Սյունիքի պատմության ակնարկներ (IX–XV դարեր)

Технология

Այս աշխատությունը վերաբերում է հանքարդյունաբերական տեխնոլոգիական գործընթացներում՝ մասնավորապես հանքաքարի մանրացման փուլում էլեկտրաէներգիայի սպառման արդյունավետության բարձրացման մեթոդների մշակմանը։ Հետազոտության հիմնական նպատակն է վերլուծել էներգետիկ ծախսերի ձևավորման մեխանիզմները հանքաքարի մեխանիկական մանրացման ընթացքում և առաջարկել տեխնիկական ու կազմակերպչական լուծումներ՝ էներգիայի կորուստները նվազեցնելու և արտադրողականությունը բարձրացնելու համար։ Ուսումնասիրվում են մանրացման տարբեր սարքավորումների՝ ջարդիչների, բալների, մուրճային և գնդային աղացների աշխատանքի էներգետիկ բնութագրերը, ինչպես նաև դրանց արդյունավետության կախվածությունը հանքաքարի ֆիզիկամեխանիկական հատկություններից։ Հատուկ ուշադրություն է դարձվում էլեկտրաէներգիայի սպառման օպտիմալացման մեթոդներին՝ բեռնվածության կարգավորում, սարքավորումների ռեժիմների ավտոմատ կառավարում, հոսքային գործընթացների հավասարակշռում և էներգախնայող տեխնոլոգիաների ներդրում։ Աշխատությունը նաև դիտարկում է մաթեմատիկական մոդելավորման և օպտիմալացման ալգորիթմների կիրառումը՝ էներգիայի սպառման նվազեցման նպատակով տեխնոլոգիական պարամետրերի ընտրության համար։ Միաժամանակ վերլուծվում են արդյունաբերական փորձարկումների արդյունքները և առաջարկվող մեթոդների տնտեսական արդյունավետությունը՝ արտադրական ծախսերի նվազեցման համատեքստում։ Այսպիսով, ուսումնասիրությունը կարևոր նշանակություն ունի հանքարդյունաբերության և էներգետիկայի ոլորտների համար՝ նպաստելով հանքաքարի մշակման տեխնոլոգիական գործընթացների էներգաարդյունավետության բարձրացմանը։

История

Աշխատանքը նվիրված է Միրզա Յուսուֆ Ներսեսովի պատմագրական երկի՝ որպես Ղարաբաղի XVII–XIX դարերի պատմության կարևոր սկզբնաղբյուրի ուսումնասիրությանը և դրա պատմագիտական արժեքի գնահատմանը։ Հետազոտության հիմնական նպատակն է վերլուծել երկում պահպանված տեղեկությունները, պարզել դրանց բնույթը, հավաստիության աստիճանը և նշանակությունը Ղարաբաղի քաղաքական, սոցիալ-տնտեսական, ժողովրդագրական ու մշակութային պատմության վերականգնման համար։ Աշխատության կարևոր առանձնահատկությունն այն է, որ աղբյուրը դիտարկվում է ոչ միայն որպես պատմական իրադարձությունների նկարագրություն, այլև որպես որոշակի ժամանակաշրջանի քաղաքական և հասարակական իրականությունն արտացոլող պատմագրական հուշարձան։ Ուսումնասիրության ընթացքում ուշադրություն է դարձվում Ղարաբաղի տարածքում տեղի ունեցած քաղաքական գործընթացներին, տեղական իշխանությունների և վարչական կառույցների գործունեությանը, տարբեր իշխանական խմբերի փոխհարաբերություններին, պատերազմներին, արտաքին ուժերի ազդեցությանը և տարածաշրջանի քաղաքական կարգավիճակի փոփոխություններին։ Առանձնահատուկ նշանակություն ունի աղբյուրի տեղեկությունների համադրումը այլ հայկական, պարսկական, ռուսական և տարածաշրջանային գրավոր վկայությունների հետ, ինչը հնարավորություն է տալիս պարզելու առանձին հաղորդումների հավաստիությունը և վերականգնելու ուսումնասիրվող ժամանակաշրջանի պատմական իրադարձությունների առավել ամբողջական պատկերը։ Աշխատանքը կարևոր է նաև աղբյուրագիտական տեսանկյունից, քանի որ պատմական երկի օգտագործումը պահանջում է հաշվի առնել հեղինակի ժամանակաշրջանը, տեղեկությունների ստացման հնարավոր աղբյուրները, հեղինակային դիրքորոշումները և պատմական իրադարձությունների մեկնաբանման առանձնահատկությունները։ Ղարաբաղի XVII–XIX դարերի պատմության ուսումնասիրության համար աղբյուրի արժեքը պայմանավորված է նաև նրանով, որ այն հնարավորություն է տալիս անդրադառնալու տարածաշրջանի բնակչության, հասարակական հարաբերությունների, տնտեսական կյանքի, վարչական համակարգի և մշակութային միջավայրի վերաբերյալ տեղեկություններին։ Հետազոտության շրջանակում կարող է կարևորվել նաև պատմական տեղանունների, անձնանունների, իշխանական տոհմերի և իրադարձությունների ժամանակագրության ուսումնասիրությունը, քանի որ նման տվյալները հնարավորություն են տալիս ճշգրտելու տարբեր պատմական գործընթացների ընթացքն ու փոխկապակցվածությունը։ Աղբյուրի քննադատական վերլուծությունը միաժամանակ թույլ է տալիս առանձնացնել այն տեղեկությունները, որոնք ունեն անմիջական սկզբնաղբյուրային նշանակություն, և դրանք տարբերակել հեղինակի մեկնաբանություններից կամ ավելի վաղ պատմական ավանդույթներից փոխանցված նյութերից։ Այս մոտեցումը կարևոր է հատկապես այն դեպքում, երբ ուսումնասիրության առարկան բազմաշերտ և հակասական պատմական գործընթացներ ունեցող տարածաշրջան է։ Ընդհանուր առմամբ, աշխատանքը ցույց է տալիս, որ տվյալ պատմագրական երկի համակարգված ուսումնասիրությունն ու այլ աղբյուրների հետ համադրումը կարող են էականորեն ընդլայնել Ղարաբաղի XVII–XIX դարերի պատմության վերաբերյալ գիտական պատկերացումները՝ արժեքավոր նյութ տրամադրելով տարածաշրջանի քաղաքական և հասարակական կյանքի, պատմական իրադարձությունների ժամանակագրության և պատմական հիշողության ձևավորման գործընթացների ուսումնասիրման համար։

История

Աշխատությունը նվիրված է Պողոս Նուբար Փաշայի դիվանագիտական և հասարակական գործունեության ուսումնասիրությանը 1912–1914 թվականներին՝ Արևմտյան Հայաստանի բարենորոգումների հարցի միջազգային քննարկումների համատեքստում։ Հետազոտության առանցքում Հայկական հարցի այն փուլն է, երբ Օսմանյան կայսրության հայկական նահանգներում բարեփոխումների իրականացման խնդիրը կրկին դարձավ եվրոպական դիվանագիտության քննարկման առարկա։ Քննվում են Պողոս Նուբարի՝ որպես Հայ ազգային պատվիրակության ղեկավարի գործունեությունը, նրա շփումները եվրոպական պետությունների դիվանագիտական ներկայացուցիչների, հայկական քաղաքական և հոգևոր շրջանակների հետ, ինչպես նաև հայկական բնակչության անվտանգության, վարչական կառավարման և իրավական պաշտպանության վերաբերյալ առաջարկների միջազգային ներկայացման գործընթացը։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է հատկացվում բարենորոգումների ծրագրերի ձևավորմանը, դրանց շուրջ մեծ տերությունների միջև ընթացող բանակցություններին և տարբեր կողմերի շահերի ազդեցությանը նախագծերի բովանդակության վրա։ Ուսումնասիրվում է Ռուսաստանի, Գերմանիայի, Ֆրանսիայի, Մեծ Բրիտանիայի և մյուս եվրոպական դերակատարների քաղաքական դիրքավորումը՝ հաշվի առնելով Օսմանյան կայսրության տարածքային ամբողջականության, տարածաշրջանային ազդեցության և միջազգային ուժերի հավասարակշռության խնդիրները։ Կարևոր տեղ է հատկացվում նաև Օսմանյան իշխանությունների վերաբերմունքին և այն բանակցային գործընթացին, որի արդյունքում 1914 թվականի սկզբին համաձայնություն ձևավորվեց հայկական նահանգներում բարենորոգումների իրականացման որոշակի մեխանիզմների շուրջ։ Քննվում են նախատեսվող վարչական փոփոխությունների, միջազգային վերահսկողության և օտարերկրյա գլխավոր տեսուչների ներգրավման հարցերը՝ դրանք դիտարկելով ոչ միայն որպես իրավական կամ վարչական միջոցառումներ, այլև որպես ժամանակաշրջանի միջազգային քաղաքականության բաղադրիչ։ Հետազոտությունը հնարավորություն է տալիս բացահայտելու Պողոս Նուբարի դիվանագիտական գործունեության մեթոդները, եվրոպական հասարակական և քաղաքական շրջանակների հետ աշխատանքի առանձնահատկությունները և Հայկական հարցը միջազգային օրակարգում պահպանելու նրա ջանքերը։ Առանձին ուշադրություն է դարձվում հայկական տարբեր քաղաքական շրջանակների մոտեցումների համադրմանը և բարենորոգումների ծրագրից ունեցած ակնկալիքներին։ 1914 թվականին Առաջին համաշխարհային պատերազմի սկսվելը արմատապես փոխեց քաղաքական պայմանները և ընդհատեց համաձայնեցված բարեփոխումների իրականացումը։ Թեմայի ուսումնասիրությունը հնարավորություն է տալիս ավելի ամբողջական հասկանալու նախապատերազմյան շրջանում Հայկական հարցի դիվանագիտական զարգացումը, հայկական քաղաքական ներկայացուցչության հնարավորություններն ու սահմանափակումները և մեծ տերությունների շահերի ազդեցությունը Արևմտյան Հայաստանի բարենորոգումների ծրագրի վրա։

Право

Իրավաբանական, քրեաիրավական և համեմատական իրավագիտության բնույթի այս աշխատանքը նվիրված է բռնության՝ որպես քրեաիրավական հասկացության, իրավական բնույթի և տարբեր պետությունների քրեական օրենսդրություններում դրա կարգավորման առանձնահատկությունների ուսումնասիրությանը։ Քննության են առնվում բռնության հասկացության բովանդակությունը, դրա հիմնական տեսակները, դրսևորման ձևերը և նշանակությունը հանցագործությունների իրավական որակման գործընթացում։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում ֆիզիկական և հոգեբանական բռնության տարբերակմանը, դրանց իրավական հատկանիշներին և անձի կյանքի, առողջության, ազատության ու անձեռնմխելիության դեմ ուղղված հանցագործությունների համակարգում ունեցած տեղին։ Վերլուծվում են բռնության կիրառմամբ կատարվող հանցագործությունների օբյեկտիվ և սուբյեկտիվ հատկանիշները, բռնության և սպառնալիքի փոխհարաբերությունները, ինչպես նաև հանցավոր արարքի վտանգավորության աստիճանի գնահատման չափանիշները։ Քննարկվում են տարբեր իրավական համակարգերում բռնության սահմանման, դասակարգման և քրեական պատասխանատվության տարբերակման մոտեցումները։ Ուսումնասիրության շրջանակներում կարող են դիտարկվել Հայաստանի Հանրապետության և այլ պետությունների քրեական օրենսդրությունների համապատասխան դրույթները, դատական պրակտիկան և քրեական իրավունքի տեսական մեկնաբանությունները։ Անդրադարձ է կատարվում բռնության կիրառման՝ որպես հանցակազմի պարտադիր կամ որակյալ հատկանիշի նշանակությանը, ինչպես նաև քրեաիրավական նորմերի մեկնաբանման և կիրառման ընթացքում առաջացող հիմնախնդիրներին։ Կարևորվում է իրավահամեմատական վերլուծության դերը քրեական օրենսդրության հասկացութային հստակության ապահովման, իրավական կարգավորումների կատարելագործման և իրավակիրառ պրակտիկայում միասնական մոտեցումների ձևավորման գործում։ Աշխատանքը կարող է օգտակար լինել քրեական իրավունքի, համեմատական իրավագիտության, կրիմինոլոգիայի, քրեական քաղաքականության և մարդու իրավունքների քրեաիրավական պաշտպանության ուսումնասիրությամբ զբաղվող մասնագետների ու հետազոտողների համար։

Биология

Այս գիտաբժշկական և կենսատեխնոլոգիական հետազոտությունը նվիրված է ոսկու նանոմասնիկների կիրառման վրա հիմնված հոմոգեն իմունաանալիզի նոր մոտեցումների մշակմանը և դրանց վերլուծական հնարավորությունների ուսումնասիրությանը։ Աշխատության մեջ ներկայացվում են իմունաքիմիական ռեակցիաների ժամանակակից սկզբունքները և նանոկառուցվածքային համակարգերի դերը բարձր զգայուն և արագ ախտորոշիչ մեթոդների ստեղծման գործում։ Հեղինակը ուսումնասիրում է ոսկու նանոմասնիկների օպտիկական, մակերեսային և կոլոիդային հատկությունները, որոնք պայմանավորում են դրանց կիրառելիությունը կենսամարկերների հայտնաբերման և քանակական գնահատման գործընթացներում։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում հոմոգեն իմունաանալիզի մեթոդներին, որոնք չեն պահանջում փուլային բաժանումներ և թույլ են տալիս իրականացնել արագ, ճշգրիտ և բարձր ընտրողական չափումներ կենսաբանական նմուշներում։ Աշխատության մեջ վերլուծվում են նաև նանոմասնիկ-հակամարմին կոնյուգատների ձևավորման մեխանիզմները, ազդանշանի ուժեղացման ռազմավարությունները և վերլուծական համակարգերի օպտիմալացման ուղիները։ Հետազոտության արդյունքները կարևոր են կլինիկական լաբորատոր ախտորոշման, կենսաքիմիայի, նանոբիոտեխնոլոգիայի և բժշկական ինժեներիայի ոլորտների համար՝ նպաստելով նոր սերնդի արագ և բարձր զգայուն ախտորոշիչ համակարգերի զարգացմանը։

Биология

Կենսաբանական և բժշկակենսաբանական գիտությունների բնույթի այս աշխատանքը նվիրված է սինապսային միջնորդանյութերի գերբարձր նոսրացումների կամ չափազանց փոքր չափաբաժինների մետաբոտրոպ ազդեցության մեխանիզմների ուսումնասիրությանը նյարդային համակարգի բջջային և մոլեկուլային գործընթացների համատեքստում։ Քննության են առնվում սինապսային հաղորդակցության հիմնական սկզբունքները, նեյրոմեդիատորների ֆիզիոլոգիական գործառույթները և նյարդային բջիջների ազդանշանային համակարգերի կարգավորման առանձնահատկությունները։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում մետաբոտրոպ ընկալիչների կառուցվածքին, G սպիտակուցների միջոցով իրականացվող ազդանշանային փոխանցմանը և ներբջջային երկրորդային միջնորդների մասնակցությանը։ Վերլուծվում են նեյրոմեդիատորների չափազանց փոքր կոնցենտրացիաների պայմաններում ընկալիչների ակտիվացման, բջջային պատասխանների ձևավորման և ազդանշանային գործընթացների հնարավոր փոփոխությունները։ Քննարկվում են ընկալիչների զգայունության, ազդանշանի ուժեղացման, ներբջջային ֆերմենտային համակարգերի և իոնային անցուղիների կարգավորման փոխկապակցված մեխանիզմները։ Ուսումնասիրության շրջանակներում կարող են դիտարկվել տարբեր սինապսային միջնորդանյութերի ազդեցությունների համեմատությունը, դեղաչափ–պատասխան կախվածությունները և փորձարարական պայմանների նշանակությունը դիտարկվող երևույթների գնահատման համար։ Անդրադարձ է կատարվում նյարդային բջիջների նյութափոխանակության, թաղանթային հատկությունների և ֆունկցիոնալ ակտիվության փոփոխությունների ուսումնասիրման կենսաքիմիական ու էլեկտրաֆիզիոլոգիական մեթոդներին։ Կարևորվում է չափումների զգայունության, արդյունքների վերարտադրելիության և վերահսկիչ փորձերի նշանակությունը՝ հատկապես չափազանց փոքր չափաբաժինների ազդեցությունների գիտական հիմնավորվածությունը գնահատելիս։ Աշխատանքը կարող է նպաստել նեյրոմեդիատորային ազդանշանային համակարգերի գործունեության վերաբերյալ պատկերացումների խորացմանը և մետաբոտրոպ կարգավորման հնարավոր օրինաչափությունների բացահայտմանը։ Այն կարող է օգտակար լինել նեյրոֆիզիոլոգիայի, նեյրոքիմիայի, մոլեկուլային կենսաբանության, կենսաֆիզիկայի և փորձարարական դեղաբանության ոլորտների մասնագետների ու հետազոտողների համար։