Առաքելյան, Ա. Գ.

Առաքելյան, Ա. Գ.

menu_book Տեսնել նյութերը

Հեղինակի գրքերը (2)

Օնլայն

Գրականություն

Հռոմեական գրականության պատմություն

Գիրքը ներկայացնում է հին հռոմեական գրականության ձևավորման, զարգացման և պատմական ընթացքի ամբողջական ուսումնասիրությունը՝ անդրադառնալով հռոմեական գեղարվեստական մտածողության առաջացմանը, նրա գաղափարական ու գեղագիտական հիմքերին, գրական ժանրերի ձևավորմանն ու աստիճանական կատարելագործմանը, ինչպես նաև հռոմեական գրականության նշանակությանը համաշխարհային մշակույթի պատմության մեջ։ Աշխատության կենտրոնում հռոմեական գրականությունն է՝ որպես անտիկ քաղաքակրթության կարևորագույն մտավոր և մշակութային ձեռքբերումներից մեկը, որն իր զարգացման ընթացքում արտացոլել է Հռոմի հասարակական, քաղաքական, կրոնական և փիլիսոփայական կյանքի փոփոխությունները։ Ներկայացվում են գրականության սկզբնավորման նախադրյալները, բանավոր ստեղծագործության ավանդույթները, ժողովրդական երգերի, ծիսական արտահայտությունների, առասպելական պատկերացումների և թատերական տարրերի ազդեցությունը գրավոր գրականության առաջացման վրա։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում հունական մշակույթի և գրականության ազդեցությանը հռոմեական գեղարվեստական ավանդույթի ձևավորման վրա, քանի որ հունական գրական ժառանգության յուրացումն ու վերամշակումը կարևոր դեր են ունեցել հռոմեական ինքնատիպ գրական դպրոցի ստեղծման գործում։ Քննության են առնվում հռոմեական գրականության հիմնական պատմական փուլերը՝ վաղ շրջանից մինչև հանրապետության և կայսրության ժամանակաշրջանները՝ բացահայտելով յուրաքանչյուր փուլի հասարակական միջավայրը, գաղափարական առանձնահատկությունները և գեղարվեստական ուղղվածությունը։ Գրական ժանրերի ուսումնասիրության շրջանակում ներկայացվում են էպիկական պոեզիայի, քնարերգության, դրամատուրգիայի, կատակերգության, ողբերգության, պատմագրության, ճարտասանության, փիլիսոփայական արձակի, երգիծանքի և գեղարվեստական արձակի զարգացման հիմնական առանձնահատկությունները։ Կարևոր տեղ է հատկացվում հռոմեական գրականության նշանավոր ներկայացուցիչների ստեղծագործական ժառանգությանը, նրանց աշխարհայացքին, գրական մեթոդներին, լեզվական ու ոճական առանձնահատկություններին և գեղարվեստական մտածողության ինքնատիպությանը։ Անդրադառնալով հռոմեական էպիկական ավանդույթին՝ բացահայտվում է ազգային պատմության, առասպելաբանության, հերոսական իդեալների և պետական գաղափարախոսության փոխկապակցվածությունը, իսկ քնարերգության ուսումնասիրությունը հնարավորություն է տալիս հասկանալու անհատական ապրումների, սիրո, բնության, ժամանակի անցողիկության, մարդկային կյանքի և բարոյական արժեքների արտահայտման ձևերը։ Առանձնակի նշանակություն ունի հռոմեական թատերական մշակույթի քննությունը, որի միջոցով ներկայացվում են բեմական արվեստի, կատակերգական և ողբերգական ստեղծագործության զարգացման ընթացքը, հասարակական հարաբերությունների գեղարվեստական արտացոլումը և հունական թատերական ժառանգության վերաիմաստավորումը։ Պատմագրության և ճարտասանության դիտարկումը բացահայտում է հռոմեական մտավոր կյանքի մեկ այլ կարևոր կողմը՝ պատմական իրադարձությունների մեկնաբանման, քաղաքական գաղափարների ձևակերպման, պետականության, քաղաքացիական պարտքի, հայրենասիրության և հասարակական պատասխանատվության հարցերի գեղարվեստական ու հրապարակախոսական արտահայտությունը։ Գրական ստեղծագործությունների վերլուծության միջոցով երևան են գալիս հռոմեական հասարակության արժեքային համակարգը, անհատի և պետության հարաբերությունները, ավանդույթի ու նորարարության հակադրությունը, բարոյականության և իշխանության խնդիրները, ինչպես նաև մարդկային բնավորության, հասարակական անհավասարության և պատմական փոփոխությունների նկատմամբ գրողների վերաբերմունքը։ Աշխատությունը կարևորում է հռոմեական գրականության լեզվական և գեղարվեստական առանձնահատկությունները՝ անդրադառնալով լատիներեն գրական լեզվի մշակմանը, արտահայտչական միջոցների կատարելագործմանը, ոճական բազմազանությանը, գրական ձևերի կայացմանը և հեղինակային անհատականության դրսևորմանը։ Հռոմեական գրականությունը ներկայացվում է ոչ միայն որպես իր ժամանակաշրջանի մշակութային կյանքի արտացոլում, այլև որպես այնպիսի ժառանգություն, որը վճռորոշ ազդեցություն է ունեցել եվրոպական գրականության, փիլիսոփայության, պատմագրության, հռետորական արվեստի և կրթական ավանդույթների հետագա զարգացման վրա։ Բացահայտվում է անտիկ գրականության շարունակական ազդեցությունը Վերածննդի, կլասիցիզմի և հետագա գրական ուղղությունների վրա, ինչպես նաև հռոմեական հեղինակների ստեղծագործությունների նշանակությունը եվրոպական գեղարվեստական մտածողության ձևավորման գործում։ Գիրքը կարևոր նշանակություն ունի հին աշխարհի պատմությամբ, դասական բանասիրությամբ և համաշխարհային գրականության զարգացման օրինաչափություններով հետաքրքրվող ընթերցողների համար։ Այն հնարավորություն է տալիս համակարգված պատկերացում կազմելու հռոմեական գրականության պատմական ընթացքի, նրա ժանրային հարստության, գաղափարական բովանդակության և գեղարվեստական արժեքների մասին, հասկանալու հռոմեական մշակույթի տեղն ու դերը համաշխարհային քաղաքակրթության մեջ և գնահատելու այն ավանդույթները, որոնց ազդեցությունը շարունակվում է ժամանակակից գրականության ու մշակույթի մեջ։

Թարմացվել է՝ 2026-11-18
Հռոմեական գրականության պատմություն

Անվճար

Օնլայն

Գրականություն

Հռոմեական գրականության պատմություն

Գիրքը նվիրված է հին հռոմեական գրականության ձևավորման, զարգացման և պատմական ընթացքի համակողմանի ուսումնասիրությանը՝ ներկայացնելով այն գրական, հասարակական, քաղաքական և մշակութային այն միջավայրի համատեքստում, որտեղ ձևավորվել ու զարգացել է Հռոմի գրական ավանդույթը։ Աշխատանքն ընթերցողին ծանոթացնում է հռոմեական գրականության ակունքներին, դրա ձևավորման նախադրյալներին, հիմնական զարգացման փուլերին և այն առանձնահատկություններին, որոնց շնորհիվ հռոմեական գրականությունը դարձավ համաշխարհային գրականության պատմության կարևորագույն բաղադրիչներից մեկը։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում հռոմեական գրականության՝ հունական մշակույթի և գրական ժառանգության հետ ունեցած առնչություններին, քանի որ հունական գեղարվեստական մտածողության, դիցաբանության, փիլիսոփայության և գրական ձևերի ազդեցությունը նշանակալի դեր է ունեցել լատինական գրականության կայացման գործում։ Միաժամանակ ներկայացվում է հռոմեական գրականության ինքնուրույն դիմագիծը, որը ձևավորվել է հռոմեական հասարակության պատմական փորձի, պետական մտածողության, քաղաքացիական պարտքի, հայրենասիրության, բարոյական արժեքների և հասարակական կյանքի առանձնահատկությունների ազդեցությամբ։ Աշխատության շրջանակում դիտարկվում են հռոմեական գրականության հիմնական ժանրերը՝ էպոսը, քնարերգությունը, դրամատուրգիան, կատակերգությունը, ողբերգությունը, պատմագրությունը, հռետորական արվեստը, փիլիսոփայական արձակը և երգիծանքը՝ բացահայտելով դրանց ձևավորման, բովանդակային հարստացման և գեղարվեստական զարգացման ընթացքը։ Քննության առարկա են դառնում գրականության տարբեր ժամանակաշրջաններին բնորոշ գաղափարական ուղղությունները, ստեղծագործական սկզբունքները, լեզվական և ոճական առանձնահատկությունները, ինչպես նաև գրականության փոխհարաբերությունը ժամանակի քաղաքական իրադարձությունների, հասարակական հարաբերությունների և մտավոր կյանքի հետ։ Հին հռոմեական գրականության զարգացման պատմությունը հնարավորություն է տալիս պատկերացում կազմելու այն կարևոր փոփոխությունների մասին, որոնք տեղի են ունեցել Հռոմի հասարակական և մշակութային կյանքում՝ վաղ շրջանի գրական ավանդույթներից մինչև հանրապետական և կայսերական ժամանակաշրջանների գեղարվեստական ու մտավոր վերելքը։ Աշխատության կարևոր ուղղություններից է նաև հռոմեական գրականության նշանավոր հեղինակների ստեղծագործական ժառանգության և նրանց պատմական դերի բացահայտումը՝ ուշադրություն դարձնելով այն գրական արժեքներին, գաղափարներին և գեղարվեստական միջոցներին, որոնք ազդեցություն են ունեցել հետագա եվրոպական մշակույթի զարգացման վրա։ Հռոմեական գրականության ուսումնասիրությունը կարևոր է ոչ միայն որպես հնագույն քաղաքակրթության հոգևոր կյանքի ճանաչման միջոց, այլև որպես դասական գրականության, եվրոպական գեղարվեստական մտածողության և ժամանակակից գրական ավանդույթների պատմական ակունքները հասկանալու հնարավորություն։ Գրքում ներկայացվող գրականագիտական մոտեցումները նպաստում են գրական ստեղծագործությունների պատմական միջավայրի, ժանրային կառուցվածքի, գաղափարական բովանդակության և գեղարվեստական արժեքի փոխկապակցված ընկալմանը։ Այն արժեքավոր ուսումնասիրություն է հին աշխարհի գրականությամբ, դասական բանասիրությամբ, լատինական մշակույթով և համաշխարհային գրականության պատմությամբ հետաքրքրվող ընթերցողների, ուսանողների, դասախոսների, հետազոտողների և գրականագետների համար՝ նպաստելով հռոմեական քաղաքակրթության մշակութային ժառանգության, գրական մտածողության զարգացման և համաշխարհային գրական գործընթացում դրա նշանակության ավելի խորքային ըմբռնմանը։

Թարմացվել է՝ 2026-11-18
Հռոմեական գրականության պատմություն

Անվճար

Նար-Դոս (Միքայել Հովհաննիսյան) Նար-Դոս (Միքայել Հովհաննիսյան) 1867 թ․ – 1933 թ․ Նար-Դոսը հայ հոգեբանական արձակի հիմնադիրներից է։ Նրա ստեղծագործություններում մեծ տեղ ունի մարդու ներաշխարհի վերլուծությունը և հոգեբանական հակասությունները։ Նա նկարագրել է քաղաքային կյանքը և հասարակության տարբեր խավերը։ Նրա վեպերն ու պատմվածքները աչքի են ընկնում իրատեսականությամբ։ Նար-Դոսի լեզուն պարզ է, բայց խորքային և դիտողական։ Նրա հերոսները հաճախ կանգնած են բարոյական ընտրությունների առաջ։ Նա մեծ ազդեցություն է ունեցել հայ արձակի զարգացման վրա։ Նրա ստեղծագործությունները մինչ օրս դասական են համարվում։ Նար-Դոսը համարվում է հայ հոգեբանական արձակի հիմնադիրներից մեկը։ Նրա ժառանգությունը շարունակում է ուսումնասիրվել։ menu_book14 Տեսնել ավելին Դերենիկ Դեմիրճյան Դերենիկ Դեմիրճյան 1877 թ․ – 1956 թ․ Դերենիկ Դեմիրճյանը գրող, դրամատուրգ և հասարակական գործիչ էր։ Նա առավել հայտնի է իր «Վարդանանք» պատմական վեպով, որը հայ գրականության կարևորագույն ստեղծագործություններից է։ Դեմիրճյանը մեծ հետաքրքրություն է ցուցաբերել հայկական պատմության և ազգային հերոսների նկատմամբ։ Նրա գործերում հաճախ հանդիպում են հայրենասիրական գաղափարներ։ Նա նաև գրել է բազմաթիվ պիեսներ և պատմվածքներ։ Դեմիրճյանի լեզուն հարուստ է և արտահայտիչ։ Նրա ստեղծագործությունները մեծ ազդեցություն են ունեցել հայ պատմական արձակի զարգացման վրա։ Նա կարևոր դեր է ունեցել նաև հայկական թատրոնի զարգացման գործում։ Նրա աշխատանքները մինչ օրս լայնորեն ուսումնասիրվում են։ Դեմիրճյանը համարվում է հայ դասական գրականության կարևոր ներկայացուցիչներից մեկը։ menu_book7 Տեսնել ավելին Մխիթար Գոշ Մխիթար Գոշ 1130 թ․ – 1213 թ․ Մխիթար Գոշ միջնադարյան հայ մեծ մտածող, իրավագետ, առակագիր, մանկավարժ և հասարակական գործիչ էր, որը ապրել է XII–XIII դարերում։ Նա հայտնի է որպես հայ իրավագիտության ամենանշանավոր ներկայացուցիչներից մեկը։ Նրա ամենահայտնի աշխատությունը «Դատաստանագիրքն» է, որը համարվում է հայկական իրավունքի կարևորագույն հուշարձաններից և երկար ժամանակ ծառայել է որպես օրենքների ժողովածու։ Մխիթար Գոշը գրել է նաև բազմաթիվ առակներ, որոնց միջոցով քարոզել է բարություն, արդարություն, իմաստություն և ազնվություն։ Նա մեծ դեր է ունեցել կրթության և մշակույթի զարգացման գործում, հիմնել է դպրոցներ և նպաստել գիտելիքների տարածմանը։ Գոշի ստեղծագործությունները կարևոր նշանակություն ունեն հայ գրականության, իրավունքի և մանկավարժության պատմության մեջ։ Նրա անունը մինչ օրս համարվում է իմաստության, արդարադատության և ազգային մշակույթի խորհրդանիշ։ menu_book9 Տեսնել ավելին Հրանտ Մաթևոսյան Հրանտ Մաթևոսյան 1935 թ․ – 2002 թ․ Հրանտ Մաթևոսյանը համարվում է 20-րդ դարի հայ արձակի մեծագույն վարպետներից մեկը։ Նրա ստեղծագործություններում խորությամբ ներկայացված են գյուղական կյանքը, մարդկային հարաբերությունները և ազգային մտածողությունը։Հրանտ Մաթևոսյանը հայ արձակի ամենամեծ վարպետներից է։ Նրա ստեղծագործություններում կենտրոնական տեղ ունի գյուղական աշխարհի, մարդու և բնության փոխհարաբերությունը։ Նա հայտնի է իր խորը հոգեբանական դիտարկումներով և յուրահատուկ լեզվով։ Նրա գործերը հաճախ ներկայացնում են մարդու ներքին պայքարը և ազգային մտածողությունը։ Մաթևոսյանի հայտնի գործերից են «Մենք ենք, մեր սարերը» և բազմաթիվ պատմվածքներ։ Նա մեծ ազդեցություն է ունեցել հայ ժամանակակից գրականության վրա։ Նրա լեզուն պատկերավոր և փիլիսոփայական է։ Նրա ստեղծագործությունները մինչ օրս ուսումնասիրվում են։ Նա համարվում է 20-րդ դարի հայ արձակի հիմնասյուներից մեկը։ Նրա ժառանգությունը ազգային արժեք է։ menu_book4 Տեսնել ավելին Վահան Թոթովենց Վահան Թոթովենց 1894 թ․ – 1938 թ․ Վահան Թոթովենց հայ արձակագիր, դրամատուրգ և լրագրող է, որը համարվում է XX դարի հայ գրականության կարևոր դեմքերից մեկը։ Նրա ստեղծագործությունները առանձնանում են իրականության խոր ու պատկերավոր նկարագրություններով, որտեղ արտացոլված են հայ ժողովրդի կյանքը, ցավը և դիմադրողականությունը պատմական ծանր ժամանակներում։ Թոթովենցի գրականության հիմնական թեմաներն են արևմտահայ կյանքի պատկերումը, պատերազմները, գաղթը և մարդու ճակատագիրը բարդ սոցիալական ու քաղաքական պայմաններում։ Նրա գործերում հաճախ զգացվում է անձնական փորձի ազդեցությունը, ինչը դրանք դարձնում է ավելի անկեղծ և ազդեցիկ։ Նրա ամենահայտնի ստեղծագործություններից է «Հին Հռոմեական ճանապարհի վրա» վեպը, որտեղ նա նկարագրում է իր մանկությունը և արևմտահայ իրականությունը՝ հարուստ ու կենդանի լեզվով։ Թոթովենցը նաև զբաղվել է լրագրությամբ և հասարակական գործունեությամբ՝ մասնակցելով ժամանակի մտավոր ու քաղաքական կյանքին։ Առաջին համաշխարհային պատերազմի տարիներին նա կապեր է ունեցել հայկական ռազմական ու ազգային շրջանակների հետ, ինչը մեծ ազդեցություն է ունեցել նրա աշխարհայացքի վրա։ 1938 թվականին, ստալինյան բռնաճնշումների ժամանակ, նա ձերբակալվել և գնդակահարվել է։ Չնայած իր կյանքի ողբերգական ավարտին, Վահան Թոթովենցի ստեղծագործությունները այսօր համարվում են հայ գրականության արժեքավոր մաս՝ իրենց պատմական և գեղարվեստական նշանակությամբ։ menu_book2 Տեսնել ավելին Րաֆֆի (Հակոբ Մելիք-Հակոբյան) Րաֆֆի (Հակոբ Մելիք-Հակոբյան) 1835 թ․ – 1888 թ․ Րաֆֆին հայ պատմավեպի ամենահայտնի ներկայացուցիչներից է։ Նրա ստեղծագործություններում մեծ տեղ են զբաղեցնում ազգային ազատագրության և հայրենասիրության թեմաները։ «Սամվել», «Խենթը» և «Դավիթ Բեկ» վեպերը համարվում են հայ գրականության դասականներ։ Նա ստեղծել է ուժեղ և հիշվող հերոսներ։ Րաֆֆու կերպարները պայքարում են հանուն ազատության և արդարության։ Նրա գրքերը մեծ ազդեցություն են ունեցել հայ երիտասարդության վրա։ Նա կարողացել է պատմությունը ներկայացնել հետաքրքիր և կենդանի ձևով։ Նրա ստեղծագործությունները մինչ օրս լայնորեն ընթերցվում են։ Րաֆֆին համարվում է ազգային մտածողության ձևավորման կարևոր գործիչ։ Նրա անունը մշտապես կապված է հայրենասիրական գրականության հետ։ menu_book18 Տեսնել ավելին