Բոզոյան, Ազատ Արտաշի

Բոզոյան, Ազատ Արտաշի

menu_book Տեսնել նյութերը

Հեղինակի գրքերը (1)

Օնլայն

Պատմություն

Հայ-բյուզանդական եկեղեցական բանակցությունների փաստաթղթերը (1165–1178 թթ.)

Գիրքը նվիրված է XII դարի երկրորդ կեսին Հայոց և Բյուզանդական եկեղեցիների միջև ծավալված եկեղեցական, դավանաբանական և քաղաքական բանակցությունների պատմությանը՝ ներկայացնելով միջնադարյան հայ-բյուզանդական հարաբերությունների կարևորագույն փաստաթղթերը և դրանց պատմագիտական նշանակությունը։ Ժամանակաշրջանը առանձնահատուկ կարևորություն ունի Հայաստանի և Բյուզանդական կայսրության փոխհարաբերությունների ուսումնասիրության համար, քանի որ երկու եկեղեցիների միջև հաղորդակցությունը պայմանավորված էր ոչ միայն քրիստոնեական դավանանքի հարցերով, այլև տարածաշրջանում ձևավորված քաղաքական իրավիճակով, իշխանական շահերով, եկեղեցական հեղինակության պահպանման և տարբեր քրիստոնեական ավանդույթների միջև հնարավոր համաձայնության հասնելու ձգտումներով։ Ներկայացված վավերագրերն ընդգրկում են 1165–1178 թվականներին տեղի ունեցած բանակցությունների ընթացքը և հնարավորություն են տալիս ուսումնասիրելու երկու եկեղեցիների առաջնորդների միջև ծավալված պաշտոնական հաղորդակցությունը, փոխադարձ դիրքորոշումները, դավանաբանական տարաձայնությունները, եկեղեցական միության շուրջ քննարկումները և համաձայնության հասնելու փորձերը։ Նյութերի պատմական առանցքում XII դարի հայ եկեղեցական կյանքի նշանավոր ներկայացուցիչ Ներսես Դ Շնորհալու գործունեությունն է, որի օրոք Հայոց եկեղեցին ակտիվորեն ներգրավված էր միջեկեղեցական հարաբերությունների և քրիստոնեական աշխարհի տարբեր կենտրոնների հետ երկխոսության գործընթացներում։ Բանակցությունների կարևոր մասնակիցներից էր նաև Բյուզանդիայի կայսր Մանուել Ա Կոմնենոսը, որի քաղաքական և կրոնական նախաձեռնությունները նշանակալի ազդեցություն ունեին տարածաշրջանի եկեղեցաքաղաքական զարգացումների վրա։ Փաստաթղթերը կարևոր տեղեկություններ են հաղորդում այն մասին, թե ինչպես էին միջնադարյան եկեղեցական առաջնորդներն ու քաղաքական գործիչները փորձում լուծել դավանաբանական հակասությունները, ինչպիսի նշանակություն էին տալիս եկեղեցական ավանդույթներին, ծիսական առանձնահատկություններին և աստվածաբանական սկզբունքներին, ինչպես նաև ինչ դեր էր վերապահվում եկեղեցական միությանը երկու պետությունների և ժողովուրդների հարաբերությունների կարգավորման գործում։ Ժողովածուի առանձնահատուկ արժեքն այն է, որ այն ներկայացնում է ոչ միայն պատմական իրադարձությունների ընդհանուր պատկերը, այլև դրանց անմիջական վավերագրական հիմքը՝ պահպանելով միջնադարյան դիվանագիտական և եկեղեցական հաղորդակցության բովանդակությունը։ Հայերեն և հունարեն ավանդությամբ մեզ հասած փաստաթղթերը հնարավորություն են տալիս համադրելու տարբեր լեզուներով պահպանված նյութերը, ուսումնասիրելու դրանց փոխանցման առանձնահատկությունները, թարգմանական խնդիրները և միջնադարյան գրավոր հաղորդակցության ձևերը։ Դրանք կարևոր սկզբնաղբյուր են եկեղեցական նամակագրության, դիվանագիտական լեզվի, միջնադարյան թարգմանական գործունեության և հայ-բյուզանդական մտավոր կապերի հետազոտության համար։ Աշխատանքի պատմագիտական նշանակությունը պայմանավորված է նաև նրանով, որ եկեղեցական բանակցությունները դիտարկվում են ժամանակի ավելի լայն քաղաքական և մշակութային իրողությունների համատեքստում։ Դրանց ուսումնասիրությունը բացահայտում է, թե ինչպես էին կրոնական հարցերը փոխկապակցվում պետական շահերի, միջազգային հարաբերությունների և միջնադարյան իշխանության գաղափարախոսության հետ։ Միաժամանակ նյութերը հնարավորություն են տալիս ավելի խորությամբ ճանաչելու Հայոց եկեղեցու ինքնուրույն դիրքորոշումը, նրա աստվածաբանական մտածողությունը և այլ քրիստոնեական եկեղեցիների հետ հարաբերություններում սեփական ավանդույթները պահպանելու ձգտումը։ Հեղինակը վավերագրական նյութերի ներկայացմամբ ընթերցողին հնարավորություն է տալիս անմիջականորեն առնչվելու պատմական փաստերին և պատկերացում կազմելու այն բարդ գործընթացների մասին, որոնց միջոցով միջնադարում ձևավորվում ու զարգանում էին միջեկեղեցական հարաբերությունները։ Աշխատանքը կարևոր նշանակություն ունի հայագիտության, բյուզանդագիտության, միջնադարյան պատմության, եկեղեցագիտության, աստվածաբանության և դիվանագիտական պատմության ուսումնասիրության համար։ Այն արժեքավոր սկզբնաղբյուրագիտական նյութ է մասնագետների, պատմաբանների, աստվածաբանների, բանասերների, միջնադարագետների, ուսանողների և հայ ժողովրդի հոգևոր ու քաղաքական անցյալով հետաքրքրվող ընթերցողների համար՝ նպաստելով XII դարի հայ-բյուզանդական հարաբերությունների առավել ամբողջական ընկալմանը և միջնադարյան Հայաստանի պատմական ժառանգության ուսումնասիրությանը։

Թարմացվել է՝ 2026-11-21
Հայ-բյուզանդական եկեղեցական բանակցությունների փաստաթղթերը (1165–1178 թթ.)

Անվճար

Հովհաննես Թումանյան Հովհաննես Թումանյան 1869 թ․ – 1923 թ․ Հովհաննես Թումանյանը հայ ժողովրդի ամենասիրված գրողներից և բանաստեղծներից է։ Նա ծնվել է Լոռու Դսեղ գյուղում և իր ստեղծագործություններում հաճախ պատկերել է ժողովրդական կյանքն ու ավանդույթները։ Թումանյանը գրել է հեքիաթներ, պոեմներ, պատմվածքներ և բանաստեղծություններ։ Նրա ամենահայտնի գործերից են «Գիքոր», «Անուշ», «Քաջ Նազար» և «Թմկաբերդի առումը»։ Նրա լեզուն պարզ է, բնական և հասկանալի բոլոր սերունդների համար։ Թումանյանի ստեղծագործությունները լի են հումորով, իմաստությամբ և մարդասիրությամբ։ Նա նաև ակտիվ հասարակական գործիչ էր և զբաղվել է բարեգործությամբ։ Նրա գործերը թարգմանվել են բազմաթիվ լեզուներով։ Թումանյանը հաճախ անվանվում է «Ամենայն հայոց բանաստեղծ»։ Նրա ժառանգությունը շարունակում է մնալ հայկական մշակույթի հիմնասյուներից մեկը։ menu_book11 Տեսնել ավելին Ակսել Բակունց Ակսել Բակունց 1899 թ․ – 1937 թ․ Ակսել Բակունցը հայ արձակի ամենաբարձր մակարդակի վարպետներից է։ Նրա ստեղծագործություններում կենտրոնական տեղ ունի գյուղական կյանքի, մարդու և բնության ներդաշնակության պատկերումը։ Բակունցը առանձնանում է նուրբ հոգեբանական դիտարկումներով և լեզվական ճշգրտությամբ։ Նրա հայտնի գործերից են «Ալպիական մանուշակ», «Մթնաձոր» և այլ պատմվածքներ։ Նա համարվում է հայ կարճ արձակի անգերազանցելի հեղինակներից մեկը։ Բակունցի ստեղծագործությունները լի են մարդկային խորությամբ և լուռ տխրությամբ։ Նրա հերոսները հաճախ պայքարում են սոցիալական դժվարությունների հետ։ Չնայած կարճ կյանքին՝ նա թողել է մեծ գրական ժառանգություն։ Նրա գործերը մեծ ազդեցություն են ունեցել հայ արձակի զարգացման վրա։ Նա զոհվել է ստալինյան բռնաճնշումների ժամանակ։ menu_book5 Տեսնել ավելին Պարույր Սևակ Պարույր Սևակ 1924 թ․ – 1971 թ․ Պարույր Սևակը հայ գրականության ամենախոր և վերլուծական մտածող բանաստեղծներից է։ Նրա ստեղծագործություններում մեծ տեղ ունեն մարդու ներաշխարհը, հասարակությունը և պատմական հիշողությունը։ Սևակը հայտնի է իր «Անլռելի զանգակատուն» պոեմով, որը նվիրված է Կոմիտասին։ Նրա լեզուն համարձակ է, նորարարական և մտավոր։ Սևակը հաճախ քննադատել է հասարակական խնդիրները և կեղծ արժեքները։ Նրա պոեզիան համադրում է զգացմունքներն ու ինտելեկտը։ Նա մեծ ազդեցություն է ունեցել հայ ժամանակակից պոեզիայի վրա։ Նրա ստեղծագործությունները լայնորեն ուսումնասիրվում են։ Սևակը համարվում է 20-րդ դարի ամենաազդեցիկ բանաստեղծներից մեկը։ Նրա ժառանգությունը շարունակում է ոգեշնչել նոր սերունդներին։ menu_book9 Տեսնել ավելին Հրանտ Մաթևոսյան Հրանտ Մաթևոսյան 1935 թ․ – 2002 թ․ Հրանտ Մաթևոսյանը համարվում է 20-րդ դարի հայ արձակի մեծագույն վարպետներից մեկը։ Նրա ստեղծագործություններում խորությամբ ներկայացված են գյուղական կյանքը, մարդկային հարաբերությունները և ազգային մտածողությունը։Հրանտ Մաթևոսյանը հայ արձակի ամենամեծ վարպետներից է։ Նրա ստեղծագործություններում կենտրոնական տեղ ունի գյուղական աշխարհի, մարդու և բնության փոխհարաբերությունը։ Նա հայտնի է իր խորը հոգեբանական դիտարկումներով և յուրահատուկ լեզվով։ Նրա գործերը հաճախ ներկայացնում են մարդու ներքին պայքարը և ազգային մտածողությունը։ Մաթևոսյանի հայտնի գործերից են «Մենք ենք, մեր սարերը» և բազմաթիվ պատմվածքներ։ Նա մեծ ազդեցություն է ունեցել հայ ժամանակակից գրականության վրա։ Նրա լեզուն պատկերավոր և փիլիսոփայական է։ Նրա ստեղծագործությունները մինչ օրս ուսումնասիրվում են։ Նա համարվում է 20-րդ դարի հայ արձակի հիմնասյուներից մեկը։ Նրա ժառանգությունը ազգային արժեք է։ menu_book4 Տեսնել ավելին Մովսես Խորենացի Մովսես Խորենացի 410 թ․ – 490 թ․ Մովսես Խորենացին հայ պատմագրության հիմնադիրն է և հայտնի է որպես «Հայ պատմության հայր»։ Նրա «Հայոց պատմություն» աշխատությունը համարվում է հայկական պատմության կարևորագույն սկզբնաղբյուրներից մեկը։ Այն նկարագրում է հայ ժողովրդի ծագումը, թագավորությունները, մշակույթը և պատմական զարգացումը։Մովսես Խորենացին համարվում է հայ պատմագրության հիմնադիրը և հաճախ կոչվում է «Հայ պատմության հայր»։ Նրա գլխավոր աշխատությունը՝ «Հայոց պատմությունը», հայկական պատմության կարևորագույն սկզբնաղբյուրներից է։ Այս գրքում նա ներկայացրել է հայ ժողովրդի ծագումը, թագավորությունների պատմությունը և ազգային ավանդույթները։ Խորենացին օգտագործել է ինչպես գրավոր, այնպես էլ բանավոր աղբյուրներ։ Նրա աշխատությունը մեծ նշանակություն ունի ոչ միայն պատմաբանների, այլև գրականագետների համար։ Գրքի լեզուն հարուստ է և պատկերավոր։ Նա կարևոր դեր է ունեցել հայկական ազգային ինքնագիտակցության ձևավորման մեջ։ Խորենացու ազդեցությունը զգացվում է հետագա դարերի գրականության և պատմագրության վրա։ Նրա անունը դարձել է հայկական գիտական մտքի խորհրդանիշ։ Այսօր նա շարունակում է մնալ հայ մշակույթի ամենահարգված դեմքերից մեկը։ menu_book8 Տեսնել ավելին Վահան Տերյան Վահան Տերյան 1885 թ․ – 1920 թ․ Վահան Տերյանը հայ քնարական պոեզիայի ամենասիրելի հեղինակներից է։ Նրա ստեղծագործություններում արտահայտված են սերը, մենությունը, կարոտը և կյանքի անցողիկությունը։ Տերյանի բանաստեղծությունները հայտնի են իրենց երաժշտականությամբ և նուրբ տրամադրությամբ։ Նա մեծ ազդեցություն է կրել եվրոպական խորհրդապաշտությունից։ Նրա պոեզիան նոր շունչ է բերել հայկական գրականությանը։ Տերյանի լեզուն մեղմ է, գեղեցիկ և հուզական։ Նրա բազմաթիվ բանաստեղծություններ դարձել են երգեր։ Նա մեծ ազդեցություն է ունեցել հետագա սերունդների բանաստեղծների վրա։ Տերյանի ստեղծագործությունները շարունակում են մնալ ամենաընթերցվողներից։ Նա համարվում է հայ քնարերգության մեծագույն վարպետներից մեկը։ menu_book4 Տեսնել ավելին