Բաղդասարյան-Թափալցյան, Ս. Հ.

Բաղդասարյան-Թափալցյան, Ս. Հ.

menu_book View materials

Books by this author (1)

Online

Linguistics

Մշո բարբառը

Աշխատությունը նվիրված է հայերենի պատմական և տարածքային բարբառներից մեկի՝ Մշո բարբառի ուսումնասիրությանը՝ ներկայացնելով դրա լեզվական առանձնահատկությունները, կառուցվածքը և տեղը հայերենի բարբառային համակարգում։ Մշո բարբառը կարևոր նշանակություն ունի հայոց լեզվի պատմության, զարգացման և տարածքային տարբերակների ուսումնասիրության համար, քանի որ իր մեջ պահպանել է լեզվական այնպիսի հնչյունական, քերականական և բառապաշարային հատկանիշներ, որոնք հնարավորություն են տալիս բացահայտելու հայերենի պատմական շերտերը, լեզվական փոփոխությունների ընթացքը և տարբեր ժամանակաշրջաններում խոսակցական լեզվի ձևավորման առանձնահատկությունները։ Աշխատության գիտական արժեքը պայմանավորված է բարբառի հնչյունական համակարգի, բառերի արտասանության, հնչյունափոխական երևույթների, բառապաշարի, քերականական ձևերի և խոսքի կառուցման օրինաչափությունների ուսումնասիրությամբ։ Մշո բարբառի բառային կազմը կարևոր նյութ է ներկայացնում ինչպես առօրյա կյանքի, կենցաղի, ընտանիքի, աշխատանքի և հասարակական հարաբերությունների, այնպես էլ ավանդույթների, սովորույթների, ժողովրդական պատկերացումների ու մշակութային ժառանգության հետ կապված հասկացությունների ուսումնասիրության համար։ Բարբառային բառերն ու արտահայտությունները լեզվի կենդանի պատմության յուրօրինակ վկայություններ են, որոնց միջոցով հնարավոր է ճանաչել տվյալ տարածաշրջանի բնակչության մտածողությունը, կենսակերպը և աշխարհընկալումը։ Աշխատությունը նպաստում է նաև հայերենի տարբեր բարբառների համեմատական քննությանը՝ հնարավորություն տալով բացահայտելու դրանց ընդհանրություններն ու տարբերությունները, ինչպես նաև Մշո բարբառի առանձնահատուկ դիրքը հայերենի լեզվական տարածքում։ Այն արժեքավոր նշանակություն ունի հայ լեզվաբանների, բարբառագետների, բանասերների, ազգագրագետների և հայոց լեզվի պատմությամբ հետաքրքրվողների համար՝ ծառայելով որպես նյութ լեզվաբանական հետազոտությունների, բարբառային բառապաշարի պահպանման և հայ ժողովրդի պատմամշակութային ժառանգության ուսումնասիրության համար։ Աշխատությունը կարևոր է նաև այն տեսանկյունից, որ նպաստում է Մուշի և հարակից բնակավայրերի լեզվական ինքնատիպության ճանաչմանն ու պահպանմանը՝ ներկայացնելով բարբառը ոչ միայն որպես հաղորդակցման միջոց, այլև որպես տվյալ տարածաշրջանի պատմական հիշողությունն ու մշակութային ինքնությունը կրող կարևոր արժեք։

Updated: 2026-11-16
Մշո բարբառը

Free

Միսաք Մեծարենց Միսաք Մեծարենց 1886 թ․ – 1908 թ․ Միսաք Մեծարենցը արևմտահայ քնարական պոեզիայի ամենապայծառ ներկայացուցիչներից է։ Չնայած կարճ կյանքին, նա ստեղծել է բարձրարժեք գրական ժառանգություն։Միսաք Մեծարենցը արևմտահայ քնարերգության ամենապայծառ անուններից է։ Նրա ստեղծագործություններում կենտրոնական տեղ ունեն բնությունը, սերը և կյանքի գեղեցկությունը։ Չնայած կարճ կյանքին՝ նա հասցրել է ստեղծել բարձրարժեք պոեզիա։ Նրա լեզուն երաժշտական է և նուրբ։ Մեծարենցը մեծ ազդեցություն է ունեցել հայ ռոմանտիկ պոեզիայի վրա։ Նրա բանաստեղծությունները լի են լույսով և զգացմունքայնությամբ։ Նա համարվում է արևմտահայ պոեզիայի ամենաքնարական ձայներից մեկը։ Նրա գործերը մինչ օրս սիրով ընթերցվում են։ Նրա ժառանգությունը փոքր ծավալով, բայց մեծ արժեք ունի։ Նա հայ գրականության բացառիկ տաղանդներից է։ menu_book2 Read more Դանիել Վարուժան Դանիել Վարուժան 1884 թ․ – 1915 թ․ Դանիել Վարուժանը արևմտահայ պոեզիայի ամենատաղանդավոր ներկայացուցիչներից է։ Նրա ստեղծագործություններում մեծ տեղ ունեն բնությունը, գյուղական կյանքը և մարդու ստեղծագործ ուժը։ Վարուժանը հիանում էր աշխատանքի գեղեցկությամբ և մարդու հոգևոր ուժով։ Նրա բանաստեղծությունները հարուստ են պատկերներով և զգացմունքներով։ Նա ձգտել է վերածնել ազգային մշակութային արժեքները։ Հայոց ցեղասպանության ժամանակ նա ձերբակալվել և սպանվել է։ Չնայած կարճ կյանքին՝ նա թողել է մեծ գրական ժառանգություն։ Նրա գործերը մեծ ազդեցություն են ունեցել հայ պոեզիայի զարգացման վրա։ Վարուժանի ստեղծագործությունները մինչ օրս լայնորեն ընթերցվում են։ Նա համարվում է արևմտահայ գրականության դասականներից մեկը։ menu_book3 Read more Դերենիկ Դեմիրճյան Դերենիկ Դեմիրճյան 1877 թ․ – 1956 թ․ Դերենիկ Դեմիրճյանը գրող, դրամատուրգ և հասարակական գործիչ էր։ Նա առավել հայտնի է իր «Վարդանանք» պատմական վեպով, որը հայ գրականության կարևորագույն ստեղծագործություններից է։ Դեմիրճյանը մեծ հետաքրքրություն է ցուցաբերել հայկական պատմության և ազգային հերոսների նկատմամբ։ Նրա գործերում հաճախ հանդիպում են հայրենասիրական գաղափարներ։ Նա նաև գրել է բազմաթիվ պիեսներ և պատմվածքներ։ Դեմիրճյանի լեզուն հարուստ է և արտահայտիչ։ Նրա ստեղծագործությունները մեծ ազդեցություն են ունեցել հայ պատմական արձակի զարգացման վրա։ Նա կարևոր դեր է ունեցել նաև հայկական թատրոնի զարգացման գործում։ Նրա աշխատանքները մինչ օրս լայնորեն ուսումնասիրվում են։ Դեմիրճյանը համարվում է հայ դասական գրականության կարևոր ներկայացուցիչներից մեկը։ menu_book7 Read more Ղազարոս Աղայան Ղազարոս Աղայան 1840 թ․ – 1911 թ․ Ղազարոս Աղայանը մանկական գրականության հիմնադիրներից է։ Նա գրել է բազմաթիվ հեքիաթներ, պատմվածքներ և կրթական նյութեր երեխաների համար։ Նրա ստեղծագործություններն ունեն դաստիարակչական և բարոյական նշանակություն։ Աղայանը նաև ակտիվ մանկավարժ էր։ Նա մեծ դեր է ունեցել ազգային կրթության զարգացման գործում։ Նրա հերոսները սովորեցնում են ազնվություն, աշխատասիրություն և բարություն։ Աղայանի լեզուն պարզ և հասկանալի է երեխաների համար։ Նրա հեքիաթները մինչ օրս ընդգրկված են դպրոցական ծրագրերում։ Մի քանի սերունդ մեծացել է նրա գրքերով։ Նա համարվում է հայ մանկական գրականության դասականներից մեկը։ menu_book5 Read more Մխիթար Գոշ Մխիթար Գոշ 1130 թ․ – 1213 թ․ Մխիթար Գոշ միջնադարյան հայ մեծ մտածող, իրավագետ, առակագիր, մանկավարժ և հասարակական գործիչ էր, որը ապրել է XII–XIII դարերում։ Նա հայտնի է որպես հայ իրավագիտության ամենանշանավոր ներկայացուցիչներից մեկը։ Նրա ամենահայտնի աշխատությունը «Դատաստանագիրքն» է, որը համարվում է հայկական իրավունքի կարևորագույն հուշարձաններից և երկար ժամանակ ծառայել է որպես օրենքների ժողովածու։ Մխիթար Գոշը գրել է նաև բազմաթիվ առակներ, որոնց միջոցով քարոզել է բարություն, արդարություն, իմաստություն և ազնվություն։ Նա մեծ դեր է ունեցել կրթության և մշակույթի զարգացման գործում, հիմնել է դպրոցներ և նպաստել գիտելիքների տարածմանը։ Գոշի ստեղծագործությունները կարևոր նշանակություն ունեն հայ գրականության, իրավունքի և մանկավարժության պատմության մեջ։ Նրա անունը մինչ օրս համարվում է իմաստության, արդարադատության և ազգային մշակույթի խորհրդանիշ։ menu_book9 Read more Եղիշե Չարենց Եղիշե Չարենց 1897 թ․ – 1937 թ․ Եղիշե Չարենցը հայ նորագույն գրականության ամենաազդեցիկ հեղինակներից է։ Նա բանաստեղծ, արձակագիր և թարգմանիչ էր, որը նորարարական մոտեցումներ բերեց հայ պոեզիա։ Նրա ստեղծագործություններում միահյուսված են հայրենասիրությունը, հեղափոխական գաղափարները և մարդու ներքին պայքարը։ «Ես իմ անուշ Հայաստանի» բանաստեղծությունը դարձել է ազգային խորհրդանիշ։ Չարենցի լեզուն համարձակ է, հարուստ և ժամանակակից։ Նա մեծ ազդեցություն է ունեցել 20-րդ դարի հայ գրականության զարգացման վրա։ Չնայած քաղաքական հալածանքներին, նրա ստեղծագործությունները պահպանեցին իրենց արժեքը։ Նրա գործերը թարգմանվել են բազմաթիվ լեզուներով։ Չարենցը համարվում է հայ մշակույթի խորհրդանշական դեմքերից մեկը։ Նրա գրական ժառանգությունը շարունակում է ոգեշնչել նոր սերունդներին։ menu_book10 Read more