Աղաբաբյան, Արմեն Արթուրի

Political Science

Աշխատությունը նվիրված է հայ-ռուսական փոխգործակցության դերի ուսումնասիրությանը Հայաստանի Հանրապետության անվտանգության ապահովման համակարգի ձևավորման և զարգացման համատեքստում։ Հետազոտության կենտրոնում երկու պետությունների միջև ձևավորված քաղաքական, դիվանագիտական, պաշտպանական և անվտանգային համագործակցության մեխանիզմներն են, ինչպես նաև դրանց նշանակության փոփոխությունը տարածաշրջանային և միջազգային հարաբերությունների տարբեր փուլերում։ Հայ-ռուսական հարաբերությունների իրավապայմանագրային հիմքում կարևոր տեղ ունի 1997 թվականի բարեկամության, համագործակցության և փոխադարձ օգնության մասին պայմանագիրը, իսկ անվտանգության ոլորտում փոխգործակցությունը պատմականորեն իրականացվել է նաև բազմակողմ ձևաչափերով։ Հետազոտության շրջանակում կարող են քննության առնվել երկկողմ պայմանագրային հարաբերությունները, պաշտպանական համագործակցությունը, սահմանային անվտանգության հետ կապված փոխգործակցությունը, տարածաշրջանային անվտանգության վերաբերյալ կողմերի մոտեցումները և միջազգային կազմակերպությունների շրջանակներում համագործակցության առանձնահատկությունները։ Առանձնահատուկ նշանակություն ունի անվտանգության երաշխավորման հասկացության վերլուծությունը՝ տարբերակելով իրավական պարտավորությունները, քաղաքական փոխգործակցությունը և դրանց գործնական իրականացումը։ Այս համատեքստում կարևոր է նաև հարաբերությունների փոփոխվող բնույթի ուսումնասիրությունը. Հայաստանը շարունակում է Ռուսաստանի հետ ունենալ լայն պայմանագրային և միջպետական հարաբերություններ, սակայն 2024 թվականից պաշտոնապես հայտարարել է ՀԱՊԿ աշխատանքներին իր մասնակցությունը փաստացի սառեցնելու մասին, իսկ 2026 թվականին ՀՀ վարչապետը վերահաստատել է, որ Հայաստանը ներկայում չի մասնակցում կազմակերպության աշխատանքներին՝ դա կապելով նախկին անվտանգային իրադարձությունների նկատմամբ կազմակերպության արձագանքի վերաբերյալ հայկական կողմի գնահատականի հետ։ Այս հանգամանքը հնարավորություն է տալիս հետազոտության մեջ դիտարկել ոչ միայն համագործակցության ավանդական կառուցակարգերը, այլև դրանց արդյունավետության, փոխադարձ ակնկալիքների և անվտանգության քաղաքականության վերափոխման հարցերը։ Կարող է ուսումնասիրվել նաև, թե ինչպես են տարածաշրջանային զարգացումները, արտաքին քաղաքական առաջնահերթությունների փոփոխությունները և անվտանգության միջավայրի վերափոխումը ազդում երկկողմ հարաբերությունների բովանդակության վրա։ Ընդհանուր առմամբ աշխատանքը համադրում է միջազգային հարաբերությունների, անվտանգության ուսումնասիրությունների և արտաքին քաղաքականության վերլուծության մոտեցումները՝ հայ-ռուսական փոխգործակցությունը դիտարկելով որպես Հայաստանի անվտանգության քաղաքականության պատմականորեն կարևոր, սակայն ժամանակի ընթացքում փոփոխվող բաղադրիչ։