Նոր գրքեր պատանիներին: Ինֆորմացիոն ցանկ= Новые книги юным (1985, Մայիս, թիվ 5)

Политология

Ատենախոսության հիմնական նպատակը ՌԴ-ի նկատմամբ Գերմանիայի ժամանակակակից քաղաքականության ձևավորման և դրա միտումների վրա ազդող հիմնական գործոնների վերլուծությունն է / Целью диссертационного исследования является изучение трансформации российской политики Германии и выявление комплекса факторов, влияющих на ее тенденции / The main goal of the research is the study of the transformation of Germany's policy towards Russia and the set of factors that have an impact on its trends Հրատ.՝ ՀՀ ՊՆ պաշտպանական ազգային հետազոտական համալսարան, Երևան, 2017, 2018, Ատենախոսություն՝ 147 էջ, սեղմագիր՝ 22 էջ [src=123456789/994] [dspace.nla.am]

Биология

Աշխատությունը նվիրված է մի շարք դեղաբույսերից ստացված պատրաստուկների հակաօքսիդանտային հատկությունների ուսումնասիրմանը՝ ուշադրության կենտրոնում պահելով դրանց կենսաբանորեն ակտիվ բաղադրիչների կազմը, ազատ ռադիկալների և օքսիդացման գործընթացների հետ փոխազդեցության առանձնահատկությունները, ինչպես նաև տարբեր բուսական պատրաստուկների ակտիվության համեմատական գնահատումը։ Հետազոտության հիմքում ընկած է այն մոտեցումը, որ բուսական հումքը պարունակում է տարբեր դասերի բնական միացություններ, որոնց ֆիզիկաքիմիական հատկությունները կարող են պայմանավորել հակաօքսիդանտային ազդեցության տարբեր մեխանիզմներ։ Այդպիսի բաղադրիչների շարքում կարող են դիտարկվել ֆենոլային միացությունները, ֆլավոնոիդները, որոշ վիտամիններ, պիգմենտները և այլ երկրորդային մետաբոլիտներ։ Ուսումնասիրության նպատակներից է պարզել բուսական պատրաստուկների քիմիական կազմի և փորձարարական պայմաններում արձանագրվող հակաօքսիդանտային ակտիվության միջև հնարավոր փոխկապակցվածությունը։ Առանձին ուշադրություն է հատկացվում օքսիդատիվ գործընթացների կենսաքիմիական հիմքերին։ Կենսաբանական համակարգերում օքսիդավերականգնման ռեակցիաները բնական նյութափոխանակության բաղադրիչ են, սակայն ակտիվ թթվածնային ձևերի առաջացման և դրանց չեզոքացման համակարգերի միջև հավասարակշռության խախտումը կարող է հանգեցնել օքսիդատիվ սթրեսի։ Այդ պայմաններում կարող են փոփոխությունների ենթարկվել լիպիդները, սպիտակուցները և այլ կենսաբանական մոլեկուլներ։ Հակաօքսիդանտային համակարգերի ուսումնասիրությունը հնարավորություն է տալիս գնահատել տարբեր բնական նյութերի կարողությունը մասնակցելու ազատ ռադիկալների չեզոքացմանը, օքսիդացման շղթայական ռեակցիաների սահմանափակմանը կամ օքսիդավերականգնման հավասարակշռության պահպանմանը։ Կարևոր ուղղություն է դեղաբուսական հումքի ընտրությունը և բնութագրումը։ Տարբեր բուսատեսակներ կարող են զգալիորեն տարբերվել կենսաբանորեն ակտիվ նյութերի քանակական և որակական կազմով։ Բացի տեսակային առանձնահատկություններից՝ քիմիական կազմի վրա կարող են ազդել բույսի աճի պայմանները, հավաքման ժամանակաշրջանը, օգտագործվող օրգանը, հումքի պահպանման եղանակը և հետագա մշակումը։ Տերևները, ծաղիկները, պտուղները, սերմերը, արմատները կամ այլ հատվածները կարող են ունենալ ակտիվ բաղադրիչների տարբեր հարաբերակցություն։ Հետևաբար փորձարարական արդյունքների համեմատության համար կարևոր է հստակ բնութագրել օգտագործվող բուսական նյութը և դրա մշակման պայմանները։ Առանձին տեղ է զբաղեցնում բուսական պատրաստուկների ստացման եղանակների ազդեցությունը։ Բնական հումքից կենսաբանորեն ակտիվ միացությունների անջատման արդյունավետությունը կախված է օգտագործվող լուծիչի հատկություններից և արդյունահանման պայմաններից։ Տարբեր բևեռայնություն ունեցող նյութերը նույն արդյունավետությամբ չեն անցնում տարբեր լուծիչների մեջ, ուստի նույն բույսից ստացված պատրաստուկները կարող են ունենալ տարբեր քիմիական կազմ և համապատասխանաբար տարբեր հակաօքսիդանտային ակտիվություն։ Ջերմաստիճանը, արդյունահանման տևողությունը, բուսական հումքի մասնիկների չափերը և հումք–լուծիչ հարաբերակցությունը նույնպես կարող են ազդեցություն ունենալ վերջնական պատրաստուկի հատկությունների վրա։ Հետազոտության կարևոր խնդիրներից է տարբեր պատրաստուկների հակաօքսիդանտային ներուժի համեմատական գնահատումը։ Այդ նպատակով կարող են կիրառվել մի քանի փորձարարական մեթոդներ, քանի որ հակաօքսիդանտային ակտիվությունը բազմագործոն հատկություն է և մեկ փորձարկմամբ միշտ չէ, որ հնարավոր է ամբողջությամբ բնութագրել այն։ Տարբեր մեթոդներ կարող են գնահատել ազատ ռադիկալների չեզոքացման, էլեկտրոն կամ ջրածնի ատոմ տրամադրելու, վերականգնող ունակության կամ օքսիդացման որոշ մոդելային գործընթացներ սահմանափակելու կարողությունը։ Մի քանի մեթոդներով ստացված տվյալների համադրումը հնարավորություն է տալիս ձևավորել պատրաստուկների ակտիվության առավել ամբողջական պատկեր։ Առանձին ուշադրություն է հատկացվում ֆենոլային միացությունների ուսումնասիրությանը։ Բուսական ծագման բազմաթիվ ֆենոլային նյութերի կառուցվածքը հնարավորություն է տալիս մասնակցել ազատ ռադիկալների հետ ռեակցիաներին և որոշ պայմաններում կայունացնել առաջացած միջանկյալ ձևերը։ Ֆենոլային խմբերի թիվը, դիրքը և ամբողջ մոլեկուլի կառուցվածքը կարող են ազդեցություն ունենալ այդ հատկությունների վրա։ Հետևաբար պատրաստուկներում ընդհանուր ֆենոլային բաղադրիչների քանակի գնահատումը և դրա համադրումը հակաօքսիդանտային ակտիվության հետ կարող են օգնել պարզելու դրանց հնարավոր ներդրումը դիտվող ազդեցության մեջ։ Կարևորվում է նաև ֆլավոնոիդային միացությունների դերը։ Ֆլավոնոիդները ներկայացնում են կառուցվածքային առումով բազմազան բնական միացությունների խումբ, և դրանց տարբեր ներկայացուցիչների հակաօքսիդանտային հատկությունները կարող են էապես տարբեր լինել։ Մոլեկուլի հիդրօքսիլային խմբերի դասավորությունը, կոնյուգացված համակարգը և այլ կառուցվածքային առանձնահատկություններ կարող են ազդել ռադիկալների հետ փոխազդեցության վրա։ Տարբեր պատրաստուկներում ֆլավոնոիդների պարունակության ուսումնասիրությունը կարող է նպաստել ակտիվության կառուցվածքային և քիմիական հիմքերի բացահայտմանը։ Առանձին ուղղություն է բուսական պիգմենտների և այլ բնական հակաօքսիդանտների գնահատումը։ Որոշ կարոտինոիդներ և այլ գունանյութեր կարող են մասնակցել օքսիդատիվ գործընթացների կարգավորմանը՝ պայմանավորված իրենց էլեկտրոնային կառուցվածքով։ Դրանց պարունակությունը կարող է կախված լինել բույսի տեսակից, օրգանից և մշակման պայմաններից։ Չորացման, պահպանման կամ ջերմային մշակման ընթացքում որոշ բաղադրիչներ կարող են քայքայվել կամ փոփոխվել, ինչն իր հերթին կարող է անդրադառնալ պատրաստուկի ընդհանուր ակտիվության վրա։ Կարևոր տեղ է զբաղեցնում լիպիդների օքսիդացման նկատմամբ բուսական պատրաստուկների ազդեցության ուսումնասիրությունը։ Լիպիդային համակարգերը զգայուն են օքսիդացման նկատմամբ, և դրանցում առաջացող շղթայական ռեակցիաները կարող են ծառայել որպես հակաօքսիդանտային հատկությունների գնահատման փորձարարական մոդել։ Բուսական պատրաստուկների ներկայությամբ օքսիդացման ցուցանիշների փոփոխության դիտարկումը հնարավորություն է տալիս գնահատել դրանց պաշտպանիչ ներուժը համապատասխան փորձարարական պայմաններում։ Այս արդյունքները հատկապես արժեքավոր են այլ քիմիական մեթոդներով ստացված տվյալների հետ համադրման դեպքում։ Առանձին ուշադրություն է հատկացվում մետաղական իոնների մասնակցությամբ ընթացող օքսիդատիվ գործընթացներին։ Որոշ անցումային մետաղներ կարող են նպաստել ակտիվ ռադիկալային ձևերի առաջացմանը։ Բուսական նյութերի որոշ բաղադրիչներ կարող են փոխազդել մետաղական իոնների հետ և այդ ճանապարհով փոփոխել օքսիդացման ընթացքը։ Այդ պատճառով հակաօքսիդանտային հատկությունների ուսումնասիրության ժամանակ նպատակահարմար է տարբերակել ազատ ռադիկալների անմիջական չեզոքացման և մետաղների հետ համալիրների ձևավորման միջոցով իրականացվող հնարավոր ազդեցությունները։ Հետազոտության մեջ կարևորվում է ակտիվության կոնցենտրացիոն կախվածությունը։ Նույն պատրաստուկի տարբեր կոնցենտրացիաները կարող են ցուցաբերել տարբեր աստիճանի ազդեցություն, և այդ կախվածության ուսումնասիրությունը հնարավորություն է տալիս համեմատել տարբեր նմուշների հարաբերական արդյունավետությունը։ Փորձարարական արդյունքների վիճակագրական մշակումը կարող է օգնել գնահատել դիտվող տարբերությունների նշանակալիությունը և առանձնացնել առավել բարձր ակտիվությամբ բնութագրվող պատրաստուկները։ Միաժամանակ լաբորատոր փորձարկումներում արձանագրված հակաօքսիդանտային ակտիվությունը ինքնին չի նշանակում նույն ազդեցության առկայություն մարդու օրգանիզմում, քանի որ կենսաբանական հասանելիությունը, նյութափոխանակությունը և բազմաթիվ այլ գործոններ կարող են փոխել միացությունների վարքը կենդանի համակարգերում։ Առանձին ուղղություն է բուսական պատրաստուկների տարբեր բաղադրիչների համատեղ ազդեցության ուսումնասիրությունը։ Բուսական քաղվածքը սովորաբար մեկ մաքուր նյութ չէ, այլ բազմաթիվ քիմիական միացությունների խառնուրդ։ Դրանց միջև հնարավոր են ինչպես լրացնող, այնպես էլ միմյանց ազդեցությունը նվազեցնող փոխազդեցություններ։ Հետևաբար ամբողջական պատրաստուկի ակտիվությունը միշտ չէ, որ հնարավոր է կանխատեսել միայն մեկ հայտնի բաղադրիչի քանակով։ Այս հանգամանքը կարևորում է ամբողջական քիմիական պրոֆիլի և տարբեր բաղադրիչների հարաբերակցության ուսումնասիրությունը։ Կարևոր տեղ է զբաղեցնում հակաօքսիդանտային ակտիվության և ընդհանուր ֆենոլային կամ այլ կենսաակտիվ նյութերի պարունակության միջև վիճակագրական կապերի գնահատումը։ Կոռելացիոն վերլուծությունը կարող է ցույց տալ, թե տվյալ նյութերի պարունակության բարձրացումը որքանով է ուղեկցվում փորձարարական ակտիվության փոփոխությամբ։ Սակայն նման կապը ինքնին չի ապացուցում պատճառական հարաբերություն, քանի որ պատրաստուկում միաժամանակ առկա են բազմաթիվ այլ բաղադրիչներ։ Այդ պատճառով առավել հիմնավորված եզրակացություններ ստանալու համար անհրաժեշտ է համադրել քիմիական կազմի և մի քանի անկախ փորձարարական մեթոդների տվյալները։ Առանձին ուշադրություն է հատկացվում պատրաստուկների պահպանման պայմաններին և կայունությանը։ Լույսը, թթվածինը, ջերմաստիճանը և պահպանման տևողությունը կարող են ազդել բնական հակաօքսիդանտների կառուցվածքի վրա։ Որոշ միացությունների քայքայումը կարող է նվազեցնել պատրաստուկի ակտիվությունը, իսկ որոշ դեպքերում մշակման ընթացքում առաջացած նոր նյութերը կարող են նույնպես մասնակցել փորձարարական արձագանքներին։ Պահպանման տարբեր փուլերում պատրաստուկների հատկությունների համեմատությունը հնարավորություն է տալիս գնահատել դրանց կայունությունը և որոշել որակի պահպանման համար նշանակություն ունեցող գործոնները։ Հետազոտության մեջ կարող է ուսումնասիրվել նաև չորացման եղանակի ազդեցությունը։ Բույսերի բնական, ջերմային կամ այլ եղանակներով չորացումը կարող է տարբեր կերպ ազդել ջերմազգայուն և օքսիդացման նկատմամբ զգայուն բաղադրիչների վրա։ Հետևաբար սկզբնական հումքի մշակման տեխնոլոգիան կարող է որոշիչ դեր ունենալ վերջնական պատրաստուկի քիմիական և հակաօքսիդանտային հատկությունների ձևավորման մեջ։ Տարբեր մշակման եղանակների համեմատական ուսումնասիրությունը հնարավորություն է տալիս ընտրել այն պայմանները, որոնցում առավել լավ են պահպանվում հետաքրքրություն ներկայացնող բնական միացությունները։ Առանձին նշանակություն ունի բուսատեսակների միջև համեմատական ուսումնասիրությունը։ Նույն փորձարարական պայմաններում տարբեր դեղաբույսերից ստացված պատրաստուկների գնահատումը հնարավորություն է տալիս բացահայտել դրանց ակտիվության տարբերությունները և առանձնացնել առավել հետաքրքիր նմուշները հետագա հետազոտությունների համար։ Միաժամանակ անհրաժեշտ է հաշվի առնել, որ տարբեր բույսերի պատրաստուկները կարող են տարբերվել ոչ միայն ակտիվ նյութերի քանակով, այլև դրանց ամբողջական քիմիական կազմով, ուստի համեմատությունը պետք է իրականացվի ստանդարտացված պայմաններում։ Կարևորվում է բուսական պատրաստուկների ստանդարտացման խնդիրը։ Բնական հումքի քիմիական կազմի փոփոխականությունը կարող է դժվարացնել տարբեր խմբաքանակների արդյունքների համեմատությունը։ Ստանդարտացման համար կարող են ընտրվել որոշակի քիմիական ցուցանիշներ կամ բնորոշ բաղադրիչներ, որոնց պարունակությունը վերահսկվում է պատրաստուկների միջև համադրելիություն ապահովելու նպատակով։ Այս մոտեցումը հատկապես կարևոր է այն դեպքում, երբ հետազոտությունը նախատեսում է տարբեր ժամանակներում կամ տարբեր վայրերից հավաքված հումքի համեմատություն։ Հետազոտության կարևոր բաղադրիչ է նաև բուսական պատրաստուկների հնարավոր կենսաբանական ազդեցությունների ուսումնասիրությունը բջջային կամ այլ համապատասխան փորձարարական մոդելներում։ Քիմիական հակաօքսիդանտային փորձարկումները ցույց են տալիս նյութի ռեակցունակությունը որոշակի մոդելային համակարգում, մինչդեռ կենսաբանական մոդելները կարող են լրացուցիչ տեղեկություն տալ բարդ միջավայրում դրա ազդեցության վերաբերյալ։ Այս տվյալները պետք է մեկնաբանվեն զգուշությամբ և տվյալ փորձարարական համակարգի սահմաններում՝ առանց դրանք անմիջապես բուժական արդյունավետության ապացույց դիտարկելու։ Առանձին ուշադրություն է հատկացվում հակաօքսիդանտային և հնարավոր պրոօքսիդանտային հատկությունների հարաբերությանը։ Բնական միացության ազդեցությունը կարող է կախված լինել կոնցենտրացիայից, միջավայրից և այլ նյութերի առկայությունից, ուստի հակաօքսիդանտ բնութագրումը նպատակահարմար չէ դիտարկել որպես բացարձակ և բոլոր պայմաններում անփոփոխ հատկություն։ Տարբեր փորձարարական պայմաններում արդյունքների համեմատությունը հնարավորություն է տալիս ավելի ճշգրիտ սահմանել տվյալ պատրաստուկի գործունեության սահմանները։ Աշխատության մեթոդաբանական հիմքում կարող են համադրվել բուսական հումքի արդյունահանման, սպեկտրալ, քրոմատագրական, կենսաքիմիական և վիճակագրական հետազոտության մեթոդները։ Քիմիական կազմի ուսումնասիրությունը կարող է զուգակցվել տարբեր մոդելային համակարգերում հակաօքսիդանտային ակտիվության գնահատման հետ։ Նման բազմամեթոդ մոտեցումը հնարավորություն է տալիս ոչ միայն դասակարգել պատրաստուկները ըստ ակտիվության, այլև բացահայտել այդ ակտիվության հնարավոր քիմիական հիմքերը։ Գիտական նշանակությունը պայմանավորված է բնական ծագման կենսաակտիվ միացությունների հատկությունների և դրանց միջև կառուցվածք–ակտիվություն կապերի ուսումնասիրությամբ։ Դեղաբույսերի քիմիական բազմազանությունը հնարավորություն է տալիս ուսումնասիրել տարբեր բնական հակաօքսիդանտային համակարգեր և գնահատել դրանց վարքը ֆիզիկաքիմիական ու կենսաբանական մոդելներում։ Ստացված արդյունքները կարող են նպաստել բուսական հումքի կենսաքիմիական բնութագրմանը, բնական նյութերի հետագա հետազոտությունների ուղղությունների ընտրությանը և համապատասխան պատրաստուկների որակի գնահատման գիտական չափանիշների կատարելագործմանը։ Ընդհանուր առմամբ նյութը ներկայացնում է դեղաբույսերից ստացված պատրաստուկների հակաօքսիդանտային հատկությունների համալիր ուսումնասիրություն՝ ընդգրկելով բուսական հումքի քիմիական կազմը, ֆենոլային և ֆլավոնոիդային բաղադրիչները, ազատ ռադիկալների հետ փոխազդեցությունը, օքսիդացման գործընթացների սահմանափակումը, արդյունահանման և պահպանման պայմանների ազդեցությունը, ակտիվության կոնցենտրացիոն կախվածությունը և տարբեր բուսատեսակների համեմատական գնահատումը։ Այն կարող է օգտակար լինել կենսաքիմիայի, դեղաբույսերի ուսումնասիրության, բնական միացությունների քիմիայի, ֆարմակոգնոզիայի և կենսաակտիվ նյութերի հետազոտության ոլորտներում աշխատող գիտնականների, դասախոսների և ուսանողների համար։

Экономика

Ուսումնասիրությունը նվիրված է կորպորատիվ կառավարման համակարգերի կատարելագործման ժամանակակից ուղղություններին՝ Հայաստանի Հանրապետության տնտեսության և գործարար միջավայրի առանձնահատկությունների համատեքստում։ Աշխատության հիմնական նպատակն է բացահայտել կորպորատիվ կառավարման արդյունավետության բարձրացման հնարավորությունները, ուսումնասիրել գործող կառավարման կառուցակարգերի հիմնախնդիրները և ներկայացնել դրանց զարգացման ու բարելավման արդիական մոտեցումներ։ Հեղինակը ուշադրություն է դարձնում կորպորատիվ կառավարման հիմնական բաղադրիչներին՝ ընկերության կառավարման մարմինների փոխհարաբերություններին, բաժնետերերի իրավունքների պաշտպանությանը, կառավարման թափանցիկությանը, հաշվետվողականությանը, որոշումների ընդունման արդյունավետությանը և շահագրգիռ կողմերի հետ փոխգործակցությանը։ ՀՀ նյութերի հիման վրա կատարված վերլուծությունը հնարավորություն է տալիս գնահատելու Հայաստանի կորպորատիվ հատվածում առկա կառավարման մեխանիզմների արդյունավետությունը և բացահայտելու այն գործոնները, որոնք կարող են խոչընդոտել դրանց լիարժեք զարգացմանը։ Ուսումնասիրության կարևոր ուղղություններից է նաև միջազգային փորձի և ժամանակակից կառավարման սկզբունքների համադրումը Հայաստանի պայմանների հետ, ինչը թույլ է տալիս ձևակերպել տեղական տնտեսության առանձնահատկություններին համապատասխան կիրառելի մոտեցումներ։ Աշխատությունը կարող է օգտակար լինել տնտեսագետների, կառավարման մասնագետների, ձեռնարկությունների ղեկավարների, կորպորատիվ կառավարման ոլորտի հետազոտողների, ինչպես նաև բուհերի ուսանողների և դասախոսների համար։ Այն հատկապես արժեքավոր է Հայաստանի գործարար միջավայրում կառավարման մշակույթի զարգացման, կազմակերպությունների արդյունավետության բարձրացման, ներդրումային գրավչության ամրապնդման և կորպորատիվ կառավարման ժամանակակից չափանիշների ներդրման խնդիրների ուսումնասիրման տեսանկյունից։

Биология

Աշխատությունը նվիրված է Hypericum perforatum-ից ստացված էքստրակտների և հիպերիցինի ցիտոտոքսիկ ու ֆոտոդինամիկ ազդեցության մեխանիզմների ուսումնասիրությանը։ Հետազոտության կենտրոնում բնական ծագման կենսաբանորեն ակտիվ միացությունների՝ բջիջների կենսունակության, աճի և կենսագործունեության վրա ունեցած ազդեցության բացահայտումն է, ինչպես նաև լուսային ճառագայթման պայմաններում դրանց առաջացրած ֆոտոքիմիական գործընթացների ուսումնասիրությունը։ Հիպերիցինը համարվում է բնական հզոր ֆոտոզգայունացնող նյութ, որը լույսի և թթվածնի առկայությամբ կարող է առաջացնել ռեակտիվ թթվածնային միացություններ, այդ թվում՝ սինգլետային թթվածին, և արդյունքում վնասել բջջային կառուցվածքները։ Աշխատանքում ուշադրություն է դարձվում այն գործընթացներին, որոնց միջոցով լուսային ակտիվացումից հետո ձևավորվող ռեակտիվ թթվածնային տեսակները ազդում են բջջաթաղանթների, միտոքոնդրիումների, էնդոպլազմային ցանցի և այլ ենթաբջջային կառույցների վրա։ Ուսումնասիրվում են նաև լիպիդների պերօքսիդացման, հակաօքսիդանտային համակարգի փոփոխության, միտոքոնդրիալ ֆունկցիայի խաթարման և բջջային ազդանշանային ուղիների փոփոխության հնարավոր մեխանիզմները։ Առանձին կարևորություն ունի բջջային մահվան տարբեր ձևերի՝ ապոպտոզի և նեկրոզի, ձևավորման ուսումնասիրությունը։ Գիտական տվյալների համաձայն՝ հիպերիցինի ֆոտոակտիվացումը կարող է առաջացնել ապոպտոտիկ կամ նեկրոտիկ բջջային մահ, որի բնույթը կախված է նյութի կոնցենտրացիայից, լուսային ազդեցության չափաբաժնից, բջջի տեսակից և հիպերիցինի ներբջջային տեղայնացումից։ Հետազոտության կարևոր ուղղություններից է նաև էքստրակտների և մաքուր հիպերիցինի ազդեցությունների համեմատական գնահատումը, քանի որ բուսական էքստրակտը պարունակում է բազմաթիվ կենսաբանական ակտիվ բաղադրիչներ, որոնք կարող են փոխազդել միմյանց հետ և փոփոխել ընդհանուր ցիտոտոքսիկ կամ ֆոտոտոքսիկ ազդեցությունը։ Աշխատանքում կարող են ուսումնասիրվել բջիջների կենսունակության փոփոխությունները, պրոլիֆերացիայի արգելակումը, օքսիդատիվ սթրեսի զարգացումը և բջջային մահվան հետ կապված մոլեկուլային ազդանշանային մեխանիզմները։ Ժամանակակից հետազոտություններում հիպերիցինի ֆոտոդինամիկ ազդեցությունը կապվում է նաև p38 MAPK, JNK, PI3K/Akt/mTOR և այլ ազդանշանային ուղիների, ինչպես նաև միտոքոնդրիալ և արտաբջջային ապոպտոտիկ մեխանիզմների ակտիվացման հետ։ Ստացված արդյունքները կարող են գիտական հիմք ապահովել հիպերիցինի և Hypericum perforatum-ի կենսաբանորեն ակտիվ բաղադրիչների հետագա ուսումնասիրման, ֆոտոդինամիկ թերապիայի, հակաուռուցքային և հակամանրէային մոտեցումների զարգացման համար։ Միաժամանակ աշխատանքը կարևոր է լուսազգայուն միացությունների ազդեցության պայմաններն ու սահմանափակումները հասկանալու տեսանկյունից, քանի որ դրանց կենսաբանական ազդեցությունը զգալիորեն կախված է լուսային դոզայից, նյութի կոնցենտրացիայից և բջջային միջավայրից։ Աշխատանքը կարող է հետաքրքրել բջջաբաններին, կենսաքիմիկոսներին, դեղագետներին, կենսատեխնոլոգներին, ֆոտոկենսաբանության և ուռուցքաբանության ոլորտի հետազոտողներին, ինչպես նաև համապատասխան մասնագիտությունների ասպիրանտներին և ուսանողներին։

Биология

Ուսումնասիրությունը նվիրված է նեյրոնի և նեյրոն-գլիալ համակարգերի պարամետրերի նույնականացման մեթոդների մշակմանը։ Աշխատության հիմքում նյարդային համակարգի բջջային և համակարգային մակարդակներում ընթացող գործընթացների քանակական նկարագրման խնդրի ուսումնասիրությունն է, որի համար կիրառվում են մաթեմատիկական մոդելավորման, փորձարարական տվյալների վերլուծության և պարամետրերի գնահատման մոտեցումներ։ Հետազոտության շրջանակում դիտարկվում են նեյրոնի էլեկտրական և ֆունկցիոնալ բնութագրերը, դրանց վրա ազդող գործոնները և այդ պարամետրերը փորձարարական կամ հաշվարկային տվյալներից որոշելու հնարավորությունները։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում նեյրոնների և գլիալ բջիջների փոխազդեցությանը, քանի որ նեյրոն-գլիալ համակարգում տեղեկատվության փոխանցման և կարգավորման գործընթացները պայմանավորված են ոչ միայն նեյրոնների ակտիվությամբ, այլև գլիալ բաղադրիչների մասնակցությամբ։ Ուսումնասիրությունը նպատակ ունի մշակելու այնպիսի մեթոդներ, որոնք հնարավորություն կտան գնահատել համակարգի պարամետրերը, բացահայտել դրանց միջև փոխկապակցվածությունները և կառուցել իրական կենսաբանական գործընթացներին առավել համապատասխան մոդելներ։ Կարևորվում են նույնականացման ճշգրտությունը, ստացված տվյալների կայունությունը և տարբեր պայմաններում մեթոդների կիրառելիությունը։ Մաթեմատիկական և հաշվողական մոտեցումների կիրառումը հնարավորություն է տալիս վերլուծել բարդ դինամիկ համակարգերը, համադրել տեսական մոդելներն ու փորձարարական արդյունքները և բացահայտել նյարդային գործընթացների հիմքում ընկած օրինաչափությունները։ Աշխատության արդյունքները կարող են կիրառական նշանակություն ունենալ նեյրոֆիզիոլոգիայի, համակարգային նյարդագիտության, կենսաբժշկական ինժեներիայի և նյարդային համակարգերի համակարգչային մոդելավորման ոլորտներում։ Գիրքը կարող է հետաքրքրել նեյրոֆիզիոլոգներին, կենսաֆիզիկոսներին, մաթեմատիկական մոդելավորման մասնագետներին, կենսաբժշկական ինժեներներին, նյարդագիտության ոլորտի հետազոտողներին, ինչպես նաև ասպիրանտներին և համապատասխան մասնագիտությունների ուսանողներին։

Литература

Աշխատությունը նվիրված է ֆրանսիական ռոմանտիկական դրամայում կլասիցիզմի ավանդույթների դրսևորման, վերաիմաստավորման և փոխակերպման ուսումնասիրությանը՝ բացահայտելով երկու գեղարվեստական համակարգերի միջև առկա շարունակականությունն ու հակադրությունները։ Գրքում ներկայացվում են ֆրանսիական դրամատուրգիայի պատմական զարգացման այն առանձնահատկությունները, որոնց պայմաններում կլասիցիստական գեղագիտության սկզբունքները շարունակեցին ազդեցություն ունենալ նույնիսկ ռոմանտիզմի ձևավորման և տարածման շրջանում։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում դրամատիկական ստեղծագործության կառուցվածքին, սյուժեի կազմակերպմանը, կերպարների համակարգին, լեզվական և ոճական միջոցներին, ինչպես նաև ժամանակի, տարածության և գործողության կառուցման սկզբունքներին։ Աշխատության մեջ ուսումնասիրվում է, թե ինչպես են ռոմանտիկական դրամատուրգները պահպանել, փոփոխել կամ մերժել կլասիցիստական ավանդույթների առանձին տարրերը՝ ստեղծելով նոր գեղարվեստական ձևեր և արտահայտչամիջոցներ։ Կարևոր տեղ է հատկացվում հակադրությունների համակարգին, պատմական թեմաների կիրառմանը, անհատի և հասարակության փոխհարաբերության ներկայացմանը, զգացմունքի ու բանականության բախմանը, ինչպես նաև հերոսի ներաշխարհի ավելի խոր հոգեբանական բացահայտմանը։ Ուսումնասիրությունը ցույց է տալիս, որ ռոմանտիկական դրաման ամբողջությամբ չի խզում կապը նախորդ գեղագիտական ավանդույթի հետ, այլ հաճախ այն վերափոխում և ներառում է նոր ստեղծագործական համակարգի մեջ։ Գրքում դիտարկվում են դրամատիկական ժանրերի սահմանների փոփոխությունը, ողբերգականի և կատակերգականի համադրումը, առօրյա և բարձր ոճերի միավորումը, ինչպես նաև պատմական ու ազգային թեմատիկայի ընդլայնումը։ Առանձին ուշադրություն է դարձվում ֆրանսիական ռոմանտիկական դրամայի կարևոր ներկայացուցիչների ստեղծագործությանը՝ նրանց երկերում կլասիցիստական ձևերի և ռոմանտիկական նորարարությունների փոխհարաբերությունը բացահայտելու նպատակով։ Աշխատության մեջ համադրվում են գրական-պատմական և գեղագիտական մոտեցումները, ինչը հնարավորություն է տալիս ավելի ամբողջական պատկերացում կազմելու ֆրանսիական դրամատուրգիայի անցումային շրջանի մասին։ Ուսումնասիրությունը կարևոր է նաև այն տեսանկյունից, որ բացահայտում է գրական ավանդույթի և գեղարվեստական նորարարության փոխազդեցության մեխանիզմները՝ ցույց տալով, թե ինչպես կարող են նախորդ շրջանի սկզբունքները շարունակել գոյություն ունենալ՝ ստանալով նոր իմաստ և գործառույթ։ Գիրքը կարող է օգտակար լինել գրականագետների, ֆրանսագետների, թատրոնի պատմաբանների, մշակութաբանների, դրամատուրգիայի հետազոտողների, դասախոսների, ասպիրանտների և ուսանողների համար, ինչպես նաև ֆրանսիական գրականության և եվրոպական թատրոնի զարգացման պատմությամբ հետաքրքրվող ընթերցողների համար։