Соленосные образования Карсской области и Эриванской губернии и встреченныя попутно другия, кроме каменной соли, полезныя ископаемыя: золото, медныя руды, серебро-свинцовыя и мышьяковыя, сера, асбест, каменный уголь, источники минеральной воды и соляные и

География

Աշխատությունը նվիրված է լեռնային բնական համակարգերի վրա հանքարդյունաբերական գործունեության ազդեցությունների տարածական օրինաչափությունների ուսումնասիրությանը՝ աշխարհագրական, երկրաէկոլոգիական և լանդշաֆտային մոտեցումների համադրմամբ։ Հետազոտության կենտրոնում հանքավայրերի շահագործման, բաց և ստորգետնյա արդյունահանման, արտադրական ենթակառուցվածքների, պոչամբարների, լցակույտերի և հարակից տեխնածին օբյեկտների ազդեցության տարածքային բաշխումն է։ Լեռնային ռելիեֆի պայմաններում առանձնահատուկ նշանակություն ունեն բարձրությունների տարբերությունները, լանջերի թեքությունն ու կողմնադրությունը, գետային ցանցը, երկրաբանական կառուցվածքը և հողաբուսական ծածկույթը, քանի որ դրանք կարող են պայմանավորել տեխնածին ազդեցությունների տարածման ուղղությունն ու ինտենսիվությունը։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է հատկացվում բնական լանդշաֆտների փոփոխությանը, հողային ծածկույթի խախտմանը, էրոզիոն գործընթացների ակտիվացմանը, մակերևութային ու ստորերկրյա ջրերի վրա հնարավոր ազդեցություններին և բուսականության տարածական փոփոխություններին։ Հետազոտության կարևոր խնդիրներից է տարբեր աստիճանի մարդածին ծանրաբեռնվածություն ունեցող տարածքների առանձնացումը և դրանց համեմատական գնահատումը։ Այդ նպատակով կարող են համադրվել դաշտային դիտարկումները, քարտեզագրական նյութերը, հեռահար զոնդավորման տվյալները և աշխարհագրական տեղեկատվական համակարգերի հնարավորությունները՝ ազդեցությունների տարածական կառուցվածքը բացահայտելու համար։ GIS տեխնոլոգիաների կիրառումը հնարավորություն է տալիս տարբեր բնապահպանական ու արտադրական տվյալները միավորել միասնական տարածական միջավայրում, կազմել թեմատիկ քարտեզներ և վերլուծել հանքարդյունաբերական օբյեկտների ու բնական բաղադրիչների միջև տարածական փոխհարաբերությունները։ Կարևորվում է նաև ազդեցության անմիջական գոտիների և ավելի հեռավոր տարածքներում դրսևորվող երկրորդային փոփոխությունների տարբերակումը, քանի որ լեռնային գեոհամակարգերում նյութերի և ջրային հոսքերի տեղափոխությունը կարող է ազդեցությունը տարածել արտադրական օբյեկտներից դուրս։ Աշխատանքը կարող է անդրադառնալ բնական համակարգերի կայունության և վերականգնողական ներուժի տարածքային տարբերություններին՝ բացահայտելով առավել զգայուն լանդշաֆտները։ Ընդհանուր առմամբ հետազոտությունը համադրում է ֆիզիկական աշխարհագրության, երկրաէկոլոգիայի, լանդշաֆտագիտության և տարածական վերլուծության մեթոդները՝ հանքագործական արդյունաբերության բնապահպանական ազդեցությունների տարածքային պատկերը գնահատելու և լեռնային տարածքների բնօգտագործման ու շրջակա միջավայրի կառավարման համար գիտական հիմքեր ձևավորելու նպատակով։

Право

Աշխատությունը նվիրված է բարդ կամ բազմակազմ հանցագործությունների համար քրեական պատասխանատվության իրավական հիմնախնդիրների ուսումնասիրությանը՝ համեմատական-իրավական մոտեցման կիրառմամբ։ Հետազոտության կենտրոնում այն իրավիճակներն են, երբ մեկ հանցավոր վարքագիծը ներառում է մի քանի փոխկապակցված գործողություններ, հետևանքներ կամ քրեաիրավական պաշտպանվող օբյեկտների նկատմամբ ոտնձգություններ, ինչի հետևանքով կարող են առաջանալ հանցակազմի ճիշտ որոշման և քրեական պատասխանատվության սահմանների բարդ հարցեր։ Աշխատության շրջանակում կարող են ուսումնասիրվել բազմակազմ հանցագործության հասկացությունը, դրա կառուցվածքային տարրերը, օբյեկտիվ և սուբյեկտիվ կողմերի առանձնահատկությունները, ինչպես նաև այն չափանիշները, որոնց օգնությամբ այն տարբերակվում է հանցագործությունների բազմությունից։ Առանձնահատուկ նշանակություն ունի հանցակազմի իրավական բնութագրումը, քանի որ նույն փաստական հանգամանքները տարբեր իրավական համակարգերում կարող են հանգեցնել տարբեր քրեաիրավական գնահատականների։ Հետազոտությունը կարող է անդրադառնալ նաև այն դեպքերին, երբ մեկ հանցագործության շրջանակում միավորվում են տարբեր բնույթի արարքներ, կամ երբ հիմնական հանցակազմին միանում են այլ հանցագործության հատկանիշներ։ Այս համատեքստում կարևոր է ուսումնասիրել հանցագործությունների համակցությունը, մրցակցող քրեաիրավական նորմերը, ընդհանուր և հատուկ նորմերի հարաբերակցությունը և մեկ արարքի համար պատասխանատվության սահմանները։ Համեմատական-իրավական մեթոդը հնարավորություն է տալիս համադրել տարբեր երկրների քրեական օրենսդրության մոտեցումները և պարզել, թե ինչպիսի լուծումներ են առաջարկվում նման բարդ դեպքերի որակավորման համար։ Ուսումնասիրության շրջանակում կարող են դիտարկվել ինչպես օրենսդրական դրույթները, այնպես էլ դատական պրակտիկան և քրեական իրավունքի տեսական մեկնաբանությունները։ Կարևոր խնդիր է նաև պարզել, թե ինչ չափանիշներով պետք է որոշվի՝ տվյալ արարքը կազմում է մեկ ամբողջական հանցագործությո՞ւն, թե՞ անհրաժեշտ է այն որակել որպես մի քանի ինքնուրույն հանցագործությունների համակցություն։ Այս տարբերակումը անմիջականորեն ազդում է անձի նկատմամբ կիրառվող քրեական պատասխանատվության ծավալի և պատժի նշանակման վրա։ Աշխատությունը կարող է ուսումնասիրել նաև հանցագործության ավարտվածության պահը, պատճառահետևանքային կապը, դիտավորության ձևերը և հանցավոր նպատակի նշանակությունը բազմակազմ հանցագործությունների որակավորման գործընթացում։ Առանձին ուշադրություն կարող է դարձվել իրավական անորոշությունների և իրավակիրառ պրակտիկայում առաջացող խնդիրների բացահայտմանը, քանի որ բարդ հանցակազմերի դեպքում նույնատիպ փաստական իրավիճակները երբեմն կարող են տարբեր կերպ գնահատվել։ Տարբեր երկրների քրեական օրենսդրության համադրումը հնարավորություն է տալիս բացահայտել առավել արդյունավետ իրավական լուծումներ և առաջարկել ազգային օրենսդրության ու դատական պրակտիկայի կատարելագործման ուղղություններ։ Աշխատության տեսական նշանակությունը պայմանավորված է բազմակազմ հանցագործությունների քրեաիրավական բնույթի առավել հստակ սահմանմամբ և հարակից իրավական ինստիտուտների հետ դրանց հարաբերակցության պարզաբանմամբ։ Գործնական առումով ուսումնասիրության արդյունքները կարող են օգտակար լինել հանցագործությունների ճիշտ իրավական որակավորման, քրեական պատասխանատվության հիմնավորված կիրառման և դատական սխալների նվազեցման համար։ Աշխատությունը կարող է հետաքրքրել քրեական իրավունքի մասնագետներին, դատավորներին, դատախազներին, քննիչներին, փաստաբաններին, իրավաբան-գիտնականներին, իրավագիտության դասախոսներին, ասպիրանտներին և քրեական իրավունքի ոլորտում մասնագիտացող ուսանողներին։

Экономика

Աշխատությունը նվիրված է Հայաստանի Հանրապետության փոստային ծառայությունների շուկայի զարգացման առանձնահատկությունների, առկա հիմնախնդիրների և հեռանկարային ուղղությունների ուսումնասիրությանը։ Դիտարկվում են փոստային ծառայությունների դերը ազգային տնտեսության մեջ, շուկայի կառուցվածքը, ծառայությունների մատուցման կազմակերպական և տնտեսական մեխանիզմները, ինչպես նաև ոլորտի մրցակցային միջավայրի ձևավորման առանձնահատկությունները։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում փոստային ենթակառուցվածքների արդիականացմանը, ծառայությունների որակի և մատչելիության բարձրացմանը, սակագնային քաղաքականությանը և սպառողների պահանջմունքների փոփոխությանը։ Քննարկվում են ավանդական փոստային ծառայությունների և ժամանակակից առաքման համակարգերի փոխհարաբերությունները, էլեկտրոնային առևտրի զարգացման ազդեցությունը փոստային շուկայի վրա, ինչպես նաև լոգիստիկ և սուրհանդակային ծառայությունների ընդլայնման հնարավորությունները։ Անդրադարձ է կատարվում թվային տեխնոլոգիաների ներդրմանը, փոստային գործընթացների ավտոմատացմանը, առաքանիների հետևման համակարգերի կատարելագործմանը և միջազգային փոստային համագործակցության զարգացմանը։ Կարևորվում են ոլորտի պետական կարգավորման, ներդրումային քաղաքականության, մասնավոր հատվածի մասնակցության և շուկայական մրցակցության արդյունավետության բարձրացման հարցերը։ Ուսումնասիրվում են նաև փոստային ծառայությունների տարածքային հասանելիության ապահովման, գյուղական բնակավայրերի սպասարկման և միջազգային առաքումների կազմակերպման հիմնախնդիրները։ Աշխատությունը կարող է նպաստել Հայաստանի փոստային ծառայությունների շուկայի զարգացման ռազմավարական ուղղությունների որոշմանը, ոլորտի տնտեսական արդյունավետության բարձրացմանը և ժամանակակից հաղորդակցական ու լոգիստիկ պահանջներին համապատասխան ծառայությունների ձևավորմանը։ Այն կարող է օգտակար լինել տնտեսագետների, լոգիստիկայի մասնագետների, փոստային ծառայությունների կազմակերպիչների, շուկայի վերլուծաբանների, պետական կառավարման ոլորտի աշխատակիցների և համապատասխան մասնագիտությունների ուսանողների համար։

Педагогика

Աշխատությունը ուսումնասիրում է սեռական դաստիարակության գաղափարների ձևավորումն ու զարգացումը արևմտահայ կրթական միջավայրում՝ 19-րդ դարի սկզբից մինչև 20-րդ դարի 50–60-ական թվականները։ Հեղինակը վերլուծում է, թե ինչպես են տարբեր պատմական ժամանակաշրջաններում մանկավարժները, հասարակական գործիչները և կրթական հաստատությունները մեկնաբանել սեռական դաստիարակության նպատակները, բովանդակությունն ու դերը երեխայի և պատանու համակողմանի զարգացման գործընթացում։ Գրքում ներկայացվում են այդ թեմայի շուրջ ձևավորված մանկավարժական հայեցակարգերը, բարոյադաստիարակչական մոտեցումները, ընտանեկան և դպրոցական դաստիարակության փոխկապակցվածությունը, ինչպես նաև հասարակական, մշակութային և կրոնական գործոնների ազդեցությունը կրթական քաղաքականության վրա։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում արևմտահայ մանկավարժական մտքի նշանավոր ներկայացուցիչների գաղափարներին, դասագրքերին, կրթական ծրագրերին և ժամանակի մամուլում արտահայտված տեսակետներին՝ բացահայտելով դրանց ներդրումը երեխաների և երիտասարդների առողջ, պատասխանատու և բարոյական դաստիարակության վերաբերյալ պատկերացումների ձևավորման գործում։ Աշխատությունը նաև անդրադառնում է կրթական համակարգի փոփոխություններին, հասարակական արժեքների վերափոխմանը և պատմական իրադարձությունների ազդեցությանը մանկավարժական մտքի զարգացման վրա՝ ներկայացնելով սեռական դաստիարակության հիմնահարցը որպես կրթության պատմության կարևոր բաղադրիչ։ Գիրքը նախատեսված է մանկավարժության, կրթության պատմության, հայագիտության, սոցիոլոգիայի և պատմության ոլորտների ուսանողների, դասախոսների, հետազոտողների, ինչպես նաև կրթական գործընթացների պատմությամբ հետաքրքրվող ընթերցողների համար։

Лингвистика

Русский язык: Учебник для гуманитарных факультетов вузов Армении աշխատությունը բարձրագույն կրթության համար նախատեսված ռուսաց լեզվի ուսումնական ձեռնարկ է, որը ուղղված է հումանիտար մասնագիտությունների ուսանողներին և նպատակ ունի զարգացնել լեզվի ակադեմիական ու մասնագիտական կիրառման հմտությունները, այն համակարգված ներկայացնում է ռուսերենի հիմնական բաժինները՝ հնչյունաբանություն, բառագիտություն, ձևաբանություն և շարահյուսություն, ինչպես նաև ուղղագրության և կետադրության նորմերը, գիրքը ընդգրկում է նաև հումանիտար ոլորտին բնորոշ տեքստեր և վարժություններ՝ ուղղված ընթերցանության, վերլուծության և գրավոր խոսքի կատարելագործմանը, միաժամանակ ուշադրություն է դարձնում ակադեմիական խոսքի ոճին, տեքստերի կառուցման տրամաբանությանը և լեզվական ճշգրտությանը, ինչը այն դարձնում է կարևոր աղբյուր համալսարանական ուսանողների և ռուսաց լեզվի դասավանդման ոլորտի մասնագետների համար։

Лингвистика

Աշխատությունը նվիրված է ժամանակակից անգլերենում գույն նշանակող բառերի էթնոլեզվաբանական, իմաստաբանական և լեզվամշակութային առանձնահատկությունների ուսումնասիրությանը՝ դրանք համադրելով հայերենի և ռուսերենի համապատասխան լեզվական միավորների հետ։ Հետազոտության առանցքում գունանուններն են ոչ միայն որպես առարկաների տեսողական հատկանիշներն արտահայտող բառային միավորներ, այլև որպես ազգային մշակույթի, աշխարհընկալման, խորհրդանշական մտածողության և պատմականորեն ձևավորված լեզվական պատկերացումների կրողներ։ Քննվում են հիմնական և ածանցյալ գունանունների իմաստային կառուցվածքը, դրանց բազմիմաստությունը, փոխաբերական կիրառությունները, գնահատողական և հուզարտահայտչական երանգները, ինչպես նաև կայուն բառակապակցությունների ու դարձվածքների կազմում ձեռք բերվող նշանակությունները։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է հատկացվում այն դեպքերին, երբ արտաքուստ համարժեք գունանունները երեք լեզուներում ունեն տարբեր զուգորդումներ, խորհրդանշական արժեքներ կամ կիրառության սահմաններ։ Համեմատական վերլուծությունը հնարավորություն է տալիս բացահայտել ինչպես ընդհանուր լեզվական օրինաչափությունները, այնպես էլ յուրաքանչյուր լեզվամշակութային հանրությանը բնորոշ առանձնահատկությունները։ Ուսումնասիրվում է գույների կապը մարդու հույզերի, բնավորության, սոցիալական կարգավիճակի, բնության երևույթների, ավանդույթների և մշակութային խորհրդանիշների հետ։ Կարևոր տեղ է զբաղեցնում դարձվածաբանական նյութը, քանի որ գունային բաղադրիչ պարունակող կայուն արտահայտություններում հաճախ պահպանվում են մշակութային հիշողության և ազգային մտածողության առանձնահատուկ շերտեր։ Անդրադարձ է կատարվում նաև գունանունների գործածությանը գեղարվեստական, հրապարակախոսական և առօրյա խոսքում՝ պարզելու դրանց ոճական ու հաղորդակցական գործառույթները։ Հետազոտության շրջանակում կարևորվում է բառային համարժեքության խնդիրը, քանի որ բառարանային ուղղակի համապատասխանությունը միշտ չէ, որ ապահովում է արտահայտության մշակութային և իմաստային ամբողջական փոխանցումը մեկ լեզվից մյուսը։ Այս հանգամանքը աշխատանքին հաղորդում է նաև թարգմանագիտական նշանակություն՝ հնարավորություն տալով բացահայտել գունային խորհրդանիշների փոխանցման ընթացքում առաջացող դժվարությունները։ Ընդհանուր առմամբ ուսումնասիրությունը համադրում է էթնոլեզվաբանության, լեզվամշակութաբանության, իմաստաբանության և համեմատական լեզվաբանության մոտեցումները՝ ցույց տալով, թե ինչպես են գունային հասկացությունները լեզվի միջոցով արտացոլում տարբեր ժողովուրդների մշակութային փորձը և աշխարհի լեզվական պատկերը։