Ահարոնյան Սերգեյ Աշոտի

Տնտեսագիտություն

Աշխատությունը նվիրված է առևտրային բանկերի ակտիվների և պարտավորությունների գնահատման մեթոդաբանական ու կիրառական խնդիրների ուսումնասիրությանը՝ Հայաստանի Հանրապետության բանկային համակարգի առանձնահատկությունների համատեքստում։ Հետազոտության առանցքում բանկի ֆինանսական վիճակի իրական և համադրելի պատկերի ձևավորման համար ակտիվների ու պասիվների արժեքային գնահատման նշանակությունն է, ինչպես նաև գնահատման մոտեցումների կատարելագործման հնարավորությունները։ Ակտիվների շրջանակում դիտարկվում են բանկի ֆինանսական ռեսուրսների տեղաբաշխման հիմնական ուղղությունները՝ վարկային ներդրումները, արժեթղթերը, դրամական միջոցները և այլ ֆինանսական պահանջները, իսկ պասիվների ուսումնասիրությունը ներառում է ներգրավված միջոցները, ավանդները, փոխառությունները և բանկի ֆինանսավորման այլ աղբյուրները։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է հատկացվում ակտիվների որակի գնահատմանը, քանի որ դրանց եկամտաբերությունը, իրացվելիությունը և ռիսկայնությունը անմիջականորեն կապված են բանկի ֆինանսական կայունության հետ։ Քննվում են վարկային պորտֆելի գնահատման, հնարավոր կորուստների ճանաչման, ֆինանսական գործիքների արժեքի որոշման և հաշվապահական տեղեկատվության արժանահավատության խնդիրները։ Պասիվների գնահատման տեսանկյունից ուսումնասիրվում են ներգրավված ռեսուրսների կառուցվածքը, դրանց ժամկետայնությունը, արժեքը և բանկի ֆինանսավորման կայունության վրա ունեցած ազդեցությունը։ Կարևոր տեղ է հատկացվում ակտիվների և պարտավորությունների ժամկետային ու արժութային կառուցվածքների համապատասխանեցմանը, քանի որ դրանց միջև անհավասարակշռությունը կարող է առաջացնել իրացվելիության, տոկոսադրույքային և արժութային ռիսկեր։ Հետազոտվում է նաև ակտիվների և պասիվների կառավարման կապը բանկի եկամտաբերության, կապիտալի բավարարության և ընդհանուր ռիսկային դիրքի հետ։ Գնահատման մեթոդների կատարելագործումը դիտարկվում է հաշվապահական հաշվառման, ֆինանսական վերլուծության և ռիսկերի կառավարման փոխկապակցվածության շրջանակում։ Առանձին ուշադրություն է դարձվում ֆինանսական հաշվետվությունների տեղեկատվական նշանակությանը և գնահատման միասնական ու հիմնավորված սկզբունքների կիրառման անհրաժեշտությանը՝ բանկերի ֆինանսական ցուցանիշների համադրելիությունն ապահովելու համար։ Աշխատությունը կարող է անդրադառնալ նաև միջազգային բանկային և հաշվապահական մոտեցումների կիրառելիությանը ազգային ֆինանսական համակարգում՝ հաշվի առնելով տեղական շուկայի առանձնահատկությունները։ Ընդհանուր առմամբ հետազոտությունը միավորում է բանկային գործի, ֆինանսական հաշվառման, ակտիվների և պարտավորությունների կառավարման ու ֆինանսական ռիսկերի գնահատման մոտեցումները՝ նպատակ ունենալով բացահայտել գնահատման համակարգի բարելավման ուղղությունները և նպաստել առևտրային բանկերի ֆինանսական կառավարման արդյունավետության ու կայունության բարձրացմանը։