արևելքի միջնադարյան ամրաշինական ավանդույթների հետ։ Առանձին կարևորություն է տրվում ամրոցների պատմական ժամանակագրության որոշմանը։ Գրավոր աղբյուրների, ճարտարապետական դիտարկումների, հնագիտական տվյալների և արձանագրությունների համադրումը հնարավորություն է տալիս պարզել կառույցների հիմնադրման, վերակառուցման և օգտագործման տարբեր փուլերը։ Քննության են առնվում նաև իշխանական տների և առանձին կառավարիչների մասնակցությունը ամրաշինությանը, քանի որ ամրոցների վերահսկողությունը անմիջականորեն կապված էր քաղաքական իշխանության և տարածքային ազդեցության հետ։ Բերդերը հաճախ ծառայում էին որպես իշխանական նստավայրեր և վարչական կենտրոններ՝ վերահսկելով շրջակա բնակավայրերը, գյուղատնտեսական տարածքները և հաղորդակցության ուղիները։ Ուսումնասիրվում է ամրոցների միջև տարածական փոխկապակցվածությունը և պաշտպանական ցանցերի ձևավորումը։ Առանձին ամրացված կետերի նշանակությունը գնահատվում է ոչ միայն ինքնուրույն, այլև հարևան բերդերի, քաղաքների, ճանապարհների և ռազմավարական անցումների հետ հարաբերության մեջ։ Նման մոտեցումը հնարավորություն է տալիս վերականգնել տարածաշրջանի պաշտպանության ընդհանուր տրամաբանությունը և հասկանալ, թե ինչպես էր կազմակերպվում տարածքային վերահսկողությունը։ Առանձին ուշադրություն է հատկացվում դաշտային և լեռնային Կիլիկիայի պաշտպանական պայմանների տարբերություններին։ Լեռնային շրջաններում բնական ժայռային զանգվածներն ու դժվարամատչելի դիրքերը լայնորեն օգտագործվել են պաշտպանության համար, մինչդեռ հարթավայրային և ճանապարհային հանգույցներում առավել մեծ նշանակություն են ստացել հզոր պարիսպները, աշտարակները և մուտքերի ամրացված համակարգերը։ Ծովափնյա հատվածներում ամրությունները կարող էին նաև վերահսկել նավահանգիստները, առևտրային հաղորդակցությունը և Միջերկրական ծովի հետ կապերը։ Քննության է առնվում ամրոցների նշանակությունը Կիլիկիայի տնտեսական կյանքում։ Ռազմավարական ճանապարհների և առևտրային ուղիների վերահսկումը հնարավորություն էր տալիս ապահովել ապրանքների և մարդկանց տեղաշարժը, վերահսկել կարևոր հաղորդակցությունները և պաշտպանել տնտեսական կենտրոնները։ Այդ պատճառով պաշտպանական ճարտարապետությունը ներկայացվում է պետական կառավարման, տնտեսության և հաղորդակցության համակարգերի հետ սերտորեն կապված երևույթ։ Ուսումնասիրվում են նաև ամրոցների գործառույթների փոփոխությունները քաղաքական իշխանությունների փոփոխության պայմաններում։ Նույն կառույցը տարբեր ժամանակներում կարող էր ծառայել տարբեր ուժերի և ենթարկվել վերակառուցումների՝ համապատասխանեցվելով նոր ռազմական պահանջներին։ Այդ շերտավորությունը կարևոր աղբյուր է տարածաշրջանի քաղաքական պատմության ուսումնասիրության համար։ Առանձին նշանակություն է տրվում հնագիտական և ճարտարապետական փաստագրման մեթոդներին։ Ամրությունների հատակագծերի, կառուցվածքային տարրերի, շինարարական փուլերի և տեղանքի առանձնահատկությունների ուսումնասիրությունը հնարավորություն է տալիս վերականգնել կառույցների սկզբնական տեսքը և գործառույթները։ Պատմական աղբյուրների հետ դրանց համադրումը նպաստում է առանձին ամրոցների վերաբերյալ տեղեկությունների ճշգրտմանը և Կիլիկիայի ամրաշինության զարգացման ընդհանուր պատկերի ձևավորմանը։ Հետազոտությունը կարևոր նշանակություն ունի նաև հայկական միջնադարյան ճարտարապետության ուսումնասիրության համար, քանի որ պաշտպանական կառույցները լրացնում են եկեղեցական և քաղաքացիական ճարտարապետությունից ստացվող պատկերացումը Կիլիկիայի շինարարական մշակույթի մասին։ Ամրոցների ուսումնասիրությունը բացահայտում է միջնադարյան ինժեներական մտածողությունը, բնական միջավայրին հարմարվելու մեթոդները և ռազմական պահանջների ու ճարտարապետական լուծումների փոխկապակցվածությունը։ Նյութը կարող է օգտակար լինել Կիլիկյան Հայաստանի պատմության, միջնադարյան ճարտարապետության, ամրաշինության, հնագիտության, պատմական աշխարհագրության և ռազմական պատմության ոլորտների հետազոտողների, պատմաբանների, ճարտարապետների, հնագետների, դասախոսների և ուսանողների համար։