Восточный вопрос

Экономика

Աշխատությունը նվիրված է Հայաստանի Հանրապետությունում զբոսաշրջային քլաստերների ձևավորման, կազմակերպման և զարգացման տնտեսական, կառավարչական ու տարածքային հիմնախնդիրների ուսումնասիրությանը։ Քննարկվում են զբոսաշրջային քլաստերների ձևավորման տեսական և մեթոդաբանական հիմքերը, դրանց կառուցվածքային առանձնահատկությունները, ինչպես նաև զբոսաշրջության ոլորտում գործող կազմակերպությունների, պետական կառույցների և տեղական համայնքների համագործակցության մեխանիզմները։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում Հայաստանի զբոսաշրջային ներուժի գնահատմանը, պատմամշակութային և բնական ռեսուրսների արդյունավետ օգտագործմանը, զբոսաշրջային ենթակառուցվածքների զարգացմանը և տարածաշրջանային մրցունակության բարձրացման հնարավորություններին։ Ուսումնասիրվում են զբոսաշրջային ծառայությունների փոխկապակցված համակարգերի ձևավորման, ներդրումային միջավայրի բարելավման, փոքր և միջին ձեռնարկությունների ներգրավման, ինչպես նաև զբոսաշրջային ուղղությունների միասնական կառավարման և առաջխաղացման խնդիրները։ Անդրադարձ է կատարվում միջազգային փորձի կիրառման հնարավորություններին, պետական աջակցության գործիքներին, տարածքային զարգացման անհամաչափությունների մեղմացմանը և զբոսաշրջային գործունեության տնտեսական արդյունավետության բարձրացման ուղիներին։ Կարևորվում են զբոսաշրջային քլաստերների դերը նոր աշխատատեղերի ստեղծման, համայնքների տնտեսական ակտիվության խթանման, տեղական արտադրանքի և ծառայությունների առաջմղման, ինչպես նաև կայուն զբոսաշրջության զարգացման գործում։ Աշխատությունը կարող է օգտակար լինել տնտեսագետների, զբոսաշրջության կառավարման մասնագետների, տարածաշրջանային զարգացման հետազոտողների, պետական և տեղական կառավարման մարմինների աշխատակիցների, ձեռնարկատերերի և համապատասխան մասնագիտությունների ուսանողների համար։

Математика

Աշխատությունը նվիրված է տերահերցային ճառագայթման իմպուլսների ժամանակային բնութագրերի որոշման և դրանց հետազոտման ոչ գծային օպտիկական մեթոդների ուսումնասիրությանը։ Քննարկվում են տերահերցային տիրույթի էլեկտրամագնիսական ալիքների ֆիզիկական հատկությունները, կարճատև իմպուլսների ձևավորման առանձնահատկությունները և դրանց ժամանակային կառուցվածքի ճշգրիտ չափման նշանակությունը ժամանակակից օպտիկայում ու ֆոտոնիկայում։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում ոչ գծային օպտիկական խաչաձև կորելյացիայի մեթոդին, որի միջոցով հնարավոր է ուսումնասիրել տերահերցային իմպուլսի և հղումային օպտիկական իմպուլսի փոխազդեցության ժամանակային կախվածությունը։ Դիտարկվում են ոչ գծային օպտիկական միջավայրերում հաճախությունների փոխակերպման գործընթացները, իմպուլսների ժամանակային համընկնման պայմանները և գրանցվող ազդանշանի ձևավորման ֆիզիկական մեխանիզմները։ Ուսումնասիրվում են չափման համակարգի զգայունության, ժամանակային լուծաչափի, օպտիկական իմպուլսների տևողության և ոչ գծային միջավայրի հատկությունների ազդեցությունները փորձարարական արդյունքների վրա։ Անդրադարձ է կատարվում խաչաձև կորելյացիոն ազդանշանի մշակմանը, ժամանակային պրոֆիլի վերականգնման սկզբունքներին և չափումների հնարավոր անորոշությունների գնահատմանը։ Կարևորվում են փորձարարական սարքավորումների օպտիմալացման, ազդանշանի և աղմուկի հարաբերակցության բարելավման ու կարճատև ճառագայթային գործընթացների ճշգրիտ բնութագրման հարցերը։ Դիտարկվում են մեթոդի կիրառման հնարավորությունները տերահերցային սպեկտրոսկոպիայում, գերարագ օպտիկական չափումներում, նյութերի հետազոտություններում և ֆոտոնային սարքերի մշակման գործընթացներում։ Աշխատությունը կարող է օգտակար լինել ֆիզիկոսների, ոչ գծային օպտիկայի մասնագետների, ֆոտոնիկայի հետազոտողների, լազերային տեխնոլոգիաների մասնագետների և համապատասխան մասնագիտությունների ուսանողների համար։

Информатика

Աշխատությունը նվիրված է ինտեգրալ-դիֆերենցիալ-տարբերական հավասարումների պարբերական լուծումների պարամետրական ինտերպոլյացիայի և մոտավոր որոնման մեթոդների ուսումնասիրությանը։ Հետազոտության կենտրոնում մաթեմատիկական այնպիսի հավասարումների դաս է, որտեղ միաժամանակ առկա են դիֆերենցիալ, ինտեգրալ և տարբերական բաղադրիչներ, ինչի պատճառով դրանց լուծումների ստացումը հաճախ պահանջում է բարդ վերլուծական և թվային մոտեցումներ։ Աշխատության հիմնական խնդիրներից է պարբերական լուծումների կառուցման և մոտարկման արդյունավետ մեթոդների մշակումը՝ հատկապես այն դեպքերում, երբ ճշգրիտ լուծման ստացումը հնարավոր չէ կամ չափազանց բարդ է։ Պարամետրական ինտերպոլյացիայի կիրառումը հնարավորություն է տալիս ուսումնասիրվող ֆունկցիան կամ լուծումների ընտանիքը ներկայացնել համապատասխան պարամետրերի միջոցով և սահմանափակ թվով հայտնի տվյալների հիման վրա կառուցել անհրաժեշտ մոտարկումը։ Ուսումնասիրության շրջանակում կարող են դիտարկվել պարբերականության պայմանները, լուծումների գոյության և կայունության հարցերը, պարամետրերի ընտրության սկզբունքները, մոտարկման սխալների գնահատումը և ստացված թվային լուծումների ճշգրտության ապահովումը։ Հատուկ ուշադրություն է դարձվում ալգորիթմների հաշվարկային արդյունավետությանը, քանի որ ինտեգրալ և տարբերական անդամների միաժամանակյա առկայությունը կարող է բարդացնել ինչպես հավասարումների թվային դիսկրետացումը, այնպես էլ լուծումների հետագա հաշվարկը։ Հետազոտության մեջ կարող են օգտագործվել թվային ինտեգրման, ինտերպոլյացիայի, մոտարկման, իտերացիոն հաշվարկների և պարամետրական որոնման մեթոդներ՝ պարբերական լուծումների թվային ներկայացումները ստանալու համար։ Կարևոր նշանակություն ունի նաև տարբեր մեթոդների համեմատությունը՝ պարզելու համար, թե որ մոտեցումներն են առավել արդյունավետ տարբեր տիպի հավասարումների և տարբեր պարամետրային պայմանների դեպքում։ Նման խնդիրների լուծումը կիրառական նշանակություն ունի բազմաթիվ դինամիկ համակարգերի մաթեմատիկական նկարագրման համար, քանի որ ինտեգրալ-դիֆերենցիալ և տարբերական հավասարումները կարող են օգտագործվել հիշողությամբ համակարգերի, պարբերական գործընթացների, կառավարման խնդիրների և ժամանակային ուշացումներով կամ դիսկրետ բաղադրիչներով մոդելների նկարագրման ժամանակ։ Աշխատությունը կարող է հետաքրքրել մաթեմատիկոսներին, կիրառական մաթեմատիկայի և թվային մեթոդների մասնագետներին, մաթեմատիկական մոդելավորմամբ զբաղվող հետազոտողներին, ինժեներներին, ասպիրանտներին և համապատասխան մասնագիտությունների ուսանողներին։

Литература

Աշխատանքը նվիրված է գրադարանագիտական և մատենագիտական գրականության ուսումնասիրությանը՝ հատուկ ուշադրություն դարձնելով մատենագիտական տեղեկատվության ձևավորման, կազմակերպման, տարածման և կիրառման գործընթացներին։ Այն ներկայացնում է մատենագիտական տեղեկատվության նշանակությունը որպես գիտական, կրթական և մշակութային գործունեության համար անհրաժեշտ տեղեկատվական ռեսուրս և դիտարկում դրա դերը գրականության ու տեղեկատվական աղբյուրների որոնման, ընտրության, նույնականացման և համակարգման գործում։ Ուսումնասիրության շրջանակում կարող են ներկայացվել գրադարանագիտության և մատենագիտության հիմնական հասկացությունները, դրանց փոխկապակցվածությունը, մատենագիտական աղբյուրների տեսակները և դրանց կազմման սկզբունքները։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում մատենագիտական նկարագրությանը, գրականության դասակարգմանը, հեղինակային և առարկայական ցուցիչների կազմմանը, մատենագիտական ցանկերի ու շտեմարանների ձևավորմանը և տեղեկատվության որոնման արդյունավետ մեթոդներին։ Աշխատանքը կարող է անդրադառնալ ինչպես ավանդական տպագիր մատենագիտական հրատարակություններին, այնպես էլ էլեկտրոնային կատալոգներին, թվային գրադարաններին և ժամանակակից տեղեկատվական համակարգերին, որոնք էապես ընդլայնել են մատենագիտական տեղեկատվության հասանելիության և տարածման հնարավորությունները։ Կարևորվում է նաև գրադարանների դերը տեղեկատվական միջավայրի ձևավորման, օգտվողների տեղեկատվական պահանջների բավարարման և գիտական ու մշակութային ժառանգության պահպանման գործում։ Ուսումնասիրությունը հնարավորություն է տալիս հասկանալու, թե ինչպես է ճիշտ կազմակերպված մատենագիտական տեղեկատվությունը նպաստում անհրաժեշտ գրականության արագ և ճշգրիտ հայտնաբերմանը, գիտական հետազոտությունների արդյունավետ իրականացմանը և տեղեկատվական հոսքերի կառավարմանը։ Աշխատանքի կարևոր բաղադրիչ է նաև ժամանակակից թվայնացման գործընթացների ազդեցության դիտարկումը գրադարանագիտական և մատենագիտական գործունեության վրա, ներառյալ էլեկտրոնային ռեսուրսների նկարագրումը, թվային հավաքածուների կազմակերպումը և տեղեկատվության հեռահար հասանելիության ապահովումը։ Նյութը կարող է օգտակար լինել գրադարանագիտության, մատենագիտության և տեղեկատվական գիտության ոլորտների մասնագետների, ուսանողների և հետազոտողների համար՝ նպաստելով մատենագիտական տեղեկատվության դերի և ժամանակակից տեղեկատվական միջավայրում դրա կազմակերպման սկզբունքների ավելի խոր ըմբռնմանը։

История

Պատմագիտական և հասարակական-քաղաքական բնույթի այս աշխատանքը նվիրված է Միքայել Պապաջանյանի հասարակական-քաղաքական գործունեության ուսումնասիրությանը՝ հայ ժողովրդի նորագույն պատմության և ազգային-քաղաքական գործընթացների համատեքստում։ Քննության են առնվում գործչի կենսագրության հիմնական փուլերը, հասարակական հայացքների ձևավորման պատմական նախադրյալները և նրա գործունեության վրա ժամանակաշրջանի քաղաքական ու սոցիալական իրադրության ազդեցությունը։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում հասարակական կյանքում նրա ներգրավվածության, քաղաքական դիրքորոշումների, ազգային խնդիրների նկատմամբ վերաբերմունքի և հանրային նախաձեռնություններին մասնակցության հնարավոր ուղղություններին։ Վերլուծվում են նրա գործունեության պատմական միջավայրը, հայ հասարակության առջև ծառացած քաղաքական մարտահրավերները և հասարակական կազմակերպությունների ու քաղաքական շրջանակների փոխհարաբերությունները։ Քննարկվում են ազգային շահերի պաշտպանության, հասարակական համախմբման, քաղաքական ներկայացուցչության և պետականության զարգացման հետ կապված հիմնախնդիրները՝ Միքայել Պապաջանյանի գործունեության ուսումնասիրության տեսանկյունից։ Ուսումնասիրության շրջանակներում կարևորվում են արխիվային փաստաթղթերի, ժամանակի մամուլի, հուշագրությունների, պաշտոնական նյութերի և պատմագիտական գրականության համադրական վերլուծության հնարավորությունները։ Անդրադարձ է կատարվում անհատի դերակատարությանը հասարակական-քաղաքական գործընթացներում, քաղաքական գաղափարների ձևավորման առանձնահատկություններին և պատմական իրադարձությունների գնահատման տարբեր մոտեցումներին։ Աշխատանքը կարող է օգտակար լինել հայոց նորագույն պատմության, հասարակական-քաղաքական շարժումների, քաղաքական մտքի պատմության և հայ հասարակական գործիչների կենսագրությունների ուսումնասիրությամբ զբաղվող մասնագետների ու հետազոտողների համար։

Математика

Աշխատությունը նվիրված է դեֆորմացվող պինդ մարմինների կոնտակտային փոխազդեցության տեսական և կիրառական ուսումնասիրությանը՝ հաշվի առնելով շփման, մաշման և ջերմային երևույթների համատեղ ազդեցությունը։ Հետազոտության առանցքում երկու կամ ավելի մարմինների հպման գոտում առաջացող մեխանիկական և ջերմային գործընթացների փոխկապակցվածությունն է, քանի որ իրական ինժեներական համակարգերում կոնտակտային բեռնվածքները հաճախ ուղեկցվում են շփմամբ, ջերմության առաջացմամբ, մակերևույթների դեֆորմացիայով և նյութերի ֆիզիկամեխանիկական հատկությունների փոփոխությամբ։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է հատկացվում կոնտակտային լարումների և դեֆորմացիաների բաշխմանը, հպման իրական մակերեսի ձևավորմանը և արտաքին բեռնվածքների ազդեցությանը մարմինների մեխանիկական վարքի վրա։ Տրիբոլոգիական գործոնների շրջանակում դիտարկվում են շփման, մակերևութային մաշման և փոխազդող նյութերի հատկությունների նշանակությունը՝ գնահատելով դրանց ազդեցությունը կոնտակտային գոտու ընդհանուր վիճակի վրա։ Կարևոր տեղ է զբաղեցնում շփման հետևանքով առաջացող ջերմության ուսումնասիրությունը, քանի որ տեղային ջերմաստիճանի բարձրացումը կարող է փոփոխել նյութի առաձգական և այլ մեխանիկական բնութագրերը՝ իր հերթին ազդելով լարումների ու դեֆորմացիաների հետագա բաշխման վրա։ Այսպիսով, մեխանիկական և ջերմային խնդիրները դիտարկվում են որպես փոխկապակցված գործընթացներ, որոնց համատեղ վերլուծությունը հնարավորություն է տալիս իրական աշխատանքային պայմաններին ավելի մոտ մոդելներ կառուցել։ Հետազոտության շրջանակում կարող են դիտարկվել առաձգական և առաձգապլաստիկ մարմինների տարբեր կոնտակտային սխեմաներ, ինչպես նաև ստացիոնար և ժամանակից կախված ջերմային ռեժիմներ։ Մաթեմատիկական մոդելավորման միջոցով ուսումնասիրվում են կոնտակտային ճնշումների, շփման ուժերի, ջերմային հոսքերի և ջերմաստիճանային դաշտերի փոխազդեցությունները։ Առանձին ուշադրություն է դարձվում սահմանային պայմանների ընտրությանը և նյութերի ջերմաֆիզիկական ու մեխանիկական պարամետրերի ազդեցությանը ստացվող արդյունքների վրա։ Նման ուսումնասիրությունները կարևոր կիրառական նշանակություն ունեն մեքենաշինական հանգույցների, առանցքակալների, փոխանցումների, արգելակային համակարգերի և այլ մեխանիկական զույգերի աշխատանքի հուսալիության գնահատման համար։ Աշխատությունն ընդհանուր առմամբ միավորում է պինդ մարմնի մեխանիկայի, կոնտակտային մեխանիկայի, տրիբոլոգիայի և ջերմաֆիզիկայի մոտեցումները՝ նպաստելով շփման պայմաններում աշխատող կառուցվածքների ամրության, երկարակեցության և ջերմամեխանիկական վարքի առավել ճշգրիտ գնահատման մեթոդների զարգացմանը։