Готовые материалы

Աշխատությունը նվիրված է թոքերի տարբեր հիվանդությունների հայտնաբերման և տարբերակման գործընթացում բջջաբանական հետազոտության նշանակության ուսումնասիրությանը՝ ներկայացնելով շնչառական համակարգից ստացված բջջային նյութի ձևաբանական գնահատման հիմնական սկզբունքները։ Հետազոտության առանցքում բջիջների կառուցվածքային փոփոխությունների և տարբեր ախտաբանական գործընթացների միջև կապի բացահայտումն է, ինչը հնարավորություն է տալիս բջջային մակարդակում գնահատել բորբոքային, վարակային, նախաուռուցքային և ուռուցքային բնույթի փոփոխությունները։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է հատկացվում նորմալ շնչառական էպիթելի բջիջների և հիվանդությունների ժամանակ փոփոխված բջջային տարրերի տարբերակմանը, դրանց ձևաբանական առանձնահատկությունների համակարգմանը և ախտորոշիչ նշանակության գնահատմանը։ Քննվում են բջջային կազմի, կորիզի և ցիտոպլազմայի առանձնահատկությունների, բջիջների դասավորության և ուղեկցող բորբոքային ֆոնի ընդհանուր փոփոխությունները՝ որպես տարբեր հիվանդությունների վերաբերյալ լրացուցիչ տեղեկություն տրամադրող ցուցանիշներ։ Կարևոր տեղ է զբաղեցնում բարորակ և չարորակ գործընթացների տարբերակման խնդիրը, ինչպես նաև այն սահմանափակումները, որոնց պատճառով բջջաբանական պատկերը պետք է գնահատվի կլինիկական, պատկերային և անհրաժեշտության դեպքում հյուսվածաբանական տվյալների հետ համադրությամբ։ Անդրադարձ է կատարվում նաև տարբեր տեսակի բջջաբանական նյութերի տեղեկատվական արժեքին, դրանց որակի ազդեցությանը հետազոտության արդյունքների վրա և ոչ բավարար կամ ոչ բնորոշ նմուշների դեպքում հնարավոր ախտորոշիչ դժվարություններին։ Հետազոտության շրջանակում կարևորվում է բջջաբանական մեթոդի դերը որպես համեմատաբար արագ և տեղեկատվական լաբորատոր մոտեցում, որը կարող է նպաստել հետագա հետազոտությունների ուղղության որոշմանը։ Առանձին ուշադրություն է հատկացվում կեղծ դրական և կեղծ բացասական մեկնաբանությունների հնարավոր պատճառներին, բջջային ռեակտիվ փոփոխությունների և չարորակության նշանների տարբերակման բարդություններին, ինչպես նաև մասնագետի փորձի ու ստանդարտացված գնահատման չափանիշների նշանակությանը։ Բջջաբանական տվյալների համակարգված ուսումնասիրությունը կարևոր է նաև հիվանդությունների դասակարգման, ախտաբանական գործընթացի բնույթի ճշգրտման և կլինիկական որոշումների համար անհրաժեշտ լրացուցիչ տեղեկատվության ապահովման տեսանկյունից։ Ընդհանուր առմամբ աշխատանքը համադրում է բջջաբանության, ախտաբանական անատոմիայի, թոքաբանության և կլինիկական լաբորատոր ախտորոշման մոտեցումները՝ ներկայացնելով բջջաբանական հետազոտությունը որպես թոքային հիվանդությունների համալիր ախտորոշման կարևոր բաղադրիչ։

Հրատարակությունը տեղեկատու-մատենագիտական և մեթոդական բնույթի օրացուցային ձեռնարկ է, որը համակարգում է տարվա երկրորդ եռամսյակի ընթացքում նշվող կարևոր պատմական, հասարակական, մշակութային, գիտական և գրական տարեթվերի վերաբերյալ նյութերը։ Այն նախատեսված է առաջին հերթին գրադարանների, մշակութային և կրթական հաստատությունների աշխատակիցների, մատենագետների, ինչպես նաև համապատասխան թեմաներով հետաքրքրվող ընթերցողների համար։ Նյութերը դասավորված են ժամանակագրական սկզբունքով՝ ապրիլ, մայիս և հունիս ամիսների շրջանակում, ինչը հնարավորություն է տալիս արագ կողմնորոշվել առաջիկա հիշարժան օրերի և հոբելյանների մեջ ու նախապես կազմակերպել դրանց նվիրված տեղեկատվական և մշակութային աշխատանքները։ Առանձին բաժիններում կարող են ներկայացվել նշանավոր գործիչների ծննդյան կամ մահվան տարելիցներ, պատմական իրադարձությունների տարեդարձեր, գրականության, արվեստի, գիտության և հասարակական կյանքի կարևոր դրվագներ։ Յուրաքանչյուր տարեթվի վերաբերյալ տրամադրվող համառոտ տեղեկությունը նպաստում է տվյալ իրադարձության կամ անձի նշանակության ընկալմանը, իսկ մատենագիտական բաղադրիչը ընթերցողին ուղղորդում է դեպի լրացուցիչ գրականություն։ Հատուկ նշանակություն ունի հրատարակության մեթոդական գործառույթը, քանի որ օրացույցում ընդգրկված նյութերը կարող են օգտագործվել գրքային ցուցահանդեսների, թեմատիկ դիտումների, գրական երեկոների, զեկուցումների, ընթերցողական հանդիպումների և այլ մշակութային-լուսավորչական միջոցառումների կազմակերպման համար։ Միաժամանակ այն արտացոլում է իր ստեղծման ժամանակաշրջանի հիշողության քաղաքականության, մշակութային առաջնահերթությունների և հոբելյանների ընտրության առանձնահատկությունները, ինչի շնորհիվ այսօր կարող է ուսումնասիրվել նաև որպես պատմական աղբյուր։ Նման պարբերական հրատարակությունների հաջորդական թողարկումները հնարավորություն են տալիս հետևել, թե տարբեր տարիներին ինչ իրադարձություններ ու անհատներ են ընդգրկվել հանրային հիշողության և գրադարանային աշխատանքի շրջանակում։ Մատենագիտական տեսանկյունից կարևոր են օգտագործված գրականության ընտրությունը, նյութերի թեմատիկ ընդգրկումը և տեղեկատվության համակարգման սկզբունքները։ Ընդհանուր առմամբ հրատարակությունը համադրում է օրացուցային տեղեկատուի, հանձնարարական մատենագիտության և գրադարանային մեթոդական ձեռնարկի գործառույթները՝ ծառայելով ինչպես գործնական մշակութային աշխատանքի կազմակերպմանը, այնպես էլ տվյալ ժամանակաշրջանի տեղեկատվական ու հիշատակի մշակույթի ուսումնասիրությանը։

Աշխատությունը նվիրված է հայկական հին և միջնադարյան կերպարվեստի ձևավորման ու զարգացման հիմնական փուլերի համառոտ պատմական և արվեստաբանական ներկայացմանը՝ առանձնահատուկ ուշադրություն դարձնելով գեղանկարչական ավանդույթների ծագմանը, դրանց ոճական առանձնահատկություններին և մշակութային նշանակությանը։ Ուսումնասիրության շրջանակում գեղանկարչությունը դիտարկվում է Հայաստանի պատմական, կրոնական և գեղարվեստական կյանքի ընդհանուր համատեքստում՝ բացահայտելով տեղական ավանդույթների և հարակից մշակույթների հետ ունեցած փոխազդեցությունները։ Կարևոր տեղ է հատկացվում վաղ քրիստոնեական արվեստին, եկեղեցական պատկերագրությանը, որմնանկարչությանը և հատկապես ձեռագիր մատյանների մանրանկարչությանը, որը հայկական գեղանկարչական ժառանգության առավել հարուստ և պահպանված բնագավառներից է։ Քննվում են պատկերների կառուցվածքը, գունային համակարգը, կերպարների ներկայացման սկզբունքները, զարդարվեստային տարրերը, խորհրդանշական պատկերները և կրոնական թեմաների գեղարվեստական մեկնաբանությունները։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում տարբեր ժամանակաշրջաններում ու մշակութային կենտրոններում ձևավորված գեղարվեստական առանձնահատկություններին՝ ցույց տալով, որ հայկական գեղանկարչությունը միասնական ավանդույթի շրջանակում ունեցել է նաև տեղային դպրոցներ և բազմազան ոճական դրսևորումներ։ Ձեռագրային արվեստի ուսումնասիրությունը հնարավորություն է տալիս դիտարկել նկարչության և գրքային մշակույթի սերտ կապը, մանրանկարների հարաբերությունը տեքստի հետ, ինչպես նաև նկարիչ-ծաղկողների ստեղծագործական անհատականության արտահայտման ձևերը։ Անդրադարձ է կատարվում նաև եկեղեցական ճարտարապետության և գեղանկարչության փոխհարաբերությանը, քանի որ որմնանկարները և այլ պատկերային հարդարանքները հաճախ կազմել են պաշտամունքային տարածքի ընդհանուր գեղարվեստական համակարգի մասը։ Կարևորվում են արվեստագիտական համեմատությունը, պատկերագրական վերլուծությունը և պահպանված հուշարձանների ուսումնասիրությունը՝ որպես գեղարվեստական զարգացման փուլերի վերականգնման հիմնական միջոցներ։ Միաժամանակ նյութը հնարավորություն է տալիս հասկանալ, թե ինչպես են պատմական իրադարձությունները, կրոնական գաղափարները և մշակութային կապերը արտացոլվել կերպարվեստի թեմատիկ ու ոճական փոփոխություններում։ Ընդհանուր առմամբ աշխատանքը ներկայացնում է հայկական գեղանկարչական ժառանգության զարգացման ամբողջական ու համակարգված պատկերը՝ այն դիտարկելով որպես ազգային մշակույթի, քրիստոնեական արվեստի և միջնադարյան գեղարվեստական մտածողության կարևոր բաղադրիչ։

Հրատարակությունը պատմական հաշվետվական փաստաթուղթ է, որը ներկայացնում է Մոսկվայում գործող կարիքավոր հայերի բարեգործական հաստատության խորհրդի գործունեությունը մեկ տարվա ընթացքում և կարևոր սկզբնաղբյուր է 20-րդ դարի սկզբի մոսկվահայ համայնքի սոցիալական ու բարեգործական կյանքի ուսումնասիրության համար։ Նյութի հիմնական բովանդակությունը կապված է հաստատության կառավարման, խնամքի կազմակերպման, ֆինանսական միջոցների տնօրինման և օգնություն ստացող անձանց սոցիալական ապահովման հետ։ Հաշվետվական բնույթը ենթադրում է հաստատության գործունեության հիմնական ուղղությունների, եկամուտների և ծախսերի, նվիրատվությունների, պահպանման ծախսերի ու խորհրդի կազմակերպական աշխատանքի համակարգված ներկայացում։ Առանձնահատուկ նշանակություն ունի այն հանգամանքը, որ նման հաստատությունները ձևավորվել էին համայնքային բարեգործության սկզբունքների հիման վրա և նպատակ ունեին աջակցել սոցիալապես անապահով հայերին՝ նրանց տրամադրելով կացարան և անհրաժեշտ կենսական պայմաններ։ Նյութը հնարավորություն է տալիս ուսումնասիրել նաև բարեգործական կառույցի ներքին կառավարման համակարգը, խորհրդի դերակատարությունը, ֆինանսավորման աղբյուրները և համայնքի ներկայացուցիչների մասնակցությունը սոցիալական աջակցության կազմակերպմանը։ Տարեկան հաշվետվությունների միջոցով հնարավոր է հետևել հաստատության նյութական վիճակի, օգնություն ստացողների շրջանակի և բարեգործական գործունեության շարունակականության փոփոխություններին։ Միաժամանակ փաստաթուղթը կարևոր տեղեկություններ կարող է հաղորդել Մոսկվայի հայ համայնքի ինքնակազմակերպման մշակույթի, փոխօգնության ավանդույթների և համայնքային հաստատությունների գործունեության վերաբերյալ։ Այն հետաքրքրություն է ներկայացնում նաև սոցիալական պատմության տեսանկյունից, քանի որ արտացոլում է այն ժամանակաշրջանի պատկերացումները աղքատության, ծերության, անաշխատունակության և սոցիալական պաշտպանության վերաբերյալ։ Ֆինանսական ու վարչական տեղեկությունները կարող են օգտագործվել բարեգործական հաստատությունների տնտեսական հիմքերի և նվիրատվությունների դերի ուսումնասիրության համար, իսկ խորհրդի գործունեության նկարագրությունը՝ համայնքային կառավարման մեխանիզմների վերականգնման նպատակով։ Նման հաշվետվությունները նաև արժեքավոր մատենագիտական և արխիվային աղբյուրներ են, քանի որ դրանց միջոցով հնարավոր է բացահայտել բարեգործների, հոգաբարձուների և համայնքային կյանքի այլ մասնակիցների գործունեության հետքերը։ Ընդհանուր առմամբ հրատարակությունը կարևոր սկզբնաղբյուր է ռուսաստանահայության պատմության, Մոսկվայի հայկական համայնքի, բարեգործական հաստատությունների և 20-րդ դարի սկզբի սոցիալական աջակցության համակարգերի ուսումնասիրության համար։

Աշխատությունը նվիրված է ընդհանուր անիզոտրոպ հատկություններով օժտված բարակ կառուցվածքային տարրերի սեփական և հարկադրական տատանումների սահմանային խնդիրների ասիմպտոտիկ լուծումների կառուցմանն ու դրանց մեխանիկական առանձնահատկությունների ուսումնասիրությանը։ Հետազոտության առանցքում այնպիսի մաթեմատիկական մոդելների վերլուծությունն է, որոնցում նյութի ֆիզիկամեխանիկական հատկությունները տարբեր ուղղություններով տարբեր են, ինչի հետևանքով տատանողական գործընթացների նկարագրությունը զգալիորեն բարդանում է իզոտրոպ մարմինների համեմատ։ Քննվում են շարժման համապատասխան դիֆերենցիալ հավասարումները, սահմանային պայմանները և կառուցվածքի երկրաչափական ու նյութական պարամետրերի ազդեցությունը տատանումների բնույթի վրա։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է հատկացվում սեփական տատանումների խնդիրներին, որոնց ուսումնասիրությունը հնարավորություն է տալիս որոշել համակարգի բնական հաճախականությունների և տատանման ձևերի վարքագիծը։ Միաժամանակ դիտարկվում են արտաքին ժամանակային ազդեցությունների հետևանքով առաջացող հարկադրական տատանումները՝ կարևորելով գրգռող ուժերի հաճախականության և համակարգի սեփական դինամիկական հատկությունների փոխազդեցությունը։ Ասիմպտոտիկ մեթոդները կիրառվում են հատկապես այն դեպքերում, երբ կառուցվածքի երկրաչափական չափերի միջև առկա է էական տարբերություն կամ խնդրում կարելի է առանձնացնել փոքր պարամետր, ինչը հնարավորություն է տալիս բարդ սահմանային խնդիրը ներկայացնել ավելի պարզ մոտարկումների հաջորդականությամբ։ Հետազոտության կարևոր ուղղություններից է լուծումների վարքագծի ուսումնասիրությունը կառուցվածքի եզրային հատվածներում, որտեղ սահմանային պայմանների ազդեցությամբ կարող են ձևավորվել ընդհանուր դաշտից տարբերվող տեղային երևույթներ։ Քննվում է նաև անիզոտրոպության աստիճանի և ուղղությունների ազդեցությունը լարումների, տեղաշարժերի, տատանման ձևերի և հաճախականությունների վրա։ Ստացված անալիտիկ ու ասիմպտոտիկ արդյունքները կարող են օգտագործվել թվային հաշվարկների ճշտության գնահատման և ավելի բարդ կառուցվածքային մոդելների ուսումնասիրության համար։ Նման խնդիրներն ունեն կիրառական նշանակություն մեքենաշինության, ավիացիոն և տիեզերական կառուցվածքների, շինարարության ու կոմպոզիտային նյութերից պատրաստված տարրերի դինամիկական հաշվարկներում։ Ընդհանուր առմամբ աշխատանքը համադրում է առաձգականության տեսության, կառուցվածքների դինամիկայի, տատանումների տեսության և ասիմպտոտիկ վերլուծության մեթոդները՝ ուղղված անիզոտրոպ շերտերի ու թիթեղների դինամիկական վարքագծի առավել ամբողջական մաթեմատիկական նկարագրությանը։

Աշխատությունը նվիրված է զանգվածային տեղեկատվության ոլորտում ձևավորվող իրավահարաբերությունների բնույթի, կառուցվածքի և իրավական կարգավորման առանձնահատկությունների ուսումնասիրությանը՝ Հայաստանի իրավական համակարգի շրջանակում։ Հետազոտության առանցքում տեղեկատվության ստեղծման, ստացման, մշակման, տարածման և հանրային հաղորդակցության ընթացքում առաջացող հարաբերություններն են, ինչպես նաև այդ հարաբերությունների մասնակիցների իրավական կարգավիճակը։ Քննվում են խոսքի և արտահայտվելու ազատության, տեղեկատվություն ստանալու և տարածելու հնարավորության, լրատվամիջոցների գործունեության ազատության ու դրանց հետ փոխկապակցված իրավական պատասխանատվության հարցերը։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է հատկացվում լրագրողների, խմբագրությունների, լրատվական գործունեություն իրականացնող կազմակերպությունների, պետական մարմինների, քաղաքացիների և իրավաբանական անձանց միջև առաջացող իրավահարաբերություններին։ Կարևոր տեղ է զբաղեցնում տեղեկատվության ազատ տարածման և այլ իրավունքների պաշտպանության միջև հավասարակշռության խնդիրը, մասնավորապես՝ անձնական և ընտանեկան կյանքի, պատվի, արժանապատվության, գործարար համբավի, անձնական տվյալների և օրենքով պաշտպանվող այլ շահերի համատեքստում։ Հետազոտության շրջանակում դիտարկվում են տեղեկության աղբյուրների պաշտպանության, պաշտոնական տեղեկատվության հասանելիության, հերքման և պատասխանի հնարավորության, ինչպես նաև լրատվական նյութերի տարածման հետևանքով առաջացող իրավական պատասխանատվության ընդհանուր սկզբունքները։ Առանձին նշանակություն ունի զանգվածային հաղորդակցության թվայնացման ազդեցությունը, քանի որ առցանց լրատվամիջոցների, սոցիալական հարթակների և տեղեկատվության արագ տարածման պայմաններում ավանդական լրատվական իրավահարաբերությունները ձեռք են բերում նոր առանձնահատկություններ։ Քննվում են նաև լրատվական գործունեության ինքնակարգավորման և պետական իրավական կարգավորման փոխհարաբերությունները՝ հաշվի առնելով լրատվամիջոցների անկախության և հանրային շահի պաշտպանության անհրաժեշտությունը։ Անդրադարձ է կատարվում տեղեկատվական վեճերի իրավական բնույթին և դրանց լուծման մեխանիզմներին՝ տարբերակելով քաղաքացիաիրավական, վարչաիրավական և այլ հնարավոր իրավական հարաբերությունները։ Հետազոտությունը կարևորում է նաև միջազգային իրավական սկզբունքների և մարդու իրավունքների պաշտպանության չափանիշների նշանակությունը զանգվածային տեղեկատվության ոլորտի ազգային իրավակարգավորման զարգացման համար։ Ընդհանուր առմամբ աշխատանքը զանգվածային տեղեկատվության ոլորտը ներկայացնում է որպես բազմաշերտ իրավական միջավայր, որտեղ փոխկապակցվում են տեղեկատվության ազատությունը, լրատվամիջոցների գործունեությունը, անձի իրավունքների պաշտպանությունը, հանրային շահը և իրավական պատասխանատվության մեխանիզմները։

Հրատարակությունը տեղեկատվական-մատենագիտական բնույթի պարբերական կամ ընթացիկ տեղեկատու նյութ է, որի հիմնական նպատակը տվյալ ժամանակահատվածում գրադարանային հավաքածուն համալրած կամ հրատարակչական շրջանառության մեջ հայտնված նոր գրքերի վերաբերյալ համակարգված տեղեկությունների ներկայացումն է։ Այն նախատեսված է ընթերցողներին, գրադարանավարներին, մատենագետներին, հետազոտողներին և տեղեկատվական ծառայությունների աշխատակիցներին նոր հրատարակությունների մասին արագ ու հարմար տեղեկություն տրամադրելու համար։ Նյութերը սովորաբար կազմակերպվում են որոշակի դասակարգման սկզբունքով՝ ըստ գիտության, մշակույթի, հասարակական կյանքի, գրականության, արվեստի, կրթության, տեխնիկայի և այլ թեմատիկ ոլորտների, ինչը հեշտացնում է անհրաժեշտ գրականության հայտնաբերումն ու ընտրությունը։ Առանձին մատենագիտական գրառումները կարող են ներառել հեղինակային տվյալներ, հրատարակության մասին հիմնական տեղեկություններ, լեզուն, ծավալը և նյութի նույնականացման համար անհրաժեշտ այլ նկարագրական տարրեր։ Այդ կառուցվածքի շնորհիվ տեղեկագիրը կատարում է ոչ միայն նոր գրքերի մասին իրազեկման, այլև տեղեկատվական որոնման ու գրադարանային սպասարկման օժանդակ գործառույթ։ Այն կարող է օգտագործվել ընթերցանության ուղղորդման, թեմատիկ գրականության ընտրության, նոր ստացումների ցուցադրությունների կազմակերպման և մասնագիտական տեղեկատու աշխատանքի ընթացքում։ Կարևոր նշանակություն ունի նաև հրատարակությունների ժամանակագրական գրանցումը, քանի որ նման նյութերի հաջորդական թողարկումները հնարավորություն են տալիս հետագայում ուսումնասիրել որոշակի ժամանակաշրջանի հրատարակչական արտադրանքը, գրադարանային համալրման ուղղությունները և ընթերցողական հետաքրքրությունների համար առաջարկվող գրականության թեմատիկ շրջանակը։ Տեղեկագիրը կարող է օգտակար լինել նաև մատենագիտական հետազոտությունների համար՝ որպես տվյալ ժամանակաշրջանի գրքային հոսքի մասին տեղեկատվություն պահպանող աղբյուր։ Հրատարակությունների թեմատիկ և լեզվական կազմի դիտարկումը հնարավորություն է տալիս պատկերացում կազմել գրադարանային հավաքածուի համալրման բնույթի և տարբեր գիտական ու մշակութային ոլորտների ներկայացվածության մասին։ Այսպիսի տեղեկատու նյութերի պարբերական կազմումը կարևոր բաղադրիչ է գրադարանի ընթացիկ մատենագիտական գործունեության մեջ, քանի որ ապահովում է նոր ստացված գրականության վերաբերյալ տեղեկատվության շարունակական տարածումը։ Ընդհանուր առմամբ այն միավորում է մատենագիտական հաշվառման, տեղեկատվական սպասարկման և գրադարանային հավաքածուների ներկայացման գործառույթները՝ ծառայելով որպես նոր գրականության բացահայտման և որոնման գործնական միջոց։

Աշխատությունը պատմատեխնիկական և արդյունաբերական բնույթի ուսումնասիրություն է, որը ներկայացնում է Կեդաբեկի պղնձահանքի և դրա հետ կապված Կեդաբեկի ու Կալակենտի պղնձաձուլական ձեռնարկությունների գործունեությունը՝ հանքարդյունաբերության, մետալուրգիական արտադրության և տարածաշրջանի տնտեսական զարգացման համատեքստում։ Հիմնական ուշադրությունը կենտրոնանում է հանքավայրի երկրաբանական և հանքաբանական առանձնահատկությունների, պղնձային հանքաքարի արդյունահանման կազմակերպման, արտադրական ենթակառուցվածքների և արդյունահանված հումքի հետագա վերամշակման ընդհանուր համակարգի վրա։ Ներկայացվում են հանքավայրի շահագործման պայմանները, հանքային մարմինների բնույթը, հանքաքարի արդյունաբերական նշանակությունը և հանքային տնտեսության կազմակերպման առանձնահատկությունները։ Կարևոր տեղ է զբաղեցնում պղնձաձուլական արտադրության նկարագրությունը՝ հանքաքարի նախնական մշակման, տեղափոխման, հարստացման և մետալուրգիական վերամշակման հիմնական փուլերի պատմատեխնիկական դիտարկմամբ։ Ձեռնարկությունների գործունեությունը դիտարկվում է որպես միասնական արտադրական համալիր, որտեղ հանքարդյունահանումը, տրանսպորտային հաղորդակցությունները, էներգետիկ ապահովումը և մետալուրգիական արտադրությունը փոխկապակցված էին ընդհանուր տնտեսական նպատակներով։ Առանձնահատուկ ուշադրություն կարող է հատկացվել արտադրական սարքավորումներին, տեխնիկական միջոցներին, շինություններին և ձեռնարկությունների նյութական ենթակառուցվածքին՝ հնարավորություն տալով պատկերացում կազմել տվյալ ժամանակաշրջանի արդյունաբերական տեխնոլոգիաների զարգացման մակարդակի մասին։ Անդրադարձ է կատարվում նաև աշխատուժի կազմակերպմանը, արդյունաբերական բնակավայրերի ձևավորմանը և խոշոր հանքարդյունաբերական ձեռնարկությունների ազդեցությանը շրջակա տարածքների սոցիալ-տնտեսական կյանքի վրա։ Հանքարդյունաբերական համալիրի գործունեությունը կարևոր է նաև տնտեսական աշխարհագրության տեսանկյունից, քանի որ բնական ռեսուրսների շահագործումը նպաստում էր ճանապարհների, արտադրական հաղորդակցությունների և այլ ենթակառուցվածքների զարգացմանը։ Միաժամանակ նման աղբյուրը հնարավորություն է տալիս ուսումնասիրել արդյունաբերական ձեռնարկությունների կառավարման և արտադրական գործընթացների կազմակերպման պատմական առանձնահատկությունները։ Տեխնիկական նկարագրությունների և տնտեսական տվյալների համադրումը նյութը դարձնում է արժեքավոր աղբյուր ինչպես գունավոր մետալուրգիայի պատմության, այնպես էլ Կովկասի հանքարդյունաբերական զարգացման ուսումնասիրության համար։ Ընդհանուր առմամբ աշխատանքը պատկերացում է տալիս պղնձի արդյունահանման և վերամշակման ամբողջական արտադրական համակարգի մասին՝ միավորելով երկրաբանական, տեխնոլոգիական, տնտեսական և արդյունաբերական պատմության խնդիրները։

Աշխատությունը նվիրված է համաշխարհային դրամատուրգիայի նշանավոր ողբերգություններից մեկի վերաբերյալ արևմտյան գրականագիտական մտքի ձևավորման և զարգացման ուսումնասիրությանը՝ ներկայացնելով տարբեր ժամանակաշրջաններում ստեղծված մեկնաբանական ուղղությունները, քննադատական մոտեցումները և տեսական բանավեճերը։ Հետազոտության առանցքում ստեղծագործության գլխավոր կերպարի բնույթի, գործողությունների շարժառիթների, ներքին հակասությունների, բարոյական ընտրության, վրեժի, իշխանության, մահվան, ճշմարտության և մարդկային ինքնության խնդիրների վերաբերյալ գրականագիտական մեկնաբանությունների համադրումն է։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է հատկացվում այն հարցին, թե տարբեր գրականագիտական դպրոցներ ինչպես են բացատրել գլխավոր հերոսի վարքագիծը և գործողության հետաձգման խնդիրը՝ այն կապելով հոգեբանական, փիլիսոփայական, բարոյագիտական, պատմամշակութային կամ դրամատուրգիական գործոնների հետ։ Քննվում են ռոմանտիկական, հոգեբանական, ձևապաշտական, նոր քննադատական, հոգեվերլուծական, կառուցվածքաբանական, հետկառուցվածքաբանական, նոր պատմական, ֆեմինիստական և մշակութաբանական ընթերցումների առանձնահատկությունները։ Կարևոր տեղ է զբաղեցնում կերպարային համակարգի ուսումնասիրությունը՝ ուշադրություն դարձնելով ոչ միայն գլխավոր հերոսին, այլև նրա շրջապատի կերպարների գործառույթներին, նրանց միջև ձևավորվող հակադրություններին և ողբերգության գաղափարական կառուցվածքում ունեցած նշանակությանը։ Հետազոտության շրջանակում դիտարկվում են նաև լեզվի, մենախոսությունների, խորհրդանշական պատկերների, թատերականության և «թատրոն թատրոնի մեջ» սկզբունքի վերաբերյալ մեկնաբանությունները։ Առանձին ուշադրություն է դարձվում ստեղծագործության տեքստային պատմությանը և տարբեր խմբագրական տարբերակների ուսումնասիրության նշանակությանը, քանի որ տեքստաբանական հարցերը կարող են ազդեցություն ունենալ առանձին տեսարանների և կերպարների մեկնաբանության վրա։ Անդրադարձ է կատարվում նաև բեմական ընթերցումների և գրականագիտական մեկնաբանությունների փոխազդեցությանը՝ ցույց տալով, թե ինչպես են թատերական ներկայացումները նպաստել ստեղծագործության նոր իմաստային շերտերի բացահայտմանը։ Տարբեր ժամանակաշրջանների քննադատական մոտեցումների համեմատությունը հնարավորություն է տալիս հետևել նաև արևմտյան գրականագիտության մեթոդաբանական փոփոխություններին՝ հեղինակակենտրոն մեկնաբանություններից դեպի տեքստի, ընթերցողի, մշակութային միջավայրի, գենդերի և իշխանական հարաբերությունների ուսումնասիրություն։ Ընդհանուր առմամբ աշխատանքը ներկայացնում է մեկ դասական դրամատիկական ստեղծագործության մեկնաբանությունների բազմազան պատմությունը՝ այն դիտարկելով որպես գրականագիտական տեսությունների զարգացման և փոփոխվող մշակութային ընկալումների արտահայտման կարևոր դաշտ։

Աշխատությունը նվիրված է գրադարանային և մատենագիտական գործունեության մեջ հիշարժան ու հոբելյանական տարեթվերի վերաբերյալ տեղեկատվության համակարգման, ընտրության և կիրառման մեթոդական սկզբունքների ուսումնասիրությանը։ Նման բնույթի ձեռնարկը դիտարկվում է որպես տեղեկատվական և մեթոդական գործիք, որը հնարավորություն է տալիս գրադարանավարներին, մատենագետներին, մշակութային ու կրթական հաստատությունների աշխատակիցներին նախապես ծրագրել տարբեր իրադարձություններին, պատմական դեպքերին, նշանավոր անձանց տարեդարձերին, գիտության, գրականության և արվեստի կարևոր երևույթներին նվիրված աշխատանքները։ Հետազոտության առանցքում օրացուցային սկզբունքով նյութերի կազմակերպումն է, յուրաքանչյուր տարեթվի տեղեկատվական արժեքի գնահատումը և համապատասխան գրականության ընտրության ու մատենագիտական ներկայացման առանձնահատկությունները։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է հատկացվում տեղեկատու և հանձնարարական գործառույթների համադրմանը, քանի որ նման հրատարակությունը ոչ միայն արձանագրում է նշանակալի ամսաթվերը, այլև ուղղորդում է ընթերցողին դեպի տվյալ թեմայի վերաբերյալ համապատասխան գրականություն և տեղեկատվական աղբյուրներ։ Քննվում են մատենագիտական նկարագրությունների համակարգման, թեմատիկ բաժինների ձևավորման, անձնանունների և իրադարձությունների ընտրության, նյութերի դասակարգման ու որոնման հարմարավետության ապահովման սկզբունքները։ Կարևոր տեղ է զբաղեցնում մեթոդական բաղադրիչը, որի միջոցով գրադարաններին կարող են առաջարկվել գրքային ցուցահանդեսների, թեմատիկ դիտումների, գրական երեկոների, քննարկումների, տեղեկատվական ժամերի և մշակութային այլ միջոցառումների կազմակերպման ուղղություններ։ Այս տեսանկյունից ձեռնարկը հանդես է գալիս ոչ միայն որպես տեղեկատու ցանկ, այլև որպես գրադարանի մշակութային-լուսավորչական աշխատանքի պլանավորման օժանդակ միջոց։ Անդրադարձ է կատարվում նաև տարբեր բնույթի տարեթվերի ընտրության չափանիշներին՝ հաշվի առնելով դրանց պատմական, գիտական, գրական, հասարակական կամ մշակութային նշանակությունը։ Նման նյութերի պարբերական կազմումն ու հրատարակումը կարևոր է նաև մատենագիտական տեղեկատվության շարունակականության ապահովման համար, քանի որ յուրաքանչյուր նոր թողարկում արտացոլում է տվյալ ժամանակաշրջանի տեղեկատվական և մշակութային առաջնահերթությունները։ Ընդհանուր առմամբ աշխատանքը ներկայացնում է հիշարժան տարեթվերի համակարգված մատենագիտական ներկայացումը որպես գրադարանային սպասարկման, տեղեկատու-մատենագիտական աշխատանքի և մշակութային ծրագրավորման փոխկապակցված ուղղություն՝ ընդգծելով դրա գործնական նշանակությունը ընթերցողների տեղեկատվական պահանջների բավարարման և մշակութային հիշողության պահպանման գործում։

Աշխատությունը նվիրված է առաձգականության տեսության կոնտակտային խնդիրների որոշակի դասի համար ճշգրիտ լուծումների կառուցման մաթեմատիկական մեթոդների ուսումնասիրությանը։ Հետազոտության առանցքում դեֆորմացվող առաձգական մարմինների փոխազդեցությունն է այն պայմաններում, երբ մեխանիկական բեռնվածքը փոխանցվում է դրանց հպման մակերևույթով, իսկ լարումների և տեղաշարժերի բաշխումը պայմանավորված է ինչպես մարմինների երկրաչափությամբ ու նյութական հատկություններով, այնպես էլ կոնտակտային սահմանային պայմաններով։ Քննվում են առաձգական միջավայրի հավասարակշռությունը նկարագրող հիմնական հավասարումները, լարումների և դեֆորմացիաների միջև կապերը, ինչպես նաև այն մաթեմատիկական պայմանները, որոնց բավարարումը անհրաժեշտ է կոնտակտային խնդրի ամբողջական ձևակերպման համար։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է հատկացվում ճշգրիտ անալիտիկ լուծումների ստացման հնարավորություններին, քանի որ դրանք թույլ են տալիս ոչ միայն որոշել կոնտակտային ճնշումների, լարումների և տեղաշարժերի բաշխումները, այլև բացահայտել ուսումնասիրվող համակարգի վարքագծի ընդհանուր օրինաչափությունները։ Հետազոտության շրջանակում դիտարկվում են սահմանային խնդիրների փոխակերպման, ինտեգրալ ներկայացումների և համապատասխան մաթեմատիկական ապարատի կիրառման հնարավորությունները՝ սկզբնական մեխանիկական խնդիրը լուծելի տեսքի բերելու նպատակով։ Կարևոր տեղ է զբաղեցնում հպման տիրույթի երկրաչափության ազդեցությունը լուծման կառուցվածքի վրա, ինչպես նաև սահմանային պայմանների փոփոխության դեպքում մեխանիկական մեծությունների վարքագծի ուսումնասիրությունը։ Առանձին ուշադրություն է դարձվում կոնտակտային տիրույթի եզրային հատվածներում առաջացող լարումների առանձնահատկություններին, քանի որ այդ գոտիներում հնարավոր են մեխանիկական դաշտերի էական փոփոխություններ։ Ճշգրիտ լուծումները կարող են ծառայել նաև մոտավոր, թվային և հաշվարկային մեթոդների արդյունքների ստուգման համար՝ հնարավորություն տալով գնահատել դրանց ճշտությունն ու կիրառելիության սահմանները։ Ուսումնասիրության արդյունքները տեսական նշանակությունից բացի կարող են կարևոր լինել ինժեներական կառուցվածքների, մեքենաների տարրերի, հենարանների և այլ համակարգերի մեխանիկական աշխատանքի վերլուծության համար, որտեղ մակերևութային հպումն էական ազդեցություն ունի ընդհանուր լարվածադեֆորմացիոն վիճակի վրա։ Ընդհանուր առմամբ աշխատանքը համադրում է առաձգականության տեսության, կոնտակտային մեխանիկայի, մաթեմատիկական ֆիզիկայի և կիրառական մաթեմատիկայի մոտեցումները՝ կենտրոնանալով կոնտակտային փոխազդեցությունների անալիտիկ նկարագրության և ճշգրիտ լուծումների կառուցման տեսական հիմքերի վրա։

Աշխատությունը նվիրված է ավտոճանապարհային կամուրջների թռիչքային կառուցվածքների զանգվածի նվազեցման, կրող համակարգերի արդյունավետության բարձրացման և շինարարական գործընթացների կատարելագործման խնդիրների ուսումնասիրությանը՝ հակադարձ կախովի համակարգերի կառուցվածքային հնարավորությունների կիրառմամբ։ Հետազոտության առանցքում կամրջային կառուցվածքի այնպիսի ինժեներական լուծումների մշակումն է, որոնք հնարավորություն են տալիս նյութերի առավել նպատակային օգտագործմամբ ապահովել անհրաժեշտ ամրություն, կոշտություն, կայունություն և շահագործման հուսալիություն։ Քննվում են թռիչքային կառուցվածքի հիմնական կրող տարրերի աշխատանքային առանձնահատկությունները, արտաքին բեռնվածքներից առաջացող ուժային գործոնների բաշխումը և հակադարձ կախովի համակարգի մասնակցությունը ընդհանուր կրող սխեմայի աշխատանքին։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է հատկացվում կառուցվածքի սեփական քաշի նվազեցման և նյութատարության սահմանափակման հնարավորություններին՝ պահպանելով ավտոճանապարհային կամուրջների համար անհրաժեշտ մեխանիկական և շահագործական հատկությունները։ Հետազոտության շրջանակում դիտարկվում են տարբեր կառուցվածքային սխեմաների համեմատական առանձնահատկությունները, կրող տարրերի երկրաչափական պարամետրերը, հենարանային պայմանները և դրանց ազդեցությունը լարվածադեֆորմացիոն վիճակի վրա։ Կարևոր տեղ է զբաղեցնում հաշվարկային մոդելավորումը, որի միջոցով հնարավոր է գնահատել կառուցվածքի վարքագիծը մշտական և ժամանակավոր բեռնվածքների ազդեցության ներքո, ուսումնասիրել տեղաշարժերը, ճկվածքները և ներքին ուժերի բաշխումը։ Առանձին ուղղություն է կառուցման տեխնոլոգիայի մշակումը՝ հաշվի առնելով տարրերի պատրաստման, տեղափոխման, հավաքման և մոնտաժման հաջորդականության ազդեցությունը վերջնական կառուցվածքի աշխատանքի վրա։ Հակադարձ կախովի համակարգերի կիրառումը դիտարկվում է նաև շինարարության տարբեր փուլերում կրող տարրերի աշխատանքի կազմակերպման և տեխնոլոգիական գործընթացների արդյունավետության տեսանկյունից։ Անդրադարձ է կատարվում նյութերի ընտրության, հանգույցների կառուցվածքային լուծումների, տարրերի միացման և համակարգի տարածական կայունության խնդիրներին։ Կարևորվում են նաև տեխնիկական սպասարկման, երկարակեցության և տնտեսական արդյունավետության հարցերը, քանի որ թեթևացված լուծման առավելությունը պետք է գնահատվի ոչ միայն սկզբնական նյութածախսով, այլև կառուցման ու հետագա շահագործման ամբողջ ժամանակահատվածի պայմաններով։ Ընդհանուր առմամբ աշխատանքը համադրում է կամրջաշինության, շինարարական մեխանիկայի, կառուցվածքների հաշվարկի և շինարարական տեխնոլոգիաների մոտեցումները՝ նպատակ ունենալով ձևավորել տեխնիկապես հիմնավորված և նյութախնայող կամրջային համակարգեր։

Աշխատությունը նվիրված է β-արոիլակրիլաթթուների և կառուցվածքով դրանց հարակից միացությունների՝ ֆոսֆոր և ազոտ պարունակող նուկլեոֆիլների հետ փոխազդեցությունների օրինաչափությունների ուսումնասիրությանը։ Հետազոտության առանցքում տվյալ չհագեցած կարբոնիլային համակարգերի ռեակցունակությունն է, դրանց կառուցվածքային առանձնահատկությունների ազդեցությունը քիմիական փոխակերպումների ուղղության վրա և տարբեր բնույթի նուկլեոֆիլային մասնիկների վարքագծի համեմատական վերլուծությունը։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է հատկացվում մոլեկուլներում առկա կարբոնիլային, կարբօքսիլային և չհագեցած հատվածների փոխադարձ էլեկտրոնային ազդեցությանը, քանի որ այդ գործոնները պայմանավորում են ռեակցիոն կենտրոնների էլեկտրոֆիլությունը և հնարավոր փոխակերպումների ընտրողականությունը։ Քննվում է արոմատիկ հատվածի բնույթի և տեղակալիչների էլեկտրոնային ու տարածական հատկությունների ազդեցությունը միացությունների ռեակցունակության վրա։ Ֆոսֆորային և ազոտային նուկլեոֆիլների հետ փոխազդեցությունները դիտարկվում են օրգանական ռեակցիաների մեխանիզմների, կառուցվածք–ռեակցունակություն կապերի և առաջացող նյութերի կառուցվածքային առանձնահատկությունների տեսանկյունից։ Կարևոր տեղ է զբաղեցնում հնարավոր մրցակցող փոխակերպումների ուսումնասիրությունը, երբ սկզբնական նյութում մի քանի ռեակցիոն կենտրոնների առկայությունը կարող է պայմանավորել տարբեր ուղղություններով ընթացող գործընթացներ։ Հետազոտության շրջանակում ուշադրություն է դարձվում նաև ստերեոքիմիական գործոններին և այն հանգամանքին, թե մոլեկուլային կառուցվածքի փոփոխություններն ինչպես կարող են անդրադառնալ փոխազդեցության ընտրողականության վրա։ Ստացված միացությունների բնութագրումը և կառուցվածքային համեմատությունը հնարավորություն են տալիս ավելի հստակ պատկերացում կազմել ելանյութերի էլեկտրոնային կառուցվածքի ու նուկլեոֆիլների բնույթի միջև առկա կապերի մասին։ Տարբեր հարակից միացությունների համեմատական ուսումնասիրությունը կարող է նպաստել ընդհանուր օրինաչափությունների բացահայտմանը և տվյալ դասի օրգանական նյութերի քիմիական վարքագծի համակարգմանը։ Ընդհանուր առմամբ աշխատանքը համադրում է օրգանական քիմիայի, ֆիզիկական օրգանական քիմիայի և հետերոատոմային միացությունների քիմիայի մոտեցումները՝ կենտրոնանալով նուկլեոֆիլային փոխազդեցությունների մեխանիստական առանձնահատկությունների, կառուցվածքային գործոնների և ռեակցունակության միջև փոխկապակցվածության բացահայտման վրա։

Աշխատությունը նվիրված է ժամանակակից գերմաներենում գոյականի թվի քերականական կարգի ոճական հնարավորությունների և հաղորդակցական գործառույթների ուսումնասիրությանը։ Հետազոտության առանցքում եզակի և հոգնակի թվաձևերի կիրառությունն է տարբեր խոսքային իրավիճակներում, տեքստային ժանրերում և գործառական ոճերում՝ պարզելու համար, թե քերականական թվի ընտրությունն ինչպես կարող է ազդել արտահայտության իմաստային երանգավորման, ընդհանրացման, կոնկրետացման և խոսքի արտահայտչականության վրա։ Քննվում է գոյականի թվի կարգը ոչ միայն որպես առարկաների քանակական տարբերակման ձևաբանական միջոց, այլև որպես ոճական նշանակություն ձեռք բերող լեզվական երևույթ։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է հատկացվում այն դեպքերին, երբ եզակի թիվը կարող է արտահայտել առարկաների կամ երևույթների ամբողջ դաս, հավաքականություն կամ ընդհանրացված հասկացություն, իսկ հոգնակին՝ ընդգծել բազմազանությունը, կրկնվող բնույթը կամ առանձին դրսևորումների ամբողջությունը։ Ուսումնասիրվում են նաև այն գոյականները, որոնց թվային ձևերի գործածությունը սահմանափակված է բառային իմաստով, ինչպես նաև այն դեպքերը, երբ սովորաբար միայն եզակի թվով կիրառվող վերացական, նյութական կամ հավաքական գոյականների հոգնակի ձևավորումը ստեղծում է նոր իմաստային կամ ոճական երանգներ։ Հետազոտության շրջանակում դիտարկվում են գեղարվեստական, հրապարակախոսական, գիտական, պաշտոնական և առօրյա խոսքում հանդիպող առանձնահատկությունները՝ բացահայտելով քերականական թվի ընտրության կախվածությունը հաղորդակցական նպատակից և տեքստի բնույթից։ Կարևոր տեղ է զբաղեցնում համատեքստի դերը, քանի որ նույն գոյականի եզակի և հոգնակի ձևերը տարբեր իրավիճակներում կարող են ունենալ ոչ միայն քանակական, այլև գնահատողական, հուզական կամ արտահայտչական նշանակություն։ Անդրադարձ է կատարվում նաև թվի քերականական կարգի և որոշիչների, ածականների, դերանունների ու բայական համաձայնության փոխհարաբերություններին՝ ցույց տալով դրա դերը նախադասության կառուցվածքային ամբողջականության մեջ։ Առանձին ուշադրություն է դարձվում լեզվական նորմի և ոճական շեղման հարաբերությանը, երբ թվաձևի ոչ սովորական ընտրությունը կարող է նպատակային կերպով կիրառվել հեղինակային խոսքում։ Ընդհանուր առմամբ աշխատանքը համադրում է գերմաներենի ձևաբանության, ոճաբանության, իմաստաբանության և տեքստի լեզվաբանության մոտեցումները՝ բացահայտելով քերականական թվի դերը որպես ոչ միայն ձևաբանական, այլև բազմաբնույթ ոճական ու հաղորդակցական գործառույթներ իրականացնող լեզվական միջոց։