Готовые материалы

Աշխատությունը նվիրված է ընտրական համակարգերի ձևավորման, ընտրությունների՝ որպես քաղաքական ինստիտուտի կայացման և ժողովրդավարական վերափոխումների պայմաններում դրանց զարգացման տեսական, իրավական, ինստիտուցիոնալ ու հասարակական առանձնահատկությունների համակողմանի ուսումնասիրությանը։ Հետազոտության առանցքում են ժողովրդավարական կառավարման սկզբունքները, քաղաքական իշխանության ձևավորման ընտրական մեխանիզմները, քաղաքացիների քաղաքական մասնակցության հնարավորությունները և ընտրությունների դերը պետական իշխանության լեգիտիմության ապահովման գործընթացում։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում ընտրությունների ինստիտուտի պատմական զարգացմանը, ներկայացուցչական ժողովրդավարության ձևավորմանը, ընտրական իրավունքի ընդլայնմանը և ժամանակակից քաղաքական համակարգերում ընտրական գործընթացների կազմակերպման հիմնական սկզբունքներին։ Ուսումնասիրվում են ազատ, հավասար, համընդհանուր և պարբերական ընտրությունների իրավաքաղաքական հիմքերը, ընտրողների կամարտահայտության ապահովման պայմանները, ընտրական մրցակցության առանձնահատկությունները և ընտրական գործընթացների նկատմամբ հասարակական վստահության ձևավորման գործոնները։ Կարևորվում է ժողովրդավարացման գործընթացների և ընտրական ինստիտուտների փոխկապակցվածությունը՝ հաշվի առնելով, որ ընտրությունների կազմակերպման իրավական և գործնական մեխանիզմները կարող են ազդել քաղաքական ներկայացուցչության, իշխանության հաշվետվողականության և հասարակական մասնակցության բնույթի վրա։ Աշխատության թեմատիկ շրջանակներում դիտարկվում են մեծամասնական, համամասնական և խառը ընտրական համակարգերի կառուցվածքային առանձնահատկությունները, դրանց կիրառման սկզբունքները և քաղաքական ներկայացուցչության ձևավորման վրա ունեցած հնարավոր ազդեցությունները։ Քննարկվում են ընտրական օրենսդրության զարգացման, ընտրական վարչարարության կազմակերպման, ընտրական հանձնաժողովների գործունեության և ընտրական գործընթացների իրավական կարգավորման հիմնախնդիրները։ Հատուկ ուշադրության են արժանանում քաղաքական կուսակցությունների և ընտրական համակարգերի փոխհարաբերությունները, կուսակցական մրցակցության ձևավորումը, քաղաքական բազմակարծության ինստիտուցիոնալացումը և հասարակության տարբեր խմբերի քաղաքական ներկայացվածության ապահովման հարցերը։ Անդրադարձ է կատարվում ընտրական մշակույթի, քաղաքացիների քաղաքական գիտակցության, ընտրություններին մասնակցելու շարժառիթների և հասարակական վստահության նշանակությանը ժողովրդավարական ինստիտուտների զարգացման գործընթացում։ Կարևորվում են քաղաքացիական հասարակության կազմակերպությունների, զանգվածային լրատվության միջոցների, դիտորդական առաքելությունների և հասարակական վերահսկողության մեխանիզմների գործառույթները ընտրական գործընթացների թափանցիկության և հաշվետվողականության ապահովման տեսանկյունից։ Հետազոտության կարևոր ուղղություններից է ժողովրդավարական անցման պայմաններում ընտրական ինստիտուտների կայացման առանձնահատկությունների ուսումնասիրությունը, մասնավորապես՝ քաղաքական համակարգի վերափոխման, սահմանադրական և օրենսդրական բարեփոխումների, պետական կառավարման կառուցվածքային փոփոխությունների և քաղաքական մրցակցության զարգացման համատեքստում։ Առանձնահատուկ նշանակություն է տրվում անցումային հասարակություններում ընտրական գործընթացների կազմակերպման դժվարություններին, ընտրական իրավունքի գործնական իրացման խնդիրներին, վարչական ռեսուրսների հնարավոր ազդեցությանը և ընտրական վեճերի լուծման ինստիտուցիոնալ մեխանիզմներին։ Քննարկվում են նաև ընտրական գործընթացների նկատմամբ հանրային վստահության ամրապնդման, ընտրական տեղեկատվության մատչելիության, քաղաքական մասնակցության հավասար հնարավորությունների և ընտրողների իրավունքների պաշտպանության հարցերը։ Աշխատության շրջանակներում դիտարկվում են ժողովրդավարացման տարբեր տեսական մոտեցումները, քաղաքական անցման և ժողովրդավարության ամրապնդման վերաբերյալ քաղաքագիտական հայեցակարգերը, ինչպես նաև ընտրական ինստիտուտների կայացման գործընթացի համեմատական ուսումնասիրության հնարավորությունները։ Կարևորվում է միջազգային փորձի վերլուծությունը՝ տարբեր պետությունների ընտրական համակարգերի ձևավորման, ընտրական բարեփոխումների իրականացման և ժողովրդավարական կառավարման մեխանիզմների զարգացման առանձնահատկությունները բացահայտելու նպատակով։ Հետազոտության թեմատիկան հնարավորություն է տալիս անդրադառնալու նաև հետխորհրդային պետությունների քաղաքական վերափոխումների առանձնահատկություններին, ընտրական համակարգերի փոփոխություններին և նոր պետական ինստիտուտների ձևավորման ընթացքում առաջացած իրավաքաղաքական խնդիրներին։ Հայաստանի Հանրապետության ժողովրդավարացման գործընթացների ուսումնասիրության համատեքստում նման հետազոտական մոտեցումները կարող են կիրառվել ընտրական օրենսդրության զարգացման, կուսակցական համակարգի ձևավորման, ընտրական վարչարարության և քաղաքական մասնակցության փոփոխությունների վերլուծության համար։ Առանձնահատուկ ուշադրության են արժանանում ընտրությունների և քաղաքական լեգիտիմության փոխհարաբերությունները, ընտրական արդյունքների հասարակական ընդունման պայմանները, իշխանության խաղաղ փոխանցման ինստիտուցիոնալ մեխանիզմները և քաղաքական պատասխանատվության ապահովման սկզբունքները։ Քննարկվում են նաև ընտրական ինստիտուտների կայացման գնահատման չափանիշները, որոնց թվում կարող են դիտարկվել ընտրական օրենսդրության կայունությունը, վարչարարության անկախությունը, քաղաքական մրցակցության պայմանները, քաղաքացիների մասնակցության հնարավորությունները և ընտրական իրավունքների պաշտպանության արդյունավետությունը։ Աշխատությունն ունի գիտական և կիրառական նշանակություն՝ նպաստելով ժողովրդավարության տեսության, համեմատական քաղաքագիտության, սահմանադրական իրավունքի, քաղաքական ինստիտուտների և ընտրական գործընթացների ուսումնասիրության զարգացմանը։ Այն կարող է օգտակար լինել քաղաքագետների, իրավաբանների, պետական կառավարման մասնագետների, քաղաքական սոցիոլոգների, ընտրական համակարգերի հետազոտողների, դասախոսների, ասպիրանտների, ուսանողների և ժողովրդավարական ինստիտուտների ձևավորման ու քաղաքական վերափոխումների ուսումնասիրությամբ հետաքրքրվող ընթերցողների համար։