Առաքելյան, Զվարթ Զավենի

Տնտեսագիտություն

Աշխատությունը նվիրված է բնակչության տարբեր սոցիալական խմբերի եկամուտների անհավասարության կարգավորման և դրանց մակարդակների միջև տարբերությունների մեղմման ուղղությամբ իրականացվող պետական քաղաքականության տնտեսական ու սոցիալական մեխանիզմների ուսումնասիրությանը՝ Հայաստանի Հանրապետության օրինակով։ Հետազոտության շրջանակում վերլուծվում են բնակչության եկամուտների ձևավորման հիմնական աղբյուրները, աշխատավարձերի, կենսաթոշակների, սոցիալական վճարների և այլ եկամուտների նշանակությունը, ինչպես նաև հասարակության տարբեր խմբերի միջև դրանց բաշխման առանձնահատկությունները։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում եկամուտների տարբերակման պատճառներին, աշխատաշուկայի վիճակին, զբաղվածության մակարդակին, աշխատանքի վարձատրության համակարգին, գնաճի և կենսապահովման ծախսերի ազդեցությանը բնակչության իրական եկամուտների ու գնողունակության վրա։ Քննության են առնվում պետության կողմից կիրառվող վերաբաշխման հիմնական գործիքները՝ հարկային քաղաքականությունը, սոցիալական ապահովության և աջակցության համակարգերը, պետական նպաստները, կենսաթոշակային մեխանիզմները և զբաղվածության խթանման ծրագրերը։ Վերլուծվում է, թե այդ գործիքների կիրառումն ինչպես կարող է նպաստել եկամուտների չափազանց մեծ տարբերությունների նվազեցմանը և սոցիալապես խոցելի խմբերի տնտեսական պաշտպանվածության բարձրացմանը։ Կարևորվում է նաև նվազագույն աշխատավարձի, աշխատանքի արտադրողականության, տնտեսական աճի և բնակչության բարեկեցության միջև փոխկապակցվածության ուսումնասիրությունը։ Հայաստանի պայմաններում դիտարկվում են տարածքային և սոցիալական անհավասարությունները, աղքատության խնդիրները, քաղաքային ու գյուղական բնակչության եկամուտների ձևավորման առանձնահատկությունները և տնտեսական հնարավորությունների հասանելիության տարբերությունները։ Հետազոտության ընթացքում կարող են կիրառվել վիճակագրական և համեմատական վերլուծության մեթոդներ՝ եկամուտների բաշխման կառուցվածքը, անհավասարության աստիճանը և պետական քաղաքականության արդյունքները գնահատելու նպատակով։ Անդրադարձ է կատարվում նաև տնտեսական արդյունավետության և սոցիալական արդարության միջև հավասարակշռության ապահովման խնդրին, քանի որ եկամուտների վերաբաշխման քաղաքականությունը պետք է միաժամանակ հաշվի առնի սոցիալական պաշտպանության և տնտեսական ակտիվության խթանման անհրաժեշտությունը։ Աշխատությունը կարևոր նշանակություն ունի բնակչության կենսամակարդակի բարձրացման, աղքատության նվազեցման, սոցիալական անհավասարության մեղմման և եկամուտների կարգավորման պետական քաղաքականության մեխանիզմների կատարելագործման հնարավորությունների ուսումնասիրության համար։