Готовые материалы

Գիրքը նվիրված է Հայ եկեղեցու կարևորագույն պաշտամունքային արարողություններից մեկի՝ Սուրբ Պատարագի կատարման կարգին, ծիսական ընթացքին և եկեղեցական սպասավորությանը։ Այն ներկայացնում է պատարագի ընթացքում իրականացվող գործողությունների, աղոթքների, ընթերցումների և ծիսական արտահայտությունների այն ամբողջությունը, որի միջոցով կազմակերպվում է քրիստոնեական գլխավոր աստվածապաշտական արարողությունը։ Նյութի առանցքում Սուրբ Պատարագի հոգևոր և աստվածաբանական նշանակությունն է, դրա կապը Հիսուս Քրիստոսի զոհաբերության, փրկագործության խորհրդի, հավատացյալների հաղորդության և եկեղեցական համայնքի միասնականության հետ։ Հատուկ կարևորություն է տրվում պատարագի սպասավորների դերերին, նրանց պարտականություններին և արարողության պատշաճ կատարման համար անհրաժեշտ ծիսական հաջորդականությանը։ Նմանատիպ ծիսական ձեռնարկները կարևոր նշանակություն են ունեցել հոգևորականների պատրաստության, եկեղեցական ծառայության կանոնակարգման և պատարագի ավանդական ձևերի պահպանման գործում։ Գիրքը արժեքավոր նյութ է Հայ եկեղեցու ծիսական մշակույթի, պաշտամունքային ավանդույթների, եկեղեցական լեզվի և հոգևոր կյանքի պատմությունն ուսումնասիրողների համար։ Այն կարող է հետաքրքրել նաև հայագիտությամբ, աստվածաբանությամբ և քրիստոնեական պատարագագիտությամբ զբաղվող հետազոտողներին՝ որպես աղբյուր, որը հնարավորություն է տալիս ուսումնասիրելու եկեղեցական արարողակարգի ձևավորումն ու փոխանցումը, ինչպես նաև հայ քրիստոնեական ինքնության մեջ Սուրբ Պատարագի ունեցած կենտրոնական դերը։

Հրատարակությունը կապված է Հնդկաստանի Կալկաթա քաղաքի հայ համայնքի և նրա հասարակական ու կազմակերպական կյանքի հետ։ Վերնագրում գործածված «ստորագրութիւն» հասկացությունը մատնանշում է պաշտոնական գրության, համաձայնության կամ համայնքային փաստաթղթի բնույթ ունեցող նյութ, որը կարող է առնչվել քաղաքի հայ բնակչության կազմակերպված գործունեությանը, համայնքային հարաբերություններին և հասարակական կյանքը կարգավորող հարցերին։ Կալկաթան պատմականորեն եղել է Հնդկաստանի կարևոր հայ գաղթօջախներից մեկը, որտեղ ձևավորվել է կազմակերպված համայնքային կյանք՝ իր եկեղեցական, կրթական, բարեգործական և առևտրական հաստատություններով։ Հայերը նշանակալի մասնակցություն են ունեցել քաղաքի տնտեսական ու մշակութային կյանքին՝ պահպանելով ազգային ինքնությունը, լեզուն, կրոնական ավանդույթներն ու համայնքային կապերը։ Նման փաստաթղթային հրատարակությունները կարևոր նշանակություն ունեն գաղթօջախների պատմության ուսումնասիրության համար, քանի որ հնարավորություն են տալիս անդրադառնալու համայնքի ներքին կազմակերպմանը, հասարակական հարաբերություններին, իրավական ու վարչական հարցերին և անդամների միջև հաստատված համաձայնություններին։ Աշխատությունը հետաքրքրություն է ներկայացնում նաև հայ ժողովրդի աշխարհագրորեն հեռավոր համայնքների պատմական կապերի, ազգային ինքնության պահպանման և արտերկրում հայկական հաստատությունների ձևավորման գործընթացների տեսանկյունից։ Այն արժեքավոր նյութ է Հնդկաստանի հայ գաղթօջախի, Կալկաթայի հայկական համայնքի, հայկական սփյուռքի պատմության և հայերեն վավերագրական գրականության ուսումնասիրությամբ զբաղվող հետազոտողների ու ընթերցողների համար։

Աշխատությունը նվիրված է աստվածաշնչյան պատմության և քրիստոնեական կրոնական ավանդության ներկայացմանը՝ նպատակ ունենալով ընթերցողին ծանոթացնել սուրբ գրքերում պահպանված կարևոր իրադարձություններին, աստվածային հայտնության պատմությանը և հավատքի ձևավորման հիմնական փուլերին։ Սրբազան պատմության շարադրանքը միավորում է կրոնական, պատմական և բարոյախրատական բովանդակությունը՝ ներկայացնելով աստվածաշնչյան դեպքերը ոչ միայն որպես անցյալի իրադարձություններ, այլև որպես հոգևոր ուսուցման և քրիստոնեական աշխարհայացքի ձևավորման հիմք։ Նման աշխատությունների հիմնական թեմաներն ընդգրկում են աշխարհի արարչագործության, մարդկության սկզբնավորման, նախահայրերի պատմության, աստվածային նախախնամության, հավատքի փորձությունների, բարոյական ընտրության և Աստծո ու մարդու հարաբերությունների հարցերը։ Դրանց միջոցով բացահայտվում են քրիստոնեական ուսմունքի կարևոր գաղափարները՝ հավատարմությունը, հնազանդությունը, արդարությունը, ապաշխարությունը, աստվածային ողորմությունը և փրկության ակնկալիքը։ Պատմական դրվագների շարադրանքը զուգորդվում է դրանց կրոնական ու բարոյական նշանակության մեկնաբանությամբ՝ ընթերցողին հնարավորություն տալով ընկալելու սուրբգրային ավանդության գաղափարական ամբողջականությունը։ Աշխատությունը կարևոր նշանակություն ունի կրոնական կրթության և հոգևոր դաստիարակության համար, քանի որ աստվածաշնչյան պատմությունների միջոցով նպաստում է քրիստոնեական արժեքների ճանաչմանը և սուրբ գրքերի բովանդակության յուրացմանը։ Այն արժեքավոր է նաև հայերեն կրոնական գրականության, աստվածաշնչյան պատմագրության, քրիստոնեական կրթության և 19-րդ դարի հայ հոգևոր-մշակութային կյանքի ուսումնասիրության տեսանկյունից։ Հրատարակությունը կարող է օգտակար լինել աստվածաբաններին, կրոնի պատմությամբ զբաղվող հետազոտողներին, մանկավարժներին և աստվածաշնչյան ավանդությամբ հետաքրքրվող ընթերցողներին։

Հրատարակությունը ներկայացնում է Հռոմի կաթոլիկ եկեղեցու առաջնորդ Պիոս Թ պապի պաշտոնական նամակը՝ ուղղված արևելյան քրիստոնյաներին։ Այն արտահայտում է կաթոլիկ եկեղեցու հոգևոր առաջնորդության դիրքորոշումը արևելյան քրիստոնեական համայնքների նկատմամբ և առնչվում է տարբեր եկեղեցական ավանդույթների միջև հարաբերությունների, հավատքի պահպանման ու քրիստոնեական միասնության հարցերին։ Պապական ուղերձները պատմականորեն ծառայել են որպես եկեղեցական դիրքորոշումների, հոգևոր հորդորների և դավանաբանական մոտեցումների պաշտոնական արտահայտման միջոց՝ անդրադառնալով հավատացյալների հոգևոր կյանքին, եկեղեցական կարգապահությանը, կրոնական ինքնությանը և եկեղեցական համայնքների փոխհարաբերություններին։ Այս փաստաթուղթը կարևոր է 19-րդ դարի կաթոլիկ եկեղեցու արևելյան քաղաքականության և արևելյան քրիստոնեական աշխարհի հետ ունեցած հարաբերությունների ուսումնասիրության համար։ Այն հնարավորություն է տալիս դիտարկելու Հռոմի պապական իշխանության հաղորդակցությունը արևելյան եկեղեցիների ու համայնքների հետ, ինչպես նաև հասկանալու միջեկեղեցական կապերի պատմական զարգացումն ու այդ հարաբերություններում առկա կրոնական և մշակութային առանձնահատկությունները։ Հայ ընթերցողի համար հրատարակությունը հետաքրքրություն է ներկայացնում նաև հայ կաթոլիկ համայնքների պատմության, կաթոլիկ և արևելյան եկեղեցական ավանդույթների առնչությունների ու հայ եկեղեցական միջավայրում շրջանառվող կրոնական փաստաթղթերի ուսումնասիրության տեսանկյունից։ Այն արժեքավոր նյութ է կաթոլիկ եկեղեցու պատմությամբ, պապական գրագրությամբ, միջեկեղեցական հարաբերություններով և 19-րդ դարի կրոնական մտքի պատմությամբ հետաքրքրվող հետազոտողների ու ընթերցողների համար։

Ժողովածուն ընդգրկում է հայ քրիստոնեական ավանդության կարևորագույն հոգևոր հեղինակություններից մեկի՝ Սուրբ Գրիգոր Լուսավորչի անվան հետ կապված քարոզներ, ճառեր և աղոթքներ, որոնք արտահայտում են քրիստոնեական հավատքի, բարոյական դաստիարակության և հոգևոր կատարելագործման հիմնարար գաղափարները։ Հաճախապատում ճառերի բնույթը ենթադրում է տարբեր աստվածաբանական ու խրատական թեմաների բազմակողմանի մեկնաբանում՝ ուղղված հավատացյալի կրոնական գիտակցության խորացմանը, քրիստոնեական արժեքների ամրապնդմանը և հոգևոր կյանքի կազմակերպմանը։ Աշխատության մեջ կարևոր տեղ են զբաղեցնում Աստծո հանդեպ հավատարմության, ապաշխարության, մեղքերի գիտակցման, աղոթքի, խոնարհության, սիրո, ներողամտության և բարեգործության գաղափարները։ Ճառերն ու աղոթքները ծառայում են որպես հոգևոր ուսուցման և խորհրդածության միջոց՝ ընթերցողին ուղղորդելով դեպի բարոյական ինքնաքննություն, ներքին մաքրություն և քրիստոնեական կյանքի սկզբունքների գիտակցված պահպանում։ Աղոթական հատվածները կարևորում են մարդու և Աստծո անձնական հարաբերությունը, աստվածային ողորմության հայցումը, հոգևոր մխիթարությունն ու հավատքի ամրապնդումը։ Ժողովածուն առնչվում է նաև Հայ առաքելական եկեղեցու պատմական հիշողությանը և Գրիգոր Լուսավորչի՝ որպես հայ ժողովրդի քրիստոնեացման խորհրդանշական կերպարի հոգևոր հեղինակությանը։ Այն կարևոր նյութ է հայ եկեղեցական մատենագրության, քարոզչական գրականության, աղոթական ավանդույթի և միջնադարյան աստվածաբանական մտածողության ուսումնասիրության համար։ Հրատարակությունը արժեքավոր է նաև հայ հոգևոր մշակույթի, կրոնական կրթության և դասական հայերեն գրական ժառանգության պահպանման ու փոխանցման տեսանկյունից՝ հետաքրքրություն ներկայացնելով աստվածաբանների, եկեղեցական պատմությամբ զբաղվող հետազոտողների և քրիստոնեական գրականությամբ հետաքրքրվող ընթերցողների համար։

Ժողովածուն ներկայացնում է հայ միջնադարյան մատենագրության նշանավոր ներկայացուցիչներից մեկի՝ Եղիշե վարդապետի գրական և պատմական ժառանգությունը։ Եղիշեն հայ պատմագրության ու հոգևոր գրականության կարևորագույն դեմքերից է, որի ստեղծագործություններում միահյուսվում են պատմական հիշողությունը, քրիստոնեական հավատքը, հայրենասիրական գաղափարները և բարոյական խրատը։ Նրա մատենագրական ժառանգության առանցքային տեղն ունի հայ ժողովրդի պատմական ճակատագրին, ազգային ինքնության պահպանմանը և քրիստոնեական հավատի պաշտպանությանն առնչվող նյութը։ Հատկապես մեծ նշանակություն ունի Վարդանանց պատերազմի և Ավարայրի ճակատամարտի պատմական ու գաղափարական ներկայացումը, որտեղ ազգային ազատության, հավատարմության, անձնազոհության և հոգևոր տոկունության գաղափարները ձեռք են բերում համազգային նշանակություն։ Եղիշեի պատմագրական խոսքն առանձնանում է հուզական արտահայտչականությամբ, պատկերավոր շարադրանքով, ճարտասանական հնարքներով և գեղարվեստական բարձր լարվածությամբ, ինչի շնորհիվ պատմական իրադարձությունները ներկայացվում են ոչ միայն որպես անցյալի փաստեր, այլև որպես բարոյական ու հոգևոր պատգամներ։ Նրա ստեղծագործություններում կարևոր տեղ են զբաղեցնում հավատքի և հայրենիքի պաշտպանության, նահատակության, մարդկային արժանապատվության, հոգևոր ազատության և սերունդների պատմական հիշողության պահպանման թեմաները։ Հեղինակի լեզուն ու ոճը բնորոշ են դասական հայ մատենագրությանը՝ միավորելով պատմական վկայությունը, աստվածաբանական մեկնաբանությունն ու գեղարվեստական ազդեցիկ խոսքը։ Ժողովածուն կարևոր նշանակություն ունի հայ պատմագրության, միջնադարյան աստվածաբանական մտքի, գրական լեզվի և ազգային գաղափարաբանության զարգացման ուսումնասիրության համար։ Այն արժեքավոր աղբյուր է հայ ժողովրդի պատմական ինքնագիտակցության, քրիստոնեական ավանդույթի, Վարդանանց պատերազմի պատմության և դասական հայ գրականության ժառանգության ուսումնասիրությամբ հետաքրքրվող ընթերցողների ու հետազոտողների համար։

Ստեղծագործությունը նվիրված է Հին Կտակարանի հայտնի պատմություններից մեկին՝ Հովսեփի վաճառքի պատմությանը, որը ներկայացված է Ծննդոց գրքի՝ Հակոբի որդի Հովսեփի մասին պատմող հատվածներում։ Այն անդրադառնում է Հովսեփի և նրա եղբայրների հարաբերություններին, ընտանեկան հակասություններին, նախանձի ու թշնամանքի առաջացմանը, ինչպես նաև այն իրադարձություններին, որոնք հանգեցնում են Հովսեփի՝ եղբայրների կողմից վաճառվելուն և օտար երկիր տարվելուն։ Պատմության առանցքում մարդկային հարաբերությունների բարդությունն է, ընտանեկան կապերի խաթարումը, անարդարության ու տառապանքի հաղթահարումը, ինչպես նաև հավատարմության, համբերության և ներողամտության գաղափարները։ Հովսեփի կերպարը մարմնավորում է դժվարությունների պայմաններում բարոյական ամրությունը, հավատը և արդարության հանդեպ վստահությունը։ Նրա կյանքի հետագա զարգացումները ցույց են տալիս, թե ինչպես կարող են դժբախտություններն ու փորձությունները հանգեցնել նոր հնարավորությունների, իսկ նախկին թշնամանքը՝ փոխվել հաշտության և ներողամտության։ Պատմությունն ունի կարևոր բարոյախրատական նշանակություն՝ ընթերցողին խորհելու մղելով նախանձի կործանարար հետևանքների, եղբայրական սիրո, ընտանեկան պատասխանատվության, համբերության և բարության մասին։ Այն նաև արտահայտում է աստվածաշնչյան պատմություններին բնորոշ այն գաղափարը, որ մարդկային կյանքի դժվարին իրադարձությունների մեջ կարող է բացահայտվել աստվածային նախախնամությունը։ Հրատարակությունը կարևոր տեղ ունի հայերեն կրոնական և աստվածաշնչյան գրականության պատմության մեջ՝ նպաստելով սուրբգրային պատմությունների տարածմանը, դրանց բարոյական ու հոգևոր պատգամների փոխանցմանը և քրիստոնեական դաստիարակությանը։ Այն արժեքավոր է աստվածաշնչյան գրականության, կրոնական պատմողական ժանրերի, հայ հոգևոր մշակույթի և բարոյախրատական գրականության ուսումնասիրության համար։

Աշխատությունը նվիրված է քրիստոնեական հավատքի հիմնարար խորհրդանիշներից մեկի՝ Հիսուս Քրիստոսի խաչի աստվածաբանական, հոգևոր և դավանաբանական նշանակության մեկնաբանությանը։ Այն ներկայացնում է խաչի խորհուրդը քրիստոնեական ուսմունքի համատեքստում՝ անդրադառնալով Քրիստոսի չարչարանքներին, խաչելությանը, զոհաբերությանը և դրանց միջոցով մարդկության փրկության գաղափարին։ Խաչը քրիստոնեական ավանդության մեջ դիտարկվում է ոչ միայն որպես պատմական իրադարձության խորհրդանիշ, այլև որպես աստվածային սիրո, ինքնազոհության, մեղքերի քավության, հաշտության և հավատի հաղթանակի արտահայտություն։ Վարդապետական շարադրանքի հիմնական նշանակությունն այդ խորհրդի բացատրությունն ու հավատացյալի հոգևոր ընկալման խորացումն է՝ ներկայացնելով խաչի կապը քրիստոնեական փրկաբանության, բարոյական պատասխանատվության, ապաշխարության և հոգևոր վերածննդի գաղափարների հետ։ Նման բնույթի կրոնական աշխատությունները կարևոր դեր են ունեցել քրիստոնեական դավանանքի ուսուցման, եկեղեցական քարոզչության և հավատացյալների հոգևոր դաստիարակության գործում՝ աստվածաբանական բարդ հասկացությունները դարձնելով ավելի մատչելի և համակարգված։ Հրատարակությունը նշանակալի է նաև հայ եկեղեցական գրականության պատմության տեսանկյունից, քանի որ արտացոլում է քրիստոնեական վարդապետության տարածման, կրոնական գիտելիքների փոխանցման և հայերեն աստվածաբանական գրականության զարգացման ավանդույթները։ Այն արժեքավոր նյութ է խաչի խորհրդաբանության, քրիստոնեական աստվածաբանության, Հայ առաքելական եկեղեցու դավանաբանական ժառանգության և հայ կրոնական գրքի պատմության ուսումնասիրության համար։

Ուսումնական այս հրատարակությունը նախատեսված է երեխաների գիտելիքների ամրապնդման, մտավոր կարողությունների զարգացման և տարրական կրթական հմտությունների ձևավորման համար։ Վարժությունների ժողովածուի բնույթը ենթադրում է ուսուցողական առաջադրանքների և գործնական նյութերի համակարգված ներկայացում, որոնց միջոցով սովորողները հնարավորություն են ստանում կիրառելու ձեռք բերած գիտելիքները, զարգացնելու ինքնուրույն մտածողությունը և աստիճանաբար կատարելագործելու ուսումնական կարողությունները։ Նման ձեռնարկներում վարժությունների կարևոր նպատակներից են ընթերցանության, գրավոր արտահայտման, լեզվական ընկալման, հիշողության, ուշադրության և տրամաբանական դատողության զարգացումը։ Գործնական առաջադրանքների միջոցով երեխաները ոչ միայն յուրացնում են ուսումնական նյութը, այլև սովորում են ինքնուրույն աշխատել, համեմատել, վերլուծել, եզրակացություններ կատարել և հետևողականորեն լուծել առաջադրված խնդիրները։ Հրատարակությունը կարևոր տեղ է զբաղեցնում հայ մանկավարժական գրականության պատմության մեջ՝ արտացոլելով երեխաների կրթության կազմակերպման, գիտելիքների աստիճանական փոխանցման և վարժությունների միջոցով ուսուցման ավանդույթները։ Այն նաև վկայում է հայ կրթական ու մշակութային կենտրոններում ուսումնական գրականության ստեղծման և տարածման կարևորության մասին։ Գիրքը արժեքավոր նյութ է հայ մանկավարժական մտքի, տարրական կրթության մեթոդների, երեխաների ուսուցման պատմության և հայերեն ուսումնական ձեռնարկների զարգացման ուսումնասիրության համար։ Այն կարող է հետաքրքրել մանկավարժներին, կրթության պատմությամբ զբաղվող հետազոտողներին և հայ գրքի պատմությամբ հետաքրքրվող ընթերցողներին։

Հրատարակությունը կապված է հայ միջնադարյան մտավոր և գրական կյանքի նշանավոր ներկայացուցիչ Գրիգոր Մագիստրոս Պահլավունու անձի ու ժառանգության հետ։ Նա հայտնի է որպես պետական և հասարակական գործիչ, գիտնական, փիլիսոփա, մանկավարժ և բանաստեղծ, որի գործունեությունը կարևոր դեր է ունեցել հայ մշակույթի, կրթության և գրական մտքի զարգացման գործում։ Տաղասացական բնույթ ունեցող այս երկը ներկայացնում է գովերգական և ներբողական գրական ավանդույթի առանձնահատկությունները՝ կենտրոնանալով իմաստության, հոգևոր արժանիքների, բարոյական բարձր սկզբունքների և իշխանական առաքինությունների գաղափարների վրա։ Նման ստեղծագործություններում գեղարվեստական խոսքը ծառայում է ոչ միայն անհատի արժանիքները ներկայացնելուն, այլև ժամանակի հասարակական ու հոգևոր իդեալները արտահայտելուն՝ ընդգծելով գիտելիքի, խոհեմության, արդարության, հավատքի և հայրենանվիրության կարևորությունը։ Գրիգոր Մագիստրոսի կերպարի հիշատակումը հնարավորություն է տալիս անդրադառնալու միջնադարյան հայ մտավորականության այն ավանդույթին, որտեղ գիտական իմացությունը, հոգևոր կրթությունը, գրական ստեղծագործությունը և հասարակական պատասխանատվությունը դիտարկվում էին որպես փոխկապակցված արժեքներ։ Հրատարակությունն արժեքավոր է հայ գովերգական պոեզիայի, միջնադարյան գրական ժանրերի, հոգևոր-բարոյական մտածողության և Գրիգոր Մագիստրոսի մշակութային ժառանգության ուսումնասիրության համար։ Այն նաև կարևոր նյութ է հայ հին գրականության տպագրական ու ընթերցողական ավանդույթների, դասական հեղինակների հիշատակի պահպանման և նրանց գործերի հետագա մշակութային շրջանառության պատմության ուսումնասիրության տեսանկյունից։

Գիրքը քրիստոնեական Սուրբ Գրքի հիմնարար մասն է և միավորում է այն աստվածաշնչյան գրությունները, որոնք ներկայացնում են Հիսուս Քրիստոսի կյանքը, քարոզչությունը, ուսմունքը, մահը և հարությունը, ինչպես նաև նրա առաքյալների գործունեությունն ու քրիստոնեական հավատի տարածման պատմությունը։ Այն ներառում է չորս Ավետարանները՝ ըստ Մատթեոսի, Մարկոսի, Ղուկասի և Հովհաննեսի, Առաքելական գործերը, առաքելական թղթերը և Հովհաննեսի Հայտնությունը։ Ավետարաններում ներկայացվում են Հիսուս Քրիստոսի ծննդյան ու կյանքի կարևոր դրվագները, նրա քարոզները, առակները, հրաշքները, մարդկանց հետ հանդիպումները և հոգևոր պատգամները։ Առաքելական գործերը պատմում են առաջին քրիստոնեական համայնքների կազմավորման, առաքյալների քարոզչական գործունեության և նոր հավատի տարածման մասին, իսկ թղթերը բացահայտում են քրիստոնեական վարդապետության հիմնական սկզբունքները՝ անդրադառնալով հավատքին, սիրուն, հույսին, ապաշխարությանը, ներողամտությանը, բարոյական պատասխանատվությանը և համայնքային կյանքին։ Հովհաննեսի Հայտնությունն իր խորհրդանշական ու տեսիլքային պատկերներով անդրադառնում է հոգևոր պայքարին, բարու և չարի հակադրությանը, աստվածային արդարությանը և աշխարհի վերջնական վերափոխման գաղափարին։ Ամբողջ երկի գաղափարական առանցքը մարդու և Աստծո հարաբերությունն է, փրկության խոստումը, հոգևոր վերածնունդը և սիրո ու մարդասիրության վրա հիմնված բարոյական կյանքը։ Այն քրիստոնեական հավատքի, աստվածաբանական մտքի, եկեղեցական ավանդույթի և հոգևոր դաստիարակության կարևորագույն աղբյուրներից է, որի ազդեցությունը տարածվել է համաշխարհային գրականության, արվեստի, փիլիսոփայության և մշակույթի տարբեր ոլորտներում։ Հայերեն հրատարակությունները առանձնահատուկ նշանակություն ունեն հայ ժողովրդի հոգևոր ու գրավոր մշակույթի պահպանման, աստվածաշնչյան լեզվի զարգացման և քրիստոնեական արժեքների սերունդներին փոխանցման գործում։ Գիրքը կարևոր սկզբնաղբյուր է աստվածաշնչագիտության, քրիստոնեության պատմության, հայ կրոնական գրականության և հայերեն գրքի պատմության ուսումնասիրության համար, ինչպես նաև արժեքավոր ընթերցանության նյութ է քրիստոնեական հավատքով ու հոգևոր մշակույթով հետաքրքրվողների համար։

Ուսումնական այս հրատարակությունը նախատեսված է ֆրանսերենի սկզբնական ուսուցման համար՝ ընթերցողին ծանոթացնելով ֆրանսերեն այբուբենին, տառերին, դրանց արտասանության առանձնահատկություններին և գրավոր լեզվի հիմնական սկզբունքներին։ Այն ծառայում է որպես լեզվի յուրացման առաջին աստիճան՝ օգնելով սկսնակներին ճանաչել ֆրանսերենի տառերը, տարբերել դրանց գրավոր և հնչյունական արտահայտությունները, կազմել վանկեր ու բառեր և աստիճանաբար անցնել պարզ լեզվական միավորների ընթերցանությանը։ Այբբենարանի հիմնական կրթական նշանակությունը ֆրանսերեն կարդալու և գրելու նախնական հմտությունների ձևավորումն է, ինչպես նաև օտար լեզվի հնչյունական ու ուղղագրական համակարգի հետ ծանոթացումը։ Նման ձեռնարկները կարևոր դեր են ունեցել լեզվական կրթության զարգացման գործում՝ օտար լեզվի ուսուցումը դարձնելով ավելի մատչելի և համակարգված, հատկապես այն սովորողների համար, որոնք առաջին անգամ էին առնչվում ֆրանսերենին։ Հրատարակությունը վկայում է նաև հայ կրթական միջավայրում եվրոպական լեզուների նկատմամբ հետաքրքրության և բազմալեզու կրթության տարածման մասին։ Ֆրանսերենը կարևոր տեղ է զբաղեցրել դիվանագիտական, գիտական, գրական և մշակութային հաղորդակցության մեջ, ուստի դրա ուսուցման համար նախատեսված այբբենարանները նպաստել են հայ ընթերցողների լեզվական հնարավորությունների ընդլայնմանը և եվրոպական կրթամշակութային միջավայրի հետ կապերի ամրապնդմանը։ Գիրքը արժեքավոր է ֆրանսերենի դասավանդման պատմության, հայալեզու օտարալեզու ուսումնական գրականության, լեզվական կրթության մեթոդների և 19-րդ դարի հայ կրթամշակութային կյանքի ուսումնասիրության համար։

Աշխատությունը աշխարհագրական գիտելիքների ուսուցմանն ու համակարգված ներկայացմանն ուղղված ուսումնական բնույթի հրատարակություն է, որի նպատակն է ընթերցողին ծանոթացնել Երկրի, մայրցամաքների, երկրների, բնակավայրերի և աշխարհագրական միջավայրի հիմնական առանձնահատկություններին։ Այն ընդգրկում է աշխարհագրության հիմնարար հարցեր՝ ներկայացնելով երկրագնդի տարածական կառուցվածքը, ցամաքների և ջրային տարածքների հարաբերակցությունը, բնական պայմանների բազմազանությունը, բնակչության տեղաբաշխումն ու մարդկային գործունեության կապը շրջակա միջավայրի հետ։ Աշխարհագրական գիտելիքների միջոցով ընթերցողը հնարավորություն է ստանում պատկերացում կազմելու տարբեր երկրների ու ժողովուրդների, նրանց բնակության տարածքների, բնական պաշարների, կլիմայական առանձնահատկությունների և տնտեսական զբաղմունքների մասին։ Նման ուսումնական աշխատությունները կարևոր նշանակություն են ունեցել աշխարհաճանաչողության զարգացման, տարածական մտածողության ձևավորման և բնության ու հասարակության փոխկապակցվածության ընկալման համար։ Հրատարակությունը ներկայացնում է նաև աշխարհագրության՝ որպես ինքնուրույն գիտակարգի կրթական նշանակությունը՝ նպաստելով աշխարհագրական անվանումների, հասկացությունների և տեղագրական տեղեկությունների յուրացմանը։ Այն արժեքավոր է 19-րդ դարի հայերեն աշխարհագրական ուսումնական գրականության, աշխարհագրական գիտելիքների տարածման և հայ կրթական մտքի զարգացման պատմության ուսումնասիրության համար։ Գիրքը կարող է օգտակար լինել աշխարհագրության պատմությամբ, բնական և հասարակական աշխարհագրության սկզբնական ուսուցմամբ, հայերեն գիտակրթական գրականությամբ և 19-րդ դարի հայ կրթամշակութային ժառանգությամբ հետաքրքրվող ընթերցողների ու հետազոտողների համար։

Հրատարակությունը նախատեսված է ընթերցանության զարգացման, հայերեն լեզվական կարողությունների հարստացման և ընթերցողի մտավոր ու գեղագիտական դաստիարակության համար։ Ընթերցարանի բնույթը ենթադրում է տարբեր թեմաների ու բովանդակության գրական նյութերի ընդգրկում, որոնց միջոցով ընթերցողը ծանոթանում է լեզվի արտահայտչական հնարավորություններին, գրական խոսքի գեղեցկությանը և ճանաչողական բազմազան հարցերի։ «Սիրուն զբոսարան» բնորոշումը հրատարակությանը հաղորդում է պատկերավոր և գեղագիտական ուղղվածություն՝ ընթերցանությունը ներկայացնելով որպես մտավոր հետաքրքրությունների ընդլայնման, նոր գաղափարների բացահայտման և գեղեցիկ խոսքի հետ հաղորդակցվելու միջոց։ Նման ընթերցարանները կարևոր դեր են ունեցել հայ կրթական և գրական միջավայրում՝ ծառայելով որպես ուսումնական ու ինքնակրթական նյութ, նպաստելով սահուն ընթերցելու, բովանդակությունը հասկանալու, բառապաշարը հարստացնելու և գրական ճաշակ ձևավորելու կարողությունների զարգացմանը։ Դրանցում տարբեր բնույթի նյութերի համադրությունը հնարավորություն է տալիս ընթերցողին հաղորդակցվելու ինչպես լեզվական ու գրական արժեքներին, այնպես էլ հասարակական, բարոյական և ճանաչողական գաղափարներին։ Հրատարակությունը կարևոր է նաև հայերեն ընթերցարանների պատմության և արևմտահայ կրթամշակութային միջավայրի ուսումնասիրության տեսանկյունից՝ արտացոլելով հայերեն ուսումնական գրականության տարածման, ընթերցանության խրախուսման և կրթական նախաձեռնությունների զարգացման գործընթացները։ Այն կարող է օգտակար լինել հայ մանկավարժության, գրական ընթերցանության մշակույթի, արևմտահայ գրական լեզվի և 19-րդ դարի հայերեն ուսումնական հրատարակությունների պատմությամբ հետաքրքրվող ընթերցողների ու հետազոտողների համար։