Роль окислительно-восстановительного потенциала в pocтe и работе протон-зависимых транспортных систем бактерий

Право

Աշխատությունը նվիրված է իրավունքի տեսության հիմնարար հասկացություններից երկուսի՝ իրավախախտ վարքագծի և դրա հետևանքով առաջացող իրավական պատասխանատվության փոխկապակցված ուսումնասիրությանը։ Հետազոտության առանցքում իրավախախտման հասկացությունը, դրա իրավական հատկանիշները, կառուցվածքը և տարբեր տեսակների դասակարգումն են։ Քննվում է իրավաչափ և հակաիրավական վարքագծի սահմանազատումը, ինչպես նաև այն պայմանները, որոնց առկայության դեպքում անձի գործողությունը կամ անգործությունը կարող է առաջացնել իրավական հետևանքներ։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է հատկացվում իրավախախտման կազմի հիմնական տարրերին՝ իրավական պաշտպանության ենթակա հարաբերություններին, արարքի արտաքին դրսևորմանը, իրավախախտման սուբյեկտին և մեղավորության հետ կապված սուբյեկտիվ հատկանիշներին։ Դիտարկվում են մեղքի ձևերի, պատճառահետևանքային կապի, վնասակար հետևանքների և հակաիրավական վարքագծի հասարակական նշանակության հետ կապված տեսական հարցերը։ Իրավաբանական պատասխանատվությունը ներկայացվում է որպես իրավական կարգավորման և իրավակարգի պահպանման կարևոր մեխանիզմ, որի կիրառումը կապված է օրենքով սահմանված հիմքերի, ընթացակարգերի և սկզբունքների հետ։ Քննվում են պատասխանատվության օրինականության, արդարության, համաչափության, անհատականացման և պատասխանատվության անխուսափելիության վերաբերյալ տեսական մոտեցումները։ Կարևոր տեղ է զբաղեցնում իրավաբանական պատասխանատվության տարբեր տեսակների՝ քրեական, վարչական, քաղաքացիաիրավական, կարգապահական և այլ ձևերի ընդհանուր ու տարբերակիչ հատկանիշների ուսումնասիրությունը։ Վերլուծվում են նաև իրավական պատասխանատվության գործառույթները՝ իրավակարգի պաշտպանությունը, խախտված իրավունքների վերականգնումը, նոր իրավախախտումների կանխարգելումը և իրավաչափ վարքագծի խթանումը։ Անդրադարձ է կատարվում պատասխանատվությունից ազատելու կամ այն բացառող իրավական հանգամանքների ընդհանուր տեսական նշանակությանը՝ ընդգծելով, որ իրավական ներգործությունը պետք է իրականացվի սահմանված իրավական ընթացակարգերի շրջանակում։ Հետազոտությունը հնարավորություն է տալիս հասկանալու նաև իրավախախտման, իրավական նորմի, իրավահարաբերության և պետական հարկադրանքի միջև գոյություն ունեցող համակարգային կապերը։ Ընդհանուր առմամբ աշխատանքը ներկայացնում է իրավախախտումների և իրավաբանական պատասխանատվության տեսական հիմքերը՝ նպաստելով իրավական կարգավորման, օրինականության և իրավակարգի պահպանման մեխանիզմների առավել ամբողջական ընկալմանը։

Экономика

Այս աշխատությունը նվիրված է Հայաստանի Հանրապետության ագրարային ոլորտում լիզինգային գործարքների իրականացման ընթացքում առաջացող ռիսկերի ուսումնասիրմանը և դրանց արդյունավետ կառավարման հիմնախնդիրների բացահայտմանը։ Աշխատության հիմքում այն գաղափարն է, որ լիզինգը գյուղատնտեսական տնտեսությունների տեխնիկական վերազինման, արտադրական միջոցների ձեռքբերման և ժամանակակից տեխնոլոգիաների հասանելիության ապահովման կարևոր ֆինանսական գործիքներից է, սակայն դրա կիրառումը ուղեկցվում է ֆինանսական, շուկայական, վարկային, գործառնական և այլ բնույթի ռիսկերով։ Ուսումնասիրության ընթացքում ներկայացվում են լիզինգային հարաբերությունների տնտեսական էությունը, հիմնական մասնակիցների փոխհարաբերությունները և ագրարային ոլորտում դրանց առանձնահատկությունները՝ հաշվի առնելով գյուղատնտեսական արտադրության սեզոնայնությունը, եկամուտների անկայունությունը, բնական և կլիմայական գործոնների ազդեցությունը, արտադրանքի գների տատանումները և գյուղատնտեսական տնտեսությունների ֆինանսական հնարավորությունների սահմանափակությունը։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում այն ռիսկերի բացահայտմանը, որոնք կարող են խոչընդոտել լիզինգային պարտավորությունների պատշաճ կատարմանը։ Դրանց թվում կարող են լինել վարձակալողի վճարունակության նվազումը, դրամական հոսքերի անհավասարությունը, տոկոսադրույքների և փոխարժեքների փոփոխությունները, գյուղատնտեսական տեխնիկայի արժեքի կամ մնացորդային արժեքի փոփոխությունը, տեխնիկական սպասարկման և շահագործման խնդիրները, ինչպես նաև անբարենպաստ եղանակային պայմանների և բերքի կորստի հետևանքով առաջացող ֆինանսական դժվարությունները։ Աշխատության կարևոր ուղղություններից է ռիսկերի գնահատման և կառավարման մեխանիզմների ուսումնասիրությունը։ Քննարկվում են վարկունակության գնահատումը, ապահովագրական գործիքների կիրառումը, գրավային և երաշխիքային մեխանիզմները, վճարումների ճկուն ժամանակացույցերի ձևավորումը, ռիսկերի բաշխումը գործարքի մասնակիցների միջև և ֆինանսական վերահսկողության արդյունավետ համակարգերի ներդրումը։ Հետազոտությունը նաև անդրադառնում է լիզինգային շուկայի զարգացմանը խոչընդոտող ինստիտուցիոնալ և տնտեսական գործոններին և դրանց հաղթահարման հնարավոր ուղղություններին։ Առաջարկվող մոտեցումները նպատակ ունեն բարձրացնել լիզինգային գործարքների ֆինանսական կայունությունը, նվազեցնել չկատարման հավանականությունը և միաժամանակ ընդլայնել գյուղատնտեսական արտադրողների համար ժամանակակից տեխնիկայի ու սարքավորումների ձեռքբերման հնարավորությունները։ Աշխատության արդյունքները կարող են կիրառական նշանակություն ունենալ ագրարային քաղաքականության մշակման, գյուղատնտեսության ֆինանսավորման համակարգերի կատարելագործման և լիզինգային կազմակերպությունների ռիսկերի կառավարման ռազմավարությունների ձևավորման համար։ Այն կարող է օգտակար լինել տնտեսագետներին, ֆինանսական և բանկային ոլորտի մասնագետներին, լիզինգային կազմակերպությունների աշխատակիցներին, գյուղատնտեսական ձեռնարկությունների ղեկավարներին, հետազոտողներին և համապատասխան մասնագիտությունների ուսանողներին։

Культура

Նշված պահանջը վերաբերում է այն պիեսների համակարգված ցանկերին, որոնք գրվել կամ բեմադրվել են հայերեն լեզվով և պատմական տարբեր ժամանակաշրջաններում ստացել են թույլտվություն ներկայացվելու Կովկասյան տարածաշրջանի թատերական բեմերում՝ հատկապես XIX դարի վերջից մինչև XX դարի սկիզբը գործող գրաքննական համակարգի պայմաններում։ Այդ ժամանակաշրջանում Կովկասը գտնվում էր Ռուսական կայսրության վարչական վերահսկողության ներքո, և ցանկացած թատերական ստեղծագործություն, անկախ ազգային պատկանելությունից, ենթարկվում էր նախնական գրաքննության՝ քաղաքական, բարոյական և գաղափարական համապատասխանության գնահատման նպատակով։ Հայերեն պիեսները, որոնք անցել էին այդ գործընթացը, ընդգրկում էին ինչպես դասական դրամատուրգիայի գործեր, այնպես էլ նոր ձևավորվող ազգային թատերարվեստի ստեղծագործություններ, որոնք հաճախ արտացոլում էին սոցիալական խնդիրներ, ազգային ինքնության հարցեր, ընտանեկան հարաբերություններ և պատմական թեմաներ։ Հատուկ ուշադրություն էր դարձվում այն ստեղծագործություններին, որոնք չէին պարունակում քաղաքականորեն վտանգավոր համարվող գաղափարներ կամ ուղղակի քննադատություն պետական կառավարման համակարգի նկատմամբ, ինչի արդյունքում որոշ պիեսներ ստանում էին պաշտոնական թույլտվություն՝ բեմադրվելու Թիֆլիսում, Բաքվում, Երևանում և Կովկասի այլ մշակութային կենտրոններում։ Այս գործընթացը նպաստել է հայ թատրոնի զարգացմանը, մասնագիտական թատերական խմբերի ձևավորմանը և ազգային մշակույթի հանրային տարածմանը, միաժամանակ ձևավորելով գրաքննության ազդեցության տակ գտնվող ստեղծագործական միջավայր, որտեղ հեղինակները հաճախ ստիպված էին հաշվի առնել պետական սահմանափակումները իրենց ստեղծագործական ազատության նկատմամբ։ Ընդհանուր առմամբ, այդ ցանկերը արտացոլում են ոչ միայն թատերական արվեստի զարգացումը, այլև Կովկասի բազմազգ մշակութային դաշտում պետական վերահսկողության և ազգային ստեղծագործության փոխազդեցությունը։

Медицина

Աշխատությունը նվիրված է տեսողական օրգանի վնասվածքներով հիվանդների վիճակի գնահատման և բուժման ընթացքի վերահսկման համար կենսաբանական մոնիթորինգի նոր մոտեցման մշակման ու կլինիկական նշանակության ուսումնասիրությանը։ Հետազոտությունը ներկայացվել է որպես բժշկական գիտությունների թեկնածուական աշխատանք Երևանի պետական բժշկական համալսարանում 2000 թվականին։ Հետազոտության առանցքում վնասված աչքում տեղի ունեցող կենսաբանական և ֆունկցիոնալ փոփոխությունների օբյեկտիվ գնահատումն է, որը կարող է լրացնել ավանդական ակնաբուժական հետազոտությունները և նպաստել հիվանդության ընթացքի դինամիկ վերահսկմանը։ Տեսողական օրգանի վնասվածքների դեպքում կարևոր նշանակություն ունի ոչ միայն կառուցվածքային փոփոխությունների հայտնաբերումը, այլև հյուսվածքների արձագանքի, բորբոքային գործընթացների և վերականգնման ընթացքի գնահատումը։ Այդ պատճառով կենսամոնիթորինգը կարող է դիտարկվել որպես տարբեր կենսաբանական ցուցանիշների պարբերական հետազոտման համակարգ, որի միջոցով հնարավոր է հետևել հիվանդի վիճակի փոփոխություններին բուժման տարբեր փուլերում։ Հետազոտության շրջանակում առանձնահատուկ հետաքրքրություն կարող են ներկայացնել աչքի տեղային կենսաբանական միջավայրի ցուցանիշները և դրանց փոփոխությունների կապը վնասվածքի բնույթի ու կլինիկական ընթացքի հետ։ Հեղինակի հետագա հրապարակումներում տվյալ աշխատանքը հիշատակվել է աչքի հյուսվածքների արձագանքի գնահատման և ֆիզիկական ազդեցությունների նկատմամբ կենսաբանական զգայունության ուսումնասիրությունների համատեքստում։ Նման մոտեցումը հնարավորություն է տալիս համադրելու կլինիկական զննման արդյունքները կենսաբանական ցուցանիշների հետ և ավելի ամբողջական պատկերացում կազմելու վնասվածքից հետո տեղի ունեցող գործընթացների մասին։ Կարևոր ուղղություն է նաև տարբեր ցուցանիշների ախտորոշիչ և կանխատեսական արժեքի գնահատումը՝ պարզելու, թե դրանց փոփոխությունները որքանով կարող են արտացոլել վնասվածքի ընթացքը կամ վերականգնման դինամիկան։ Կենսամոնիթորինգի կիրառումը կարող է հետաքրքրություն ներկայացնել նաև բուժման արդյունքների օբյեկտիվ գնահատման համար՝ հնարավորություն տալով նույն հիվանդի տվյալները համեմատել տարբեր ժամանակահատվածներում։ Միաժամանակ նման մեթոդների կլինիկական արժեքը կախված է դրանց վերարտադրելիությունից, զգայունությունից և ստացված տվյալների ճիշտ մեկնաբանությունից։ Ընդհանուր առմամբ աշխատանքը համադրում է ակնաբուժության, ակնաբուժական վնասվածքաբանության, կլինիկական ախտորոշման և կենսաբանական մոնիթորինգի մոտեցումները՝ նպատակ ունենալով կատարելագործել տեսողական օրգանի վնասվածքներով հիվանդների վիճակի գնահատումն ու դինամիկ հսկողությունը։

Социология

Աշխատությունը նվիրված է անցումային ժամանակաշրջանի Հայաստանում հասարակության սոցիալական կառուցվածքի փոփոխությունների և սոցիալական քաղաքականության փոխկապակցվածության ուսումնասիրությանը։ Հետազոտության կենտրոնում տնտեսական և ինստիտուցիոնալ վերափոխումների պայմաններում բնակչության տարբեր սոցիալական խմբերի ձևավորման, նրանց միջև տնտեսական ու սոցիալական տարբերությունների խորացման կամ փոփոխման, սոցիալական շարժունակության և կենսամակարդակի հետ կապված գործընթացներն են։ Սոցիալական շերտավորումը դիտարկվում է որպես հասարակության տարբերակում՝ ըստ եկամտի, զբաղվածության, կրթության, մասնագիտական դիրքի, սեփականության, սոցիալական կարգավիճակի և այլ հատկանիշների, որոնք կարող են պայմանավորել անհատների ու ընտանիքների հնարավորությունների տարբերությունները։ Անցումային շրջանի առանձնահատկությունների ուսումնասիրությունը հնարավորություն է տալիս դիտարկել, թե ինչպես են տնտեսական համակարգի վերափոխումը, աշխատաշուկայի փոփոխությունները, սեփականության հարաբերությունների վերակազմավորումը և նոր տնտեսական գործունեության ձևերի զարգացումը կապված հասարակության սոցիալական կառուցվածքի փոփոխությունների հետ։ Հետազոտության շրջանակում կարող են ուսումնասիրվել աղքատության, գործազրկության, եկամուտների անհավասարության, սոցիալական խոցելիության և բնակչության տարբեր խմբերի կենսապայմանների խնդիրները։ Առանձնահատուկ ուշադրություն կարող է հատկացվել միջին խավի ձևավորման, սոցիալական շարժունակության հնարավորությունների և նոր մասնագիտական ու տնտեսական խմբերի առաջացման հարցերին։ Սոցիալական քաղաքականությունը դիտարկվում է որպես պետական և հասարակական մեխանիզմների համակարգ, որի միջոցով փորձ է արվում մեղմել սոցիալական ռիսկերը, աջակցել առավել խոցելի խմբերին և նպաստել հասարակության սոցիալական կայունությանը։ Կարող են քննության առնվել սոցիալական աջակցության, կենսաթոշակային ապահովության, զբաղվածության քաղաքականության, կրթության և առողջապահության հասանելիության հետ կապված ուղղությունները՝ գնահատելով դրանց նշանակությունը սոցիալական տարբերությունների կարգավորման համար։ Կարևորվում է նաև սոցիալական քաղաքականության հասցեականության և արդյունավետության խնդիրը, քանի որ սահմանափակ հանրային ռեսուրսների պայմաններում էական նշանակություն ունի աջակցության համապատասխանեցումը բնակչության իրական կարիքներին։ Ընդհանուր առմամբ աշխատանքը համադրում է սոցիոլոգիայի, սոցիալական քաղաքականության, աշխատանքի տնտեսագիտության և անցումային հասարակությունների ուսումնասիրության մոտեցումները՝ նպատակ ունենալով բացահայտել Հայաստանում հասարակության սոցիալական շերտավորման փոփոխությունների հիմնական օրինաչափությունները և դրանց նկատմամբ սոցիալական քաղաքականության արձագանքների առանձնահատկությունները։

Медицина

Աշխատությունը նվիրված է միջողնային սկավառակների ախտաբանական փոփոխությունների հետ կապված գոտկային ռադիկուլոպաթիայի կլինիկական և ֆիզիոլոգիական առանձնահատկությունների ուսումնասիրությանը և բուժական մոտեցումների գիտական գնահատմանը։ Հետազոտության կենտրոնում հիվանդության կլինիկական դրսևորումների, նյարդային համակարգի գործառական փոփոխությունների և դրանց միջև գոյություն ունեցող փոխկապակցվածություններն են։ Քննության են առնվում գոտկային հատվածի նյարդարմատների ախտահարման հետ կապված ցավային, զգայական և շարժողական խանգարումների ընդհանուր բնութագրերը, ինչպես նաև դրանց ազդեցությունը հիվանդների շարժունակության, ֆիզիկական ակտիվության և կյանքի որակի վրա։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է հատկացվում կլինիկական հետազոտության և ֆիզիոլոգիական գնահատման տվյալների համադրմանը, ինչը հնարավորություն է տալիս ավելի ամբողջական պատկերացում կազմելու ախտաբանական գործընթացի բնույթի և արտահայտվածության մասին։ Հետազոտությունը կարող է ընդգրկել պահպանողական բուժման տարբեր ուղղությունների արդյունքների համեմատական գնահատում՝ առանց որևէ մեթոդի արդյունավետությունը նախապես ենթադրելու, ինչպես նաև բուժման ընթացքում կլինիկական և գործառական ցուցանիշների փոփոխությունների ուսումնասիրություն։ Կարևոր տեղ է զբաղեցնում ցավային համախտանիշի, մկանային գործառույթի, շարժումների սահմանափակման և նյարդաբանական վիճակի դինամիկ գնահատումը։ Կլինիկաֆիզիոլոգիական մոտեցումը հնարավորություն է տալիս բուժման արդյունքները դիտարկել ոչ միայն հիվանդի գանգատների փոփոխության, այլև նյարդամկանային համակարգի գործառական վիճակի տեսանկյունից։ Ուսումնասիրությունը կարող է անդրադառնալ նաև հիվանդության ընթացքի և բուժման նկատմամբ արձագանքի անհատական տարբերություններին՝ կարևորելով յուրաքանչյուր դեպքի համալիր գնահատումը։ Առանձին նշանակություն ունի վերականգնողական գործընթացի ուսումնասիրությունը, քանի որ հիվանդի ֆունկցիոնալ հնարավորությունների վերականգնումը և առօրյա գործունեության բարելավումը կլինիկական արդյունքի կարևոր բաղադրիչներ են։ Ընդհանուր առմամբ աշխատանքը համադրում է նյարդաբանության, կլինիկական ֆիզիոլոգիայի և վերականգնողական բժշկության մոտեցումները՝ գոտկային ռադիկուլոպաթիայի կլինիկական ընթացքի, գործառական փոփոխությունների և բուժման արդյունքների վերաբերյալ գիտական պատկերացումները խորացնելու նպատակով։