Նոր գրքեր օտար լեզուներով: Ինֆորմացիոն ցանկ= Новые книги на иностранных языках= New books in foreign languages (1978, Մայիս, թիվ 5)

История

Աշխատությունը նվիրված է Սևանա լճի ավազանի մ.թ.ա. VIII–VI դարերի մշակույթի հնագիտական ուսումնասիրությանը՝ հիմնական սկզբնաղբյուր դիտարկելով տվյալ ժամանակաշրջանի դամբարանային համալիրները։ Հետազոտության հիմքում դամբարանների կառուցվածքի, թաղման ծեսերի և դրանցում հայտնաբերված նյութական մշակույթի առարկաների համադրական քննությունն է, որի միջոցով հնարավոր է վերականգնել տարածաշրջանի բնակչության սոցիալ-տնտեսական և մշակութային զարգացման որոշ առանձնահատկություններ։ Թեման ընդգրկում է երկաթի դարաշրջանի կարևոր փուլերից մեկը, երբ Սևանի ավազանի մշակութային միջավայրում տեղի էին ունենում նշանակալի փոփոխություններ և նկատվում էին ինչպես տեղական ավանդույթների շարունակականություն, այնպես էլ հարակից տարածաշրջանների հետ փոխառնչությունների դրսևորումներ։ Դամբարանային համալիրների ուսումնասիրությունը հնարավորություն է տալիս դասակարգել թաղման կառույցների հիմնական տիպերը, ուսումնասիրել դրանց կառուցվածքային առանձնահատկությունները և համադրել տարբեր հնավայրերից ստացված տվյալները։ Կարևոր նշանակություն ունի դամբարաններում հայտնաբերված խեցեղենի, զարդերի, աշխատանքային գործիքների և այլ հնագիտական նյութերի տիպաբանական ու ժամանակագրական վերլուծությունը, որի միջոցով հնարավոր է ճշգրտել առանձին համալիրների ժամանակագրությունը և բացահայտել նյութական մշակույթի զարգացման օրինաչափությունները։ Լճաշենի և Սևանի ավազանի այլ հնավայրերի ուսումնասիրությունները փաստում են, որ տարածաշրջանի դամբարանային նյութը կարևոր սկզբնաղբյուր է երկաթեդարյան մշակութային գործընթացների ուսումնասիրության համար։ Առանձնահատուկ ուշադրություն կարող է հատկացվել թաղման սովորույթների փոփոխություններին, դամբարանային գույքի կազմին և դրանց տարածական բաշխմանը՝ հասարակության կառուցվածքի ու մշակութային ավանդույթների վերաբերյալ պատկերացումներ ձևավորելու նպատակով։ Հնագիտական նյութերի համադրումը հնարավորություն է տալիս ուսումնասիրել նաև Սևանի ավազանի բնակչության կապերը Հայաստանի այլ շրջանների և հարակից մշակութային կենտրոնների հետ։ Աշխատության կարևոր ուղղություններից է տեղական մշակութային ավանդույթների և ուրարտական ժամանակաշրջանի ազդեցությունների փոխհարաբերության քննությունը։ Ընդհանուր առմամբ հետազոտությունը համադրում է հնագիտական, ժամանակագրական, տիպաբանական և համեմատական մեթոդները՝ Սևանի ավազանի մ.թ.ա. VIII–VI դարերի պատմամշակութային պատկերը դամբարանային համալիրների միջոցով վերականգնելու և տարածաշրջանի տեղը Հայաստանի հին մշակույթների զարգացման ընդհանուր գործընթացում գնահատելու նպատակով։

История

Աշխատությունը նվիրված է 20-րդ դարի հայոց հայրենադարձության պատմական, հասարակական և ազգային-մշակութային նշանակության ուսումնասիրությանը՝ այն դիտարկելով հայ ինքնության ձևավորման, պահպանման և վերափոխման գործընթացների համատեքստում։ Հայրենադարձությունը հայ ժողովրդի պատմության կարևոր երևույթներից է, քանի որ առնչվում է հայրենիք հասկացությանը, ազգային պատկանելության գիտակցմանը, պատմական հիշողությանը և սփյուռքահայ համայնքների ու Հայաստանի միջև ձևավորված կապերին։ 20-րդ դարում հայրենադարձության տարբեր փուլերը պայմանավորված էին քաղաքական փոփոխություններով, պատմական իրադարձություններով, ազգային և հայրենասիրական շարժումներով, ինչպես նաև հայրենիքում ապրելու և ազգային միջավայրին վերամիավորվելու ձգտմամբ։ Այս գործընթացների ուսումնասիրությունը հնարավորություն է տալիս բացահայտելու հայրենադարձների անձնական ու հավաքական փորձառության, մշակութային հարմարվողականության և հասարակական ինտեգրման նշանակությունը։ Հատուկ կարևորություն ունի հայրենադարձների ինքնության բազմաշերտ բնույթը, որը ձևավորվում էր ինչպես հայկական լեզվամշակութային ժառանգության, այնպես էլ սփյուռքում ձեռք բերած կենսափորձի ազդեցությամբ։ Աշխատությունը հետաքրքրություն է ներկայացնում հայոց պատմության, սփյուռքի ուսումնասիրության, միգրացիոն գործընթացների և ազգային ինքնության տեսական ու գործնական հարցերով զբաղվող հետազոտողների համար։ Այն կարող է օգտակար լինել նաև հայագիտության, պատմության և հասարակական գիտությունների ուսանողներին։

Биология

Այս աշխատությունը նվիրված է Bacillus thuringiensis տեսակի հիմքով միջատասպանների ազդեցության ուսումնասիրությանը Սևանա լճի ավազանի անտառածածկ հողագրունտների կենսաբանական ակտիվության վրա։ Հեղինակը հետազոտում է կենսաբանական պայքարի միջոցների կիրառման էկոլոգիական հետևանքները, հողային էկոհամակարգերի միկրոկենսաբանական գործընթացները և այն գործոնները, որոնք պայմանավորում են հողի կենսաբանական հավասարակշռության փոփոխությունները։ Աշխատությունում ուսումնասիրվում են մանրէաբանական համայնքների ակտիվությունը, հողի ֆերմենտային գործընթացները, օրգանական նյութերի փոխակերպման առանձնահատկությունները և միջատասպանների հնարավոր ազդեցությունը բնական էկոհամակարգերի կայունության վրա։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում կենսաբանական պատրաստուկների արդյունավետության և շրջակա միջավայրի անվտանգության համատեղ գնահատմանը, ինչպես նաև անտառային հողերի պահպանության և կայուն կառավարման խնդիրներին։ Ներկայացվում են փորձարարական հետազոտությունների արդյունքներ, վերլուծական մոտեցումներ և գիտական եզրահանգումներ, որոնք կարող են նպաստել էկոլոգիապես անվտանգ գյուղատնտեսական և անտառաբուծական մեթոդների մշակմանը։ Գիրքը կարող է օգտակար լինել էկոլոգներին, կենսաբաններին, մանրէաբաններին, հողագետներին, բնապահպանության ոլորտի մասնագետներին, գիտաշխատողներին, ուսանողներին և շրջակա միջավայրի պահպանությամբ հետաքրքրվող ընթերցողներին։

Философия

Աշխատությունը նվիրված է մարդկային կյանքի, վարքագծի և հասարակական հարաբերությունների բարոյական հիմքերի ուսումնասիրությանը։ Այն անդրադառնում է մարդու գործողությունների, որոշումների և հասարակական պարտավորությունների գնահատման սկզբունքներին՝ փորձելով բացահայտել այն բարոյական չափանիշները, որոնցով կարելի է առաջնորդվել առօրյա և հասարակական կյանքում։ Վերնագրում շեշտադրված գործնական բարոյականության գաղափարը մատնանշում է ոչ միայն բարոյական հասկացությունների տեսական քննարկումը, այլև դրանց կիրառությունը մարդկային փոխհարաբերություններում և կյանքի տարբեր իրավիճակներում։ Աշխատության թեմատիկ շրջանակը կապված է բարու և չարի, արդարության, խղճի, պարտքի, պատասխանատվության, ազնվության և մարդկային արժանապատվության վերաբերյալ փիլիսոփայական հարցադրումների հետ։ Նման բնույթի երկերը կարևոր դեր են ունեցել բարոյական դաստիարակության, անհատական վարքագծի ձևավորման և հասարակական արժեքների տարածման գործում։ Հրատարակությունը հետաքրքրություն է ներկայացնում XIX դարի հայ հասարակական ու փիլիսոփայական մտքի, բարոյագիտական գրականության և Կոստանդնուպոլսի հայ մտավոր միջավայրի ուսումնասիրության համար։ Այն կարող է օգտակար լինել փիլիսոփայությամբ, էթիկայով և հայ հասարակական մտքի պատմությամբ հետաքրքրվող ընթերցողների ու հետազոտողների համար։

Литература

Այս գրականագիտական ուսումնասիրությունը նվիրված է Աղասի Այվազյանի ստեղծագործական ժառանգության քննությանը, նրա գրական աշխարհի, թեմատիկ նախասիրությունների, կերպարների, գեղարվեստական մտածողության և ինքնատիպ ոճի բացահայտմանը։ Աշխատանքի շրջանակում դիտարկվում է հեղինակի արձակը որպես բազմաշերտ գեղարվեստական համակարգ, որտեղ առօրյա կյանքի իրադարձությունները, մարդկային հարաբերությունները, հիշողությունը, պատմական անցյալը, ազգային ինքնությունը և անհատի ներաշխարհը հաճախ ներկայացվում են միաժամանակ իրական և երևակայական շերտերի միջոցով։ Այվազյանի ստեղծագործությունների կարևոր առանձնահատկություններից է սովորական թվացող իրավիճակներում անսովոր իմաստներ և մարդկային հոգեբանության խորքային կողմեր բացահայտելու կարողությունը։ Նրա կերպարները հաճախ գտնվում են իրականության և ներքին աշխարհի սահմանագծին, իսկ նրանց վարքագիծը, հիշողությունները, երազները և ապրումները դառնում են պատմության գաղափարական ու հոգեբանական զարգացման կարևոր միջոցներ։ Ուսումնասիրության ընթացքում կարող են քննվել նաև գրողի հումորը, երգիծական դիտարկումները, երբեմն՝ ֆանտաստիկ և պայմանական պատկերները, որոնց միջոցով նա վերաիմաստավորում է իրականությունը և ընթերցողին առաջարկում դրա նկատմամբ այլ տեսանկյուն։ Առանձնահատուկ ուշադրության է արժանի պատմական հիշողության թեման, քանի որ անցյալը նրա ստեղծագործություններում հաճախ ներկայանում է ոչ միայն որպես ժամանակագրական փաստերի ամբողջություն, այլև որպես անհատի և հասարակության գիտակցության մեջ պահպանվող կենդանի փորձառություն։ Հայկական միջավայրը, ազգային մշակութային հիշողությունը, քաղաքի և մարդու փոխհարաբերությունը, ընտանիքի և սերունդների կապը նույնպես կարող են դիտարկվել որպես նրա գրական աշխարհի կարևոր բաղադրիչներ։ Աշխատանքը կարող է անդրադառնալ հեղինակի լեզվական և ոճական առանձնահատկություններին՝ խոսքի պատկերավորությանը, երկխոսությունների կառուցմանը, կարճ և դիպուկ նկարագրություններին, անսպասելի համադրումներին ու ենթատեքստային նշանակություններին։ Նրա ստեղծագործական եղանակը հաճախ թույլ է տալիս միևնույն պատումի մեջ համատեղել կենցաղայինն ու փիլիսոփայականը, իրականն ու երևակայականը, հումորն ու ողբերգականը՝ ստեղծելով յուրահատուկ գեղարվեստական մթնոլորտ։ Ուսումնասիրության կարևոր ուղղություններից է նաև մարդու բարոյական ընտրության, միայնության, սիրո, կորստի, ժամանակի և ինքնության խնդիրների բացահայտումը, որոնք տարբեր կերպերով արտահայտվում են նրա ստեղծագործություններում։ Ընդհանուր առմամբ, աշխատանքը ներկայացնում է Աղասի Այվազյանի գրականությունը որպես ինքնատիպ և բազմաշերտ գեղարվեստական աշխարհ, որտեղ պատմական հիշողությունը, մարդկային հոգեբանությունը, ազգային մշակույթը և երևակայությունը միահյուսվում են՝ ձևավորելով ժամանակակից հայ արձակի առանձնահատուկ դրսևորում։

Другие предметы

Աշխատությունը նվիրված է Արարատյան դաշտի բնակլիմայական պայմաններում սոյայի տարբեր սորտերի կենսաբանական և տնտեսական հատկանիշների համեմատական ուսումնասիրությանը՝ գարնանային և ամառային ցանքի պայմաններում։ Հետազոտության առանցքում բույսերի աճի ու զարգացման առանձնահատկությունների, վեգետացիոն շրջանի տևողության, բերքատվության ձևավորման և շրջակա միջավայրի պայմաններին հարմարվողականության գնահատումն է։ Քննվում է ցանքի ժամկետի ազդեցությունը սերմերի ծլման, բույսերի զարգացման փուլերի ընթացքի, հասունացման ժամկետների և արտադրական նշանակություն ունեցող հատկանիշների վրա։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է հատկացվում տարբեր սորտերի արձագանքին Արարատյան դաշտին բնորոշ ջերմային ռեժիմի, խոնավության պայմանների և վեգետացիոն շրջանի առանձնահատկությունների նկատմամբ՝ հնարավորություն տալով բացահայտելու դրանց կենսաբանական պահանջների և տեղական ագրոէկոլոգիական պայմանների համապատասխանությունը։ Ուսումնասիրվում են բույսերի ձևաբանական հատկանիշները, աճի ինտենսիվությունը, զարգացման հիմնական փուլերի տևողությունը, հատիկի ձևավորումը և հասունացումը։ Տնտեսական գնահատման շրջանակում ուշադրություն է դարձվում բերքատվությանը, բերքի կառուցվածքային բաղադրիչներին, սերմերի որակական ցուցանիշներին և տարբեր սորտերի արտադրական արդյունավետությանը։ Գարնանային և ամառային ցանքերի համեմատությունը հնարավորություն է տալիս գնահատելու միևնույն սորտերի վարքագիծը տարբեր ջերմային և լուսային պայմաններում, ինչպես նաև պարզելու երկրորդ ցանքի կամ հողատարածքի առավել ինտենսիվ օգտագործման հնարավորությունների հետ կապված ընդհանուր օրինաչափությունները։ Կարևորվում է նաև վաղահաս և ավելի երկար վեգետացիոն շրջան ունեցող սորտերի առանձնահատկությունների ուսումնասիրությունը, քանի որ դրանց ընտրությունը կարող է պայմանավորված լինել ինչպես բնական միջավայրով, այնպես էլ մշակաբույսերի հերթագայության կազմակերպմամբ։ Հետազոտության արդյունքների համադրումը հնարավորություն է տալիս գիտականորեն բնութագրելու ուսումնասիրվող սորտերի կենսաբանական ներուժը, կայունությունը և տնտեսական արժեքը տվյալ տարածաշրջանի պայմաններում։ Ընդհանուր առմամբ աշխատանքը միավորում է բուսաբուծության, սորտագիտության, բույսերի ֆիզիոլոգիայի և ագրոէկոլոգիայի մոտեցումները՝ նպաստելով տեղական պայմաններին համապատասխան սոյայի սորտերի գնահատման և մշակության համակարգերի գիտական հիմնավորմանը։