Նոր գրքեր օտար լեզուներով: (Ինֆորմացիոն ցանկ)=Новые книги на иностранных языках= New books in foreign languages (1981, Նոյեմբեր, թիվ 11)

Математика

Աշխատությունը նվիրված է նեմատիկ հեղուկ բյուրեղներում լազերային ճառագայթման ազդեցությամբ առաջացող ջերմային, մեխանիկական և օպտիկական երևույթների ուսումնասիրությանը։ Հիմնական ուշադրությունը կենտրոնացված է լազերային էներգիայի կլանման հետևանքով միջավայրում առաջացող ջերմաստիճանային փոփոխությունների և դրանց ազդեցությամբ հեղուկ բյուրեղի կառուցվածքային ու ֆիզիկական հատկությունների փոփոխության մեխանիզմների բացահայտման վրա։ Նեմատիկները բնութագրվում են մոլեկուլների ուղղորդված դասավորվածությամբ, որի պատճառով արտաքին ազդեցությունները կարող են առաջացնել դրանց կողմնորոշման փոփոխություններ և համապատասխանաբար փոփոխել նյութի օպտիկական ու մեխանիկական հատկությունները։ Քննության է առնվում լազերային ճառագայթման տարածման և նյութի հետ փոխազդեցության գործընթացը՝ հաշվի առնելով ճառագայթման ինտենսիվությունը, կլանման առանձնահատկությունները, ջերմահաղորդականությունը և միջավայրում ձևավորվող ջերմաստիճանային գրադիենտները։ Առանձին ուշադրություն է հատկացվում տեղային տաքացման հետևանքով առաջացող մեխանիկական լարումներին, դեֆորմացիաներին, հոսքային երևույթներին և մոլեկուլային կողմնորոշման փոփոխություններին։ Ուսումնասիրվում է ջերմային և մեխանիկական գործընթացների փոխկապակցվածությունը, քանի որ լազերային ազդեցությամբ առաջացած ջերմաստիճանային անհամասեռությունը կարող է պայմանավորել ինչպես նյութի տեղային կառուցվածքային վերադասավորումներ, այնպես էլ միջավայրի շարժում և օպտիկական պարամետրերի փոփոխություն։ Կարևորվում է նեմատիկ միջավայրի անիզոտրոպ բնույթը, որի պատճառով ջերմային և մեխանիկական արձագանքը կարող է կախված լինել մոլեկուլների սկզբնական կողմնորոշումից և լազերային ճառագայթի տարածման ուղղությունից։ Անդրադարձ է կատարվում նաև լույսի բևեռացման, բեկման ցուցիչի և նյութի օպտիկական անիզոտրոպության փոփոխություններին, որոնք հնարավորություն են տալիս փորձարարական եղանակներով ուսումնասիրել ճառագայթման ազդեցությամբ ընթացող գործընթացները։ Հետազոտության շրջանակում կարող են գնահատվել լազերային ճառագայթի հզորության, ազդեցության տևողության, նմուշի հաստության, ջերմաստիճանի և նյութի ֆիզիկական պարամետրերի ազդեցությունները դիտվող երևույթների բնույթի և ինտենսիվության վրա։ Առանձին նշանակություն ունի ջերմային ազդեցության և հեղուկ բյուրեղի կողմնորոշման միջև հետադարձ կապի ուսումնասիրությունը, քանի որ կառուցվածքային փոփոխություններն իրենց հերթին կարող են փոխել լույսի տարածման և էներգիայի կլանման պայմանները։ Տեսական և փորձարարական արդյունքների համադրումը հնարավորություն է տալիս ձևավորել լազերային ճառագայթմամբ մակածված ջերմամեխանիկական գործընթացների նկարագրության մոդելներ և պարզաբանել դրանց զարգացման հիմնական օրինաչափությունները։ Աշխատության գիտական նշանակությունը կապված է հեղուկ բյուրեղներում լույսի, ջերմության և մեխանիկական գործընթացների փոխազդեցության վերաբերյալ պատկերացումների խորացման հետ։ Կիրառական տեսանկյունից նման երևույթների ուսումնասիրությունը կարևոր է հեղուկբյուրեղային օպտիկական համակարգերի, լազերային կառավարվող տարրերի, զգայուն տվիչների և ֆոտոնային սարքերի մշակման համար։ Նյութը կարող է օգտակար լինել հեղուկ բյուրեղների ֆիզիկայի, լազերային ֆիզիկայի, օպտիկայի, նյութագիտության և ֆոտոնիկայի ոլորտներում աշխատող հետազոտողների, ֆիզիկոսների, ինժեներների, դասախոսների և համապատասխան մասնագիտությունների ուսանողների համար։

Биология

Աշխատությունը նվիրված է Հայաստանի քաղաքների և այլ բնակավայրերի կանաչապատման գործընթացում ծառատեսակների ու թփատեսակների կիրառման պատմական զարգացման, տեսակային կազմի և ձևավորված ավանդույթների ուսումնասիրությանը։ Հետազոտության կենտրոնում բնակավայրերի կանաչ տարածքների ստեղծման տարբեր փուլերն են՝ դիտարկելով բնական պայմանների, քաղաքաշինական զարգացման, այգեգործական մշակույթի և հասարակական պահանջների ազդեցությունը ծառաբույսերի ընտրության ու տարածման վրա։ Քննվում են տեղական և ներմուծված տեսակների օգտագործման առանձնահատկությունները, դրանց հարմարվողականությունը Հայաստանի տարբեր բնակլիմայական գոտիներին, ինչպես նաև քաղաքային միջավայրում աճի և պահպանման հնարավորությունները։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է հատկացվում պատմական այգիների, պուրակների, փողոցային ծառուղիների, հասարակական տարածքների և բնակելի հատվածների կանաչապատմանը՝ բացահայտելով տարբեր ժամանակաշրջաններում գերակշռած նախագծային ու բուսաբանական մոտեցումները։ Ուսումնասիրվում է ծառաբույսերի ոչ միայն գեղագիտական, այլև բնապահպանական և սանիտարահիգիենիկ նշանակությունը՝ ստվերի ձևավորման, օդի որակի բարելավման, փոշու և աղմուկի ազդեցության նվազեցման, միկրոկլիմայի կարգավորման և բնակավայրերի կենսաբազմազանության պահպանման տեսանկյունից։ Կարևոր տեղ է զբաղեցնում պատմական աղբյուրների, բուսաբանական տվյալների, քաղաքաշինական փաստաթղթերի, հին հատակագծերի և կանաչ տարածքների վերաբերյալ նկարագրությունների համադրումը, որը հնարավորություն է տալիս վերականգնելու բնակավայրերի կանաչապատման զարգացման հիմնական փուլերը։ Հետազոտության շրջանակում կարող են դիտարկվել նաև տնկարանային տնտեսության զարգացումը, նոր ծառատեսակների ներմուծման պատմությունը և դենդրոլոգիական փորձի ազդեցությունը քաղաքային կանաչապատման վրա։ Տարբեր բնակավայրերի համեմատական ուսումնասիրությունը հնարավորություն է տալիս բացահայտելու տեսակային կազմի տարբերությունները՝ պայմանավորված բարձրությամբ, ջերմաստիճանային ռեժիմով, խոնավությամբ, հողային պայմաններով և ջրային ռեսուրսների հասանելիությամբ։ Անդրադարձ է կատարվում նաև պատմական կանաչ տարածքների պահպանման, ծերացած տնկարկների վերականգնման և քաղաքային միջավայրի համար համապատասխան ծառատեսակների ընտրության նշանակությանը։ Ընդհանուր առմամբ աշխատանքը համադրում է դենդրոլոգիայի, քաղաքային կանաչապատման, լանդշաֆտային ճարտարապետության և պատմական բնապահպանության մոտեցումները՝ ներկայացնելով Հայաստանի բնակավայրերի կանաչ տարածքների ձևավորումը որպես բնական և մշակութային գործոնների երկարատև փոխազդեցության արդյունք։

История

Ստեղծագործությունը պատմագիտական բնույթի ուսումնասիրություն է, որը ներկայացնում է Օսմանյան կայսրությունում 19-րդ դարի վերջից և 20-րդ դարի սկզբից ձևավորված երիտթուրքական շարժման առաջացման պատճառները, գաղափարախոսությունը և քաղաքական գործունեությունը։ Աշխատությունում վերլուծվում են այն սոցիալական, տնտեսական և քաղաքական պայմանները, որոնք նպաստեցին շարժման ձևավորմանը, ինչպես նաև նրա նպատակները՝ կապված կայսրության արդիականացման, սահմանադրական կարգերի վերականգնման և պետական կառավարման վերափոխման հետ։ Հատուկ ուշադրություն է դարձվում Միություն և առաջադիմություն կոմիտե կազմակերպության գործունեությանը, որը դարձավ շարժման հիմնական քաղաքական ուժը և կարևոր դեր ունեցավ Օսմանյան կայսրության ներքին ու արտաքին քաղաքականության ձևավորման մեջ։ Ուսումնասիրությունը նաև անդրադառնում է շարժման ազդեցությանը կայսրության տարբեր ժողովուրդների, այդ թվում՝ հայերի նկատմամբ իրականացված քաղաքականության վրա, ինչպես նաև այն գործընթացներին, որոնք հետագայում կապված եղան ազգային հարցերի սրման և տարածաշրջանային խոր փոփոխությունների հետ։ Ընդհանուր առմամբ աշխատությունը ներկայացնում է երիտթուրքական շարժումը որպես Օսմանյան կայսրության վերջին շրջանի կարևորագույն քաղաքական երևույթներից մեկը, որն էական ազդեցություն ունեցավ Մերձավոր Արևելքի և Հարավային Կովկասի պատմության հետագա զարգացումների վրա։

Другие предметы

Երկրագործություն աշխատությունը դասական բնույթի ուսումնական և գիտագործնական ձեռնարկ է, որը ներկայացնում է երկրագործության հիմնարար սկզբունքներն ու դրանց կիրառությունը գյուղատնտեսական արտադրության մեջ՝ ընդգծելով հողի և բույսի փոխկապակցված համակարգը։ Հեղինակ Ց. Մ. Գալստյանը գրքում համակարգված ձևով անդրադառնում է հողի մշակման տեսություններին, բերրիության պահպանման և բարձրացման մեթոդներին, ինչպես նաև մշակաբույսերի աճեցման արդյունավետ տեխնոլոգիաներին՝ նպատակ ունենալով ապահովել կայուն և բարձր արտադրողականություն։ Աշխատությունը ներառում է հողագիտության տարրերը՝ հողի կազմը, կառուցվածքը, ջրային և օդային ռեժիմները, ինչպես նաև դրանց ազդեցությունը բույսերի զարգացման վրա, բացատրելով, թե ինչպես կարելի է գիտականորեն կառավարել այդ գործոնները։ Գրքում մանրամասն ներկայացվում են ցանքաշրջանառության սկզբունքները, հողի մշակման տարբեր եղանակները, պարարտացման համակարգերը և դրանց ազդեցությունը բերքատվության վրա, ինչպես նաև ոռոգման և ջրի արդյունավետ օգտագործման կարևորությունը։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում նաև հողի էրոզիայի կանխարգելման միջոցառումներին, հատկապես լեռնային և կիսաչոր կլիմայական պայմաններում, ինչը կարևոր է երկարաժամկետ գյուղատնտեսական կայունության ապահովման համար։ Հեղինակը անդրադառնում է նաև ժամանակակից ագրոտեխնիկական մոտեցումներին, որոնք հնարավորություն են տալիս համատեղել արտադրողականությունը և շրջակա միջավայրի պահպանումը։ Գիրքը նախատեսված է բուհերի ուսանողների, ագրոնոմների, ինչպես նաև գյուղատնտեսությամբ զբաղվող մասնագետների համար, ովքեր ցանկանում են խորացնել իրենց գիտելիքները և կիրառել դրանք գործնականում։

Информатика

Աշխատությունը նվիրված է կենսաչափական պարամետրերի կիրառմամբ բաշխված տեղեկատվական համակարգերում տվյալների պաշտպանության սկզբունքների, մեթոդների և ճարտարապետական լուծումների ուսումնասիրությանը։ Հետազոտության կենտրոնում անձի կենսաբանական կամ վարքային առանձնահատկությունների հիման վրա նույնականացման և իսկորոշման մեխանիզմների համադրումն է տվյալների բաշխված պահպանման ու մշակման տեխնոլոգիաների հետ։ Քննվում են կենսաչափական տվյալների ներկայացման, մշակման և համեմատման ընդհանուր մոտեցումները, ինչպես նաև դրանց օգտագործման հնարավորությունները տեղեկատվական ռեսուրսների նկատմամբ հասանելիության վերահսկման համար։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է հատկացվում այն հանգամանքին, որ կենսաչափական տեղեկատվությունն ինքնին զգայուն տվյալ է և պահանջում է պաշտպանություն չարտոնված հասանելիությունից, պատճենումից, փոփոխումից կամ այլ նպատակներով օգտագործումից։ Դիտարկվում են այնպիսի համակարգային մոտեցումներ, որոնց դեպքում նույնականացման համար անհրաժեշտ տեղեկատվությունը չի կենտրոնացվում մեկ պահպանման կետում, այլ տրամաբանորեն կամ ֆիզիկապես բաշխվում է տարբեր հանգույցների միջև՝ նպատակ ունենալով նվազեցնել մեկ հանգույցի խոցման հետևանքով ամբողջ համակարգի վտանգման հավանականությունը։ Ուսումնասիրվում են իսկորոշման հուսալիության, տվյալների ամբողջականության, գաղտնիության և հասանելիության փոխկապակցված խնդիրները, ինչպես նաև սխալ ճանաչման և մերժման ցուցանիշների նշանակությունը կենսաչափական համակարգերի արդյունավետության գնահատման համար։ Կարևոր տեղ է զբաղեցնում կենսաչափական ձևանմուշների անվտանգ պահպանման և մշակման խնդիրը, քանի որ, ի տարբերություն սովորական գաղտնաբառերի, կենսաչափական բնութագրերը հնարավոր չէ հեշտությամբ փոխարինել դրանց արտահոսքի դեպքում։ Հետազոտության շրջանակում կարող են դիտարկվել բազմագործոն իսկորոշման, գաղտնագրային պաշտպանության և բաշխված տվյալների կառավարման մեխանիզմների համատեղ կիրառման հնարավորությունները։ Անդրադարձ է կատարվում նաև համակարգի մասշտաբայնությանը, հանգույցների միջև տեղեկատվության անվտանգ փոխանակմանը, անսարքությունների նկատմամբ կայունությանը և օգտատիրոջ անձնական տվյալների պաշտպանության պահանջներին։ Ընդհանուր առմամբ աշխատանքը համադրում է տեղեկատվական անվտանգության, բաշխված համակարգերի, կենսաչափական նույնականացման և տվյալների պաշտպանության մոտեցումները՝ նպատակ ունենալով ձևավորել անձի իսկությունը հաստատող և միաժամանակ զգայուն տեղեկատվության գաղտնիությունն ու ամբողջականությունը պահպանող հուսալի համակարգային լուծումներ։

Математика

Այս աշխատությունը վերաբերում է անիզոտրոպ երկշերտ շերտերի և թիթեղների խառը եզրային խնդիրներին՝ լրիվ և ոչ լրիվ կոնտակտի պայմաններում, ընդգծելով կիրառական մաթեմատիկայի, մեխանիկայի և նյութերի ամրության տեսության փոխկապակցվածությունը։ Հետազոտության հիմնական նպատակն է ուսումնասիրել բազմաշերտ կոմպոզիտային կառուցվածքների լարվածա-դեֆորմացիոն վիճակը՝ հաշվի առնելով նյութերի անիզոտրոպ հատկությունները և շերտերի միջև կոնտակտի տարբեր պայմանները, ինչպես նաև ձևակերպել և լուծել համապատասխան սահմանային արժեքային խնդիրներ։ Ուսումնասիրվում են երկշերտ շերտերի և թիթեղների մեխանիկական վարքը նկարագրող հավասարումները, եզրային պայմանները և շերտերի փոխազդեցության մոդելները՝ ներառյալ լրիվ կպչուն (perfect contact) և մասամբ սահող կամ անջատ կոնտակտային դեպքերը։ Հատուկ ուշադրություն է դարձվում լարվածությունների բաշխմանը շերտերի սահմաններում, դեֆորմացիաների համատեղելիությանը և հնարավոր կոնցենտրացիոն երևույթներին, որոնք կարող են առաջանալ նյութերի անիզոտրոպության և կոնտակտի անկատարության հետևանքով։