Բաղդասարյան-Թափալցյան, Ս. Հ.

Բաղդասարյան-Թափալցյան, Ս. Հ.

menu_book Տեսնել նյութերը

Հեղինակի գրքերը (1)

Օնլայն

Լեզվաբանություն

Մշո բարբառը

Աշխատությունը նվիրված է հայերենի պատմական և տարածքային բարբառներից մեկի՝ Մշո բարբառի ուսումնասիրությանը՝ ներկայացնելով դրա լեզվական առանձնահատկությունները, կառուցվածքը և տեղը հայերենի բարբառային համակարգում։ Մշո բարբառը կարևոր նշանակություն ունի հայոց լեզվի պատմության, զարգացման և տարածքային տարբերակների ուսումնասիրության համար, քանի որ իր մեջ պահպանել է լեզվական այնպիսի հնչյունական, քերականական և բառապաշարային հատկանիշներ, որոնք հնարավորություն են տալիս բացահայտելու հայերենի պատմական շերտերը, լեզվական փոփոխությունների ընթացքը և տարբեր ժամանակաշրջաններում խոսակցական լեզվի ձևավորման առանձնահատկությունները։ Աշխատության գիտական արժեքը պայմանավորված է բարբառի հնչյունական համակարգի, բառերի արտասանության, հնչյունափոխական երևույթների, բառապաշարի, քերականական ձևերի և խոսքի կառուցման օրինաչափությունների ուսումնասիրությամբ։ Մշո բարբառի բառային կազմը կարևոր նյութ է ներկայացնում ինչպես առօրյա կյանքի, կենցաղի, ընտանիքի, աշխատանքի և հասարակական հարաբերությունների, այնպես էլ ավանդույթների, սովորույթների, ժողովրդական պատկերացումների ու մշակութային ժառանգության հետ կապված հասկացությունների ուսումնասիրության համար։ Բարբառային բառերն ու արտահայտությունները լեզվի կենդանի պատմության յուրօրինակ վկայություններ են, որոնց միջոցով հնարավոր է ճանաչել տվյալ տարածաշրջանի բնակչության մտածողությունը, կենսակերպը և աշխարհընկալումը։ Աշխատությունը նպաստում է նաև հայերենի տարբեր բարբառների համեմատական քննությանը՝ հնարավորություն տալով բացահայտելու դրանց ընդհանրություններն ու տարբերությունները, ինչպես նաև Մշո բարբառի առանձնահատուկ դիրքը հայերենի լեզվական տարածքում։ Այն արժեքավոր նշանակություն ունի հայ լեզվաբանների, բարբառագետների, բանասերների, ազգագրագետների և հայոց լեզվի պատմությամբ հետաքրքրվողների համար՝ ծառայելով որպես նյութ լեզվաբանական հետազոտությունների, բարբառային բառապաշարի պահպանման և հայ ժողովրդի պատմամշակութային ժառանգության ուսումնասիրության համար։ Աշխատությունը կարևոր է նաև այն տեսանկյունից, որ նպաստում է Մուշի և հարակից բնակավայրերի լեզվական ինքնատիպության ճանաչմանն ու պահպանմանը՝ ներկայացնելով բարբառը ոչ միայն որպես հաղորդակցման միջոց, այլև որպես տվյալ տարածաշրջանի պատմական հիշողությունն ու մշակութային ինքնությունը կրող կարևոր արժեք։

Թարմացվել է՝ 2026-11-16
Մշո բարբառը

Անվճար

Գրիգոր Զոհրապ Գրիգոր Զոհրապ 1861 թ․ – 1915 թ․ Հայ նշանավոր գրող, հրապարակախոս, իրավաբան և քաղաքական գործիչ էր։ Նա ծնվել է 1861 թվականի հունիսի 26-ին՝ Կոստանդնուպոլսում, և մահացել 1915 թվականին՝ Հայոց ցեղասպանության ժամանակ։ Զոհրապը համարվում է արևմտահայ գրականության ամենահայտնի նովելիստներից մեկը։ Նրա ստեղծագործություններում պատկերավորվում են մարդու հոգեբանությունը, հասարակական հարաբերությունները և քաղաքային կյանքի խնդիրները։ Նա գրել է բազմաթիվ պատմվածքներ և նորավեպեր, որոնք առանձնանում են իրատեսական ոճով և խոր հոգեբանական վերլուծությամբ։ Բացի գրական գործունեությունից, Զոհրապը եղել է հայտնի իրավաբան և Օսմանյան խորհրդարանի պատգամավոր։ Նրա կյանքն ու գործունեությունը մեծ ազդեցություն են ունեցել հայ մշակույթի և հասարակական մտքի զարգացման վրա, իսկ նրա ստեղծագործությունները մինչ օրս համարվում են հայ գրականության արժեքավոր էջերից։ menu_book5 Տեսնել ավելին Գաբրիել Սունդուկյան Գաբրիել Սունդուկյան 1825 թ․ – 1912 թ․ Հայ մեծ դրամատուրգ, արձակագիր և հասարակական գործիչ էր, որը համարվում է հայկական ռեալիստական դրամատուրգիայի հիմնադիրը։ Նա ծնվել է 1825 թվականի հուլիսի 11-ին՝ Թիֆլիսում, և մահացել 1912 թվականի մարտի 29-ին։ Սունդուկյանի ստեղծագործություններում արտացոլված են XIX դարի հայ հասարակության կյանքը, կենցաղը, սովորույթներն ու սոցիալական խնդիրները։ Նրա ամենահայտնի պիեսներից են «Պեպո»-ն, «Խաթաբալա»-ն և «Էլի մեկ զոհ»-ը, որոնք մեծ ժողովրդականություն են վայելում մինչ օրս։ Սունդուկյանը կարևոր դեր է ունեցել հայկական թատրոնի զարգացման գործում, իսկ նրա ստեղծագործությունները դարձել են հայ դրամատուրգիայի դասական նմուշներ։ Նրա անունը կրում է Գաբրիել Սունդուկյանի անվան ազգային ակադեմիական թատրոնը, որը Հայաստանի ամենահեղինակավոր թատրոններից է։ menu_book2 Տեսնել ավելին Ներսես Շնորհալի Ներսես Շնորհալի 1102 թ․ – 1173 թ․ Ներսես Շնորհալին եղել է հայ եկեղեցու կաթողիկոս, բանաստեղծ և աստվածաբան։ Նա հայտնի է իր հոգևոր երգերով, աղոթքներով և բանաստեղծություններով։ Նրա ստեղծագործություններում մեծ տեղ են զբաղեցնում բարությունը, սերը և մարդասիրությունը։ Շնորհալին ձգտել է միավորել մարդկանց և ամրապնդել քրիստոնեական արժեքները։ Նրա գրական լեզուն պարզ է, բայց միևնույն ժամանակ խորիմաստ։ Նա նաև գրել է բազմաթիվ եկեղեցական շարականներ։ Ներսես Շնորհալու ստեղծագործությունները մինչ օրս օգտագործվում են հայկական եկեղեցական կյանքում։ Նրա ազդեցությունը զգալի է հայ մշակույթի և կրթության զարգացման մեջ։ Նա համարվում է հայ միջնադարյան գրականության ամենակարևոր դեմքերից մեկը։ Նրա անունը շարունակում է մնալ ազգային հպարտության աղբյուր։ menu_book13 Տեսնել ավելին Պերճ Պռոշյան Պերճ Պռոշյան 1837 թ․ – 1907 թ․ Պերճ Պռոշյանը հայ ռեալիստական արձակի կարևոր ներկայացուցիչներից է։ Նա իր ստեղծագործություններում պատկերել է գյուղական կյանքը և հասարակ մարդկանց առօրյան։ Նրա հերոսները սովորական մարդիկ են՝ իրենց խնդիրներով ու երազանքներով։ Պռոշյանը մեծ ուշադրություն է դարձրել սոցիալական հարցերին։ Նրա գրքերը արժեքավոր տեղեկություններ են տալիս 19-րդ դարի հայկական կյանքի մասին։ Նա կարևորել է կրթության և լուսավորության դերը։ Նրա լեզուն պարզ է և բնական։ Պռոշյանի ստեղծագործությունները աչքի են ընկնում իրատեսական նկարագրություններով։ Նա մեծ ազդեցություն է ունեցել հայ արձակի զարգացման վրա։ Նրա անունը շարունակում է հիշվել որպես ռեալիզմի կարևոր ներկայացուցիչ։ menu_book3 Տեսնել ավելին Սիամանթո (Ատոմ Յարճանյան) Սիամանթո (Ատոմ Յարճանյան) 1878 թ․ – 1915 թ․ Սիամանթոն արևմտահայ գրականության ամենահզոր բանաստեղծներից է։ Նրա ստեղծագործությունները նվիրված են ազգային պայքարին, ազատությանը և մարդկային արժանապատվությանը։ Նա մեծ ցավով նկարագրել է հայ ժողովրդի ողբերգական ճակատագիրը։ Սիամանթոյի լեզուն ուժեղ է, կրակոտ և հուզական։ Նրա պոեզիան հաճախ արտահայտում է բողոք և արդարության պահանջ։ Հայոց ցեղասպանության տարիներին նա զոհվել է օսմանյան իշխանությունների կողմից։ Նրա գործերը դարձել են ազգային հիշողության կարևոր մաս։ Սիամանթոն մեծ ազդեցություն է ունեցել հետագա հայ բանաստեղծների վրա։ Նրա ստեղծագործությունները շարունակում են արդիական մնալ։ Նա համարվում է ազատատենչ պոեզիայի խորհրդանիշներից մեկը։ menu_book2 Տեսնել ավելին Վահան Տերյան Վահան Տերյան 1885 թ․ – 1920 թ․ Վահան Տերյանը հայ քնարական պոեզիայի ամենասիրելի հեղինակներից է։ Նրա ստեղծագործություններում արտահայտված են սերը, մենությունը, կարոտը և կյանքի անցողիկությունը։ Տերյանի բանաստեղծությունները հայտնի են իրենց երաժշտականությամբ և նուրբ տրամադրությամբ։ Նա մեծ ազդեցություն է կրել եվրոպական խորհրդապաշտությունից։ Նրա պոեզիան նոր շունչ է բերել հայկական գրականությանը։ Տերյանի լեզուն մեղմ է, գեղեցիկ և հուզական։ Նրա բազմաթիվ բանաստեղծություններ դարձել են երգեր։ Նա մեծ ազդեցություն է ունեցել հետագա սերունդների բանաստեղծների վրա։ Տերյանի ստեղծագործությունները շարունակում են մնալ ամենաընթերցվողներից։ Նա համարվում է հայ քնարերգության մեծագույն վարպետներից մեկը։ menu_book4 Տեսնել ավելին