Աբգարյան, Լուսինե Սարգսի

Աբգարյան, Լուսինե Սարգսի

menu_book View materials

Books by this author (1)

Online

Biology

Взаимодействие ДНК с металлсодержащими лигандами, на примере двухвалентных ионов, соединений платины и порфиринов

Աշխատությունը նվիրված է ԴՆԹ-ի և մետաղ պարունակող լիգանդների փոխազդեցության ֆիզիկաքիմիական ու մոլեկուլային մեխանիզմների ուսումնասիրությանը՝ որպես հիմնական մոդելային համակարգեր դիտարկելով երկարժեք մետաղական իոնները, պլատինի միացությունները և պորֆիրինները։ Հետազոտության շրջանակում ուսումնասիրվում է, թե տարբեր կառուցվածք և քիմիական հատկություններ ունեցող մետաղ պարունակող նյութերն ինչպես են կապվում ԴՆԹ-ի հետ և ինչ փոփոխություններ կարող են առաջացնել դրա տարածական կառուցվածքում, կայունության, լիցքային բաշխման և կենսաբանական հատկությունների մեջ։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում մետաղական իոնների և նուկլեինաթթվի ֆոսֆատային խմբերի ու ազոտական հիմքերի միջև առաջացող փոխազդեցություններին, ինչպես նաև դրանց ազդեցությանը ԴՆԹ-ի կրկնակի պարույրի կառուցվածքային կազմակերպման վրա։ Քննության են առնվում պլատինի միացությունների կապման առանձնահատկությունները, այդ թվում՝ ԴՆԹ-ի առանձին հատվածների միջև կամ նույն շղթայի ներսում կապերի ձևավորման հնարավորությունը և դրա հետևանքով մոլեկուլի կառուցվածքային ու ֆունկցիոնալ փոփոխությունները։ Ուսումնասիրվում են նաև պորֆիրինային համակարգերը, որոնք իրենց կառուցվածքային առանձնահատկությունների շնորհիվ կարող են տարբեր եղանակներով փոխազդել նուկլեինաթթուների հետ՝ կախված մոլեկուլի լիցքից, մետաղական կենտրոնից, տարածական կառուցվածքից և միջավայրի պայմաններից։ Վերլուծվում է լիգանդների կոնցենտրացիայի, մետաղական իոնի բնույթի, լուծույթի իոնային ուժի, թթվայնության և ջերմաստիճանի ազդեցությունը կապման արդյունավետության ու ԴՆԹ-ի կառուցվածքային փոփոխությունների վրա։ Ֆիզիկաքիմիական մեթոդների կիրառումը հնարավորություն է տալիս գնահատել համալիրների առաջացման առանձնահատկությունները, դրանց կայունությունը և տարբեր լիգանդների նկատմամբ ԴՆԹ-ի կապման ընտրողականությունը։ Հետազոտությունը կարևոր նշանակություն ունի նաև կենսաբժշկական տեսանկյունից, քանի որ ԴՆԹ-ի հետ փոխազդող մետաղ պարունակող միացությունների մի մասը կարող է ազդել գենետիկական տեղեկատվության կրկնապատկման և արտահայտման գործընթացների վրա։ Նման համակարգերի ուսումնասիրությունը նպաստում է մետաղական իոնների կենսաբանական դերի, նուկլեինաթթուների կառուցվածքային կազմակերպման և կենսաակտիվ միացությունների գործողության մոլեկուլային հիմքերի առավել խորքային ըմբռնմանը՝ միաժամանակ կարևոր հիմք ստեղծելով դեղագործական, կենսաֆիզիկական և մոլեկուլային հետազոտությունների զարգացման համար։

Updated: 2026-09-29
Взаимодействие ДНК с металлсодержащими лигандами, на примере двухвалентных ионов, соединений платины и порфиринов

Free

Հովհաննես Շիրազ Հովհաննես Շիրազ 1915 թ․ – 1984 թ․ Հովհաննես Շիրազը հայ ժողովրդի ամենասիրված բանաստեղծներից է։ Նրա ստեղծագործությունները խորապես կապված են հայրենիքի, մոր կերպարի և ազգային ցավի հետ։ Շիրազի լեզուն պարզ է, ժողովրդական և շատ հուզական։ Նրա հայտնի գործերից են «Հայոց դանթեականը», «Մայրս» և բազմաթիվ հայրենասիրական բանաստեղծություններ։ Նա հաճախ արտահայտել է ժողովրդի ցավն ու ուրախությունը։ Շիրազը մեծ ազդեցություն է ունեցել սերունդների վրա իր անմիջական ոճով։ Նրա պոեզիան հաճախ արտասանվում է դպրոցներում և միջոցառումների ժամանակ։ Նա համարվում է 20-րդ դարի ամենաժողովրդական բանաստեղծներից մեկը։ Նրա ստեղծագործությունները դարձել են ազգային հիշողության մաս։ Շիրազը մինչ օրս սիրելի է ընթերցողների լայն շրջանակի համար։ menu_book5 Read more Ակսել Բակունց Ակսել Բակունց 1899 թ․ – 1937 թ․ Ակսել Բակունցը հայ արձակի ամենաբարձր մակարդակի վարպետներից է։ Նրա ստեղծագործություններում կենտրոնական տեղ ունի գյուղական կյանքի, մարդու և բնության ներդաշնակության պատկերումը։ Բակունցը առանձնանում է նուրբ հոգեբանական դիտարկումներով և լեզվական ճշգրտությամբ։ Նրա հայտնի գործերից են «Ալպիական մանուշակ», «Մթնաձոր» և այլ պատմվածքներ։ Նա համարվում է հայ կարճ արձակի անգերազանցելի հեղինակներից մեկը։ Բակունցի ստեղծագործությունները լի են մարդկային խորությամբ և լուռ տխրությամբ։ Նրա հերոսները հաճախ պայքարում են սոցիալական դժվարությունների հետ։ Չնայած կարճ կյանքին՝ նա թողել է մեծ գրական ժառանգություն։ Նրա գործերը մեծ ազդեցություն են ունեցել հայ արձակի զարգացման վրա։ Նա զոհվել է ստալինյան բռնաճնշումների ժամանակ։ menu_book5 Read more Մովսես Խորենացի Մովսես Խորենացի 410 թ․ – 490 թ․ Մովսես Խորենացին հայ պատմագրության հիմնադիրն է և հայտնի է որպես «Հայ պատմության հայր»։ Նրա «Հայոց պատմություն» աշխատությունը համարվում է հայկական պատմության կարևորագույն սկզբնաղբյուրներից մեկը։ Այն նկարագրում է հայ ժողովրդի ծագումը, թագավորությունները, մշակույթը և պատմական զարգացումը։Մովսես Խորենացին համարվում է հայ պատմագրության հիմնադիրը և հաճախ կոչվում է «Հայ պատմության հայր»։ Նրա գլխավոր աշխատությունը՝ «Հայոց պատմությունը», հայկական պատմության կարևորագույն սկզբնաղբյուրներից է։ Այս գրքում նա ներկայացրել է հայ ժողովրդի ծագումը, թագավորությունների պատմությունը և ազգային ավանդույթները։ Խորենացին օգտագործել է ինչպես գրավոր, այնպես էլ բանավոր աղբյուրներ։ Նրա աշխատությունը մեծ նշանակություն ունի ոչ միայն պատմաբանների, այլև գրականագետների համար։ Գրքի լեզուն հարուստ է և պատկերավոր։ Նա կարևոր դեր է ունեցել հայկական ազգային ինքնագիտակցության ձևավորման մեջ։ Խորենացու ազդեցությունը զգացվում է հետագա դարերի գրականության և պատմագրության վրա։ Նրա անունը դարձել է հայկական գիտական մտքի խորհրդանիշ։ Այսօր նա շարունակում է մնալ հայ մշակույթի ամենահարգված դեմքերից մեկը։ menu_book5 Read more Ավետիք Իսահակյան Ավետիք Իսահակյան 1875 թ․ – 1957 թ․ Ավետիք Իսահակյանը հայ քնարերգության մեծագույն ներկայացուցիչներից է։ Նրա պոեզիան լի է սիրո, հայրենիքի, կարոտի և մարդկային զգացմունքների թեմաներով։ Նրա ստեղծագործությունները մեծ ճանաչում են ստացել նաև արտերկրում։Ավետիք Իսահակյանը հայ քնարերգության ամենանշանավոր ներկայացուցիչներից է։ Նրա ստեղծագործություններում մեծ տեղ են զբաղեցնում սերը, հայրենիքը, կարոտը և մարդու ներաշխարհը։ Իսահակյանի լեզուն առանձնանում է մեղմությամբ, երաժշտականությամբ և խոր զգացմունքայնությամբ։ Նրա հայտնի գործերից են «Աբու Լալա Մահարին» և բազմաթիվ քնարական բանաստեղծություններ։ Նա երկար տարիներ ապրել է արտասահմանում, սակայն մշտապես կապված է եղել հայրենիքի հետ։ Իսահակյանի պոեզիան մեծ ճանաչում է ստացել նաև միջազգային մակարդակով։ Նրա գործերը թարգմանվել են բազմաթիվ լեզուներով։ Նա եղել է նաև հասարակական և մշակութային ակտիվ գործիչ։ Իսահակյանի ստեղծագործությունները շարունակում են սիրել տարբեր սերունդներ։ Նա համարվում է հայ պոեզիայի մեծագույն վարպետներից մեկը։ menu_book3 Read more Համո Սահյան Համո Սահյան 1914 թ․ – 1993 թ․ Համո Սահյանը բնության և հայրենիքի մեծ երգիչն է։ Նրա պոեզիան առանձնանում է պարզությամբ, խորությամբ և ազգային ոգով։Համո Սահյանը հայ բնապատկերային և քնարական պոեզիայի ամենասիրված հեղինակներից է։ Նրա ստեղծագործություններում կենտրոնական տեղ ունեն բնությունը, գյուղը և մարդը։ Սահյանի լեզուն պարզ է, բայց խորապես զգացմունքային։ Նրա բանաստեղծությունները հաճախ արտահայտում են կյանքի գեղեցկությունն ու ցավը։ Նա մեծ ազդեցություն է ունեցել ժողովրդական մտածողության վրա։ Նրա գործերը լայնորեն տարածված են Հայաստանում։ Սահյանի պոեզիան համադրվում է պարզության և փիլիսոփայության հետ։ Նրա ստեղծագործությունները հաճախ ուսումնասիրվում են դպրոցներում։ Նա համարվում է 20-րդ դարի մեծ քնարերգուներից մեկը։ Նրա ժառանգությունը ազգային արժեք է։ menu_book2 Read more Հրանտ Մաթևոսյան Հրանտ Մաթևոսյան 1935 թ․ – 2002 թ․ Հրանտ Մաթևոսյանը համարվում է 20-րդ դարի հայ արձակի մեծագույն վարպետներից մեկը։ Նրա ստեղծագործություններում խորությամբ ներկայացված են գյուղական կյանքը, մարդկային հարաբերությունները և ազգային մտածողությունը։Հրանտ Մաթևոսյանը հայ արձակի ամենամեծ վարպետներից է։ Նրա ստեղծագործություններում կենտրոնական տեղ ունի գյուղական աշխարհի, մարդու և բնության փոխհարաբերությունը։ Նա հայտնի է իր խորը հոգեբանական դիտարկումներով և յուրահատուկ լեզվով։ Նրա գործերը հաճախ ներկայացնում են մարդու ներքին պայքարը և ազգային մտածողությունը։ Մաթևոսյանի հայտնի գործերից են «Մենք ենք, մեր սարերը» և բազմաթիվ պատմվածքներ։ Նա մեծ ազդեցություն է ունեցել հայ ժամանակակից գրականության վրա։ Նրա լեզուն պատկերավոր և փիլիսոփայական է։ Նրա ստեղծագործությունները մինչ օրս ուսումնասիրվում են։ Նա համարվում է 20-րդ դարի հայ արձակի հիմնասյուներից մեկը։ Նրա ժառանգությունը ազգային արժեք է։ menu_book4 Read more