Ավետիսյան, Գորիկ Դավթի

Աշխարհագրություն

Աշխատությունը նվիրված է անտառային գեոհամակարգերի կողմից մատուցվող էկոհամակարգային ծառայությունների մոդելավորմանն ու արժեքային գնահատմանը՝ Տավուշի մարզի օրինակով։ Հետազոտության հիմքում ընկած է անտառային տարածքների ոչ միայն որպես բնական ռեսուրսների, այլև որպես հասարակությանն ու տնտեսությանը բազմաբնույթ օգուտներ տրամադրող բարդ բնական համակարգերի ուսումնասիրությունը։ Աշխատության մեջ էկոհամակարգային ծառայությունները դիտարկվում են որպես անտառային գեոհամակարգերի կառուցվածքի և գործառույթների արդյունք, որոնք ապահովում են նյութական, կարգավորող, մշակութային և այլ նշանակության օգուտներ։ Հետազոտության կարևոր ուղղություններից է Տավուշի մարզի անտառային գեոհամակարգերի տարածական և էկոլոգիական առանձնահատկությունների ուսումնասիրությունը, դրանց բնական վիճակի, ռեսուրսային ներուժի և մարդածին ազդեցությունների գնահատումը։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում այն ծառայությունների բացահայտմանը և դասակարգմանը, որոնք կապված են անտառների կողմից ջրային ռեսուրսների կարգավորման, հողերի պահպանության, կլիմայի կարգավորման, ածխածնի կլանման, կենսաբազմազանության պահպանման, ռեկրեացիայի և այլ հասարակական ու տնտեսական օգուտների ապահովման հետ։ Աշխատության մեջ կիրառվում են մոդելավորման և տարածական վերլուծության մոտեցումներ՝ հնարավորություն տալով գնահատել էկոհամակարգային ծառայությունների տարածական բաշխումը, դրանց ինտենսիվությունը և փոփոխությունները տարբեր բնական ու սոցիալ-տնտեսական պայմաններում։ Արժեքային գնահատման միջոցով փորձ է արվում բնական համակարգերի կողմից ստեղծվող օգուտները ներկայացնել նաև տնտեսական չափելիությամբ, ինչը կարող է կարևոր նշանակություն ունենալ բնապահպանական որոշումների ընդունման և բնական ռեսուրսների կառավարման համար։ Հետազոտությունը հնարավորություն է տալիս համադրել էկոլոգիական և տնտեսական ցուցանիշները և բացահայտել այն տարածքները, որտեղ անտառային գեոհամակարգերի պահպանությունը կամ վերականգնումը կարող է ապահովել առավել մեծ հասարակական ու բնապահպանական արդյունք։ Կարևորվում է նաև մարդածին գործունեության ազդեցության ուսումնասիրությունը, քանի որ անտառահատումները, հողօգտագործման փոփոխությունները, գյուղատնտեսական ճնշումը և այլ գործոններ կարող են ազդել էկոհամակարգային ծառայությունների ծավալի և որակի վրա։ Աշխատության արդյունքները կարող են կիրառվել Տավուշի մարզում բնապահպանական պլանավորման, տարածքային կառավարման, անտառների կայուն օգտագործման, բնական ռեսուրսների պահպանության և վերականգնման ծրագրերի մշակման ընթացքում։ Մոդելավորման և արժեքային գնահատման համադրումը հնարավորություն է տալիս բնական կապիտալի նշանակությունը ներկայացնել ավելի ամբողջական կերպով և հիմնավորել անտառային գեոհամակարգերի պահպանության տնտեսական ու սոցիալական անհրաժեշտությունը։ Ուսումնասիրությունը կարող է հետաքրքրել աշխարհագրագետներին, էկոլոգներին, բնապահպանական տնտեսագետներին, անտառագետներին, տարածքային պլանավորման և բնական ռեսուրսների կառավարման մասնագետներին, ինչպես նաև բնապահպանական քաղաքականությամբ զբաղվող հետազոտողներին, դասախոսներին և ուսանողներին։