Готовые материалы

Удобный и быстрый доступ для всех, кто интересуется образованием.

Наша платформа предоставляет рефераты, курсовые работы, электронные и печатные книги, а также другие учебные материалы, выполненные с высоким качеством и по различным темам.

Контент разделен по предметам, направлениям и языкам, таким как экономика, право, языки, медицина и другие интересные области.

Сортировать материалы по... keyboard_arrow_down
Онлайн

История

Հայաստանը VI–VIII դարերում․ արաբական նվաճումներին նախորդող ժամանակաշրջանը և արաբական տիրապետության հաստատման առաջին շրջանը

Գիրքը նվիրված է Հայաստանի պատմության կարևորագույն և բարդ ժամանակաշրջաններից մեկին՝ VI–VIII դարերին, երբ հայ ժողովուրդը հայտնվել էր տարածաշրջանի երկու հզոր տերությունների՝ Բյուզանդական կայսրության և Սասանյան Պարսկաստանի քաղաքական ու ռազմական շահերի բախման կենտրոնում, իսկ հետագայում ստիպված եղավ դիմակայել արաբական նվաճումներին և նոր աշխարհաքաղաքական իրադրության պայմաններում հարմարվել օտար տիրապետության հաստատմանը։ Աշխատությունն ընդգրկում է արաբական արշավանքներին նախորդող պատմական իրադարձությունները, Հայաստանի քաղաքական, հասարակական և տնտեսական կյանքի առանձնահատկությունները, ինչպես նաև արաբական իշխանության ձևավորման ու ամրապնդման սկզբնական ընթացքը։ Առանձնահատուկ նշանակություն է տրվում VI–VII դարերի քաղաքական զարգացումներին, տարածաշրջանում ուժերի հարաբերակցության փոփոխություններին, Հայաստանի՝ Բյուզանդիայի և Պարսկաստանի միջև ունեցած ռազմավարական դիրքին, ինչպես նաև այդ տերությունների վարած քաղաքականության ազդեցությանը երկրի ներքին կյանքի վրա։ Քննարկվող ժամանակաշրջանը կարևոր է նաև հայ ժողովրդի ազգային ինքնության, պետականության պահպանման և հասարակական կառույցների զարգացման տեսանկյունից, քանի որ օտար տիրապետությունների պայմաններում հայ նախարարական համակարգը, եկեղեցին և տեղական իշխանական ուժերը շարունակում էին էական դեր ունենալ երկրի քաղաքական ու հասարակական կյանքում։ Աշխատության պատմական ընդգրկումը հնարավորություն է տալիս անդրադառնալ Սասանյան Պարսկաստանի ազդեցության թուլացմանը, Բյուզանդական կայսրության քաղաքականության փոփոխություններին, արաբական խալիֆայության ձևավորմանը և վերջինիս ռազմական ընդարձակմանը, որոնք արմատապես փոխեցին Մերձավոր Արևելքի քաղաքական քարտեզը։ Արաբական նվաճումները ներկայացվում են ոչ միայն որպես ռազմական արշավանքների և տարածքային վերափոխումների հաջորդականություն, այլև որպես պատմական գործընթաց, որն աստիճանաբար հանգեցրեց Հայաստանի քաղաքական ենթակայության նոր ձևերի հաստատմանը, կառավարման համակարգի վերակազմավորմանը և հարկային ու վարչական հարաբերությունների փոփոխությանը։ Կարևոր տեղ է հատկացվում արաբական իշխանության հաստատման առաջին շրջանի առանձնահատկություններին, հայ իշխանական տների և նոր իշխանությունների փոխհարաբերություններին, տեղական ինքնավարության պահպանման հնարավորություններին, ինչպես նաև նվաճումների հետևանքով առաջացած քաղաքական ու հասարակական խնդիրներին։ Պատմական իրադարձությունների ուսումնասիրությունը թույլ է տալիս ավելի ամբողջական պատկերացում կազմել նաև հայ եկեղեցու դերի մասին, որը միջնադարում ոչ միայն հոգևոր կյանքի կենտրոնն էր, այլև ազգային ինքնության, մշակութային շարունակականության և հասարակական համախմբման կարևոր հենասյուներից մեկը։ VI–VIII դարերը նշանակալի էին նաև հայ մշակույթի և հոգևոր կյանքի զարգացման տեսանկյունից․ այդ ժամանակաշրջանում շարունակվում էին քրիստոնեական ավանդույթների ամրապնդումը, գրավոր մշակույթի զարգացումը, պատմագրական մտքի ձևավորումն ու տարածումը, իսկ եկեղեցին կարևոր դեր էր կատարում ազգային ինքնատիպության պահպանման գործում։ Գրքի պատմագիտական արժեքը պայմանավորված է նրանով, որ այն մի ամբողջ ժամանակաշրջան դիտարկում է պատմական իրադարձությունների փոխկապակցվածության և երկարաժամկետ հետևանքների տեսանկյունից՝ հնարավորություն տալով հասկանալու, թե ինչպես արտաքին քաղաքական ճնշումները, ռազմական բախումները և իշխանական հարաբերությունների փոփոխությունները ներգործեցին Հայաստանի ներքին զարգացման վրա։ Այն կարևոր նշանակություն ունի Հայաստանի վաղ միջնադարյան պատմության ուսումնասիրության համար, քանի որ լուսաբանում է անցումային մի դարաշրջան, երբ հին քաղաքական համակարգի աստիճանական անկմանը զուգահեռ ձևավորվում էին նոր իշխանական հարաբերություններ և կառավարման իրողություններ։ Աշխատությունը արժեքավոր է պատմաբանների, արևելագետների, հայագետների, միջնադարի պատմությամբ հետաքրքրվող հետազոտողների, ուսանողների և ընթերցողների համար, որոնք ցանկանում են խորությամբ ուսումնասիրել Հայաստանի քաղաքական դիրքը վաղ միջնադարյան աշխարհում, արաբական նվաճումների նախապատմությունն ու հետևանքները, ինչպես նաև հայ ժողովրդի պատմական դիմադրողականության, ինքնության պահպանման և պետական-քաղաքական շարունակականության հիմնահարցերը։

Обновлено. 2026-11-17
Հայաստանը VI–VIII դարերում․ արաբական նվաճումներին նախորդող ժամանակաշրջանը և արաբական տիրապետության հաստատման առաջին շրջանը