Հեղինակի գրքերը (2)
Պատմություն
История формирования этнической идентификации у населения Иранского Азербайджана в XIX-XX вв.
Այս գիտական աշխատությունը նվիրված է XIX-XX դարերի ընթացքում Իրանական Ադրբեջան տարածաշրջանի բնակչության էթնիկ ինքնության ձևավորման և փոփոխության պատմական գործընթացների ուսումնասիրությանը։ Հետազոտության կենտրոնում այն հարցն է, թե պատմական, քաղաքական, սոցիալ-տնտեսական և մշակութային ինչ գործոնների ազդեցությամբ է ձևավորվել տեղի բնակչության ինքնության ընկալումը, ինչպես են փոխվել ինքնանույնականացման ձևերը և ինչ դեր են ունեցել լեզուն, մշակույթը, կրոնը, տեղական պատկանելության գիտակցությունը և քաղաքական գործընթացները այդ զարգացումներում։ Աշխատությունը թեման դիտարկում է երկարատև պատմական ժամանակահատվածում՝ հնարավորություն տալով հետևելու ինքնության ձևավորման տարբեր փուլերին և դրանց փոխկապակցվածությանը տարածաշրջանում տեղի ունեցած լայնածավալ քաղաքական փոփոխությունների հետ։ XIX դարի ընթացքում Իրանի պետական համակարգի, վարչական կառուցվածքի, սոցիալական հարաբերությունների և տարածաշրջանային քաղաքականության փոփոխությունները ստեղծել են այն միջավայրը, որտեղ բնակչության տեղական, կրոնական, լեզվական և ավելի լայն քաղաքական ինքնությունները կարող էին փոխկապակցվել և վերաիմաստավորվել։ Հետազոտության կարևոր ուղղություններից է լեզվի և մշակույթի դերի ուսումնասիրությունը, քանի որ լեզվական պատկանելությունը, գրական ավանդույթները, բանավոր մշակույթը, պատմական հիշողությունը և կրթական միջավայրը կարող են էական դեր ունենալ էթնիկ ինքնագիտակցության ձևավորման գործում։ Միաժամանակ աշխատանքը կարող է անդրադառնալ Իրանի պետական քաղաքականության, վարչական կենտրոնացման, կրթական համակարգի, մամուլի և քաղաքական շարժումների ազդեցությանը բնակչության ինքնանույնականացման գործընթացների վրա։ XX դարի առաջին կեսի իրադարձությունները, սահմանադրական շարժումը, տարածաշրջանային քաղաքական ակտիվությունը, խորհրդային ազդեցության տարածումը հարակից տարածքներում և հետագա քաղաքական վերափոխումները ստեղծել են նոր պայմաններ, որոնցում էթնիկ և տարածքային ինքնության գաղափարները ստացել են նոր բովանդակություն։ Առանձնահատուկ ուշադրություն կարող է դարձվել նաև XX դարի երկրորդ կեսին, երբ արդիականացման գործընթացները, քաղաքայնացումը, կրթության տարածումը, զանգվածային հաղորդակցության զարգացումը և պետական քաղաքականության փոփոխությունները նոր ազդեցություններ են ունեցել ինքնության ձևավորման վրա։ Աշխատության կարևոր առանձնահատկություններից է էթնիկ ինքնությունը որպես փոփոխվող և բազմաշերտ պատմական երևույթ դիտարկելը․ այն չի սահմանափակվում միայն լեզվական կամ ծագումնաբանական պատկանելությամբ, այլ ներառում է սոցիալական հիշողություն, մշակութային ինքնագիտակցություն, տարածաշրջանային պատկանելություն, քաղաքական դիրքորոշումներ և հասարակական ինքնընկալում։ Հետազոտությունը կարող է անդրադառնալ նաև տարբեր պատմական փուլերում նույն բնակչության նկատմամբ կիրառված անվանումներին և ինքնանույնականացման փոփոխություններին՝ դրանք դիտարկելով տվյալ ժամանակաշրջանի քաղաքական ու սոցիալական համատեքստում։ Նման մոտեցումը հնարավորություն է տալիս տարբերակել ինքնության ձևավորումը պետական կամ քաղաքական վերնախավերի կողմից առաջադրված գաղափարներից և հասարակության ներսում գոյություն ունեցող ինքնընկալման իրական ձևերից։ Աշխատանքը արժեքավոր է Իրանի պատմության, Հարավային Կովկասի և հարակից տարածաշրջանների էթնոքաղաքական գործընթացների ուսումնասիրության համար, քանի որ ցույց է տալիս, թե ինչպես կարող են ազգային պետության կառուցումը, տարածաշրջանային հակամարտությունները, լեզվամշակութային քաղաքականությունը և արդիականացման գործընթացները ներգործել էթնիկ ինքնության վրա։ Այն կարող է հետաքրքրել պատմաբաններին, ազգագրագետներին, քաղաքագետներին, իրանագետներին, սոցիոլոգներին, տարածաշրջանային ուսումնասիրությունների մասնագետներին և էթնիկ ինքնության ձևավորման խնդիրներով զբաղվող հետազոտողներին։ Աշխատությունը հատկապես օգտակար է այն ընթերցողների համար, ովքեր ցանկանում են հասկանալ Իրանական Ադրբեջանի բնակչության ինքնության պատմական զարգացման բարդ ու բազմագործոն ընթացքը և այն կապել XIX-XX դարերի Իրանի ու հարակից տարածաշրջանների քաղաքական, հասարակական և մշակութային փոփոխությունների հետ։
Թարմացվել է՝ 2026-09-19Պատմություն
Процессы формирования идентичности у тюркоязычного населения северного ирана в XX в
Ուսումնասիրությունը նվիրված է 20-րդ դարում Հյուսիսային Իրանի թյուրքալեզու բնակչության շրջանում ինքնության ձևավորման և փոխակերպման գործընթացների ուսումնասիրությանը։ Աշխատության կենտրոնում գտնվում են ազգային, էթնիկ, լեզվական, մշակութային և տարածաշրջանային ինքնության ձևավորման առանձնահատկությունները՝ հաշվի առնելով Իրանի քաղաքական և սոցիալական զարգացման փոփոխությունները։ Ուսումնասիրությունը հնարավորություն է տալիս դիտարկել, թե ինչպես են պատմական իրադարձությունները, պետական քաղաքականությունը, լեզվական միջավայրը, կրթական համակարգը, կրոնական և մշակութային գործոնները, ինչպես նաև հարևան ժողովուրդների և պետությունների հետ կապերը ներգործել Հյուսիսային Իրանի թյուրքալեզու համայնքների ինքնագիտակցության վրա։ Առանձնահատուկ նշանակություն կարող է ունենալ Իրանի արդիականացման գործընթացների, կենտրոնական իշխանության և տարածաշրջանային հասարակության փոխհարաբերությունների, ինչպես նաև տեղական և ավելի լայն ազգային ինքնությունների փոխազդեցության ուսումնասիրությունը։ Աշխատանքը դիտարկում է ինքնությունը ոչ թե որպես անփոփոխ երևույթ, այլ որպես պատմական պայմանների ազդեցությամբ շարունակաբար ձևավորվող և վերափոխվող գործընթաց, որի մեջ կարող են միաժամանակ գոյակցել տարբեր՝ տեղական, էթնիկ, լեզվական, իրանական և այլ պատկանելիություններ։ Նյութը կարող է արժեքավոր լինել Հյուսիսային Իրանի պատմությամբ, թյուրքալեզու ժողովուրդների մշակույթով, էթնիկ գործընթացներով, ինքնության ձևավորման մեխանիզմներով և 20-րդ դարի Մերձավոր Արևելքի սոցիալ-քաղաքական զարգացումներով հետաքրքրվող պատմաբանների, ազգագրագետների, սոցիոլոգների, քաղաքագետների և տարածաշրջանագետների համար։
Թարմացվել է՝ 2026-09-13