Չուխաջյան, Նարեկ Հայկի

Ինֆորմատիկա

Այս գիտական աշխատանքը նվիրված է էլեկտրամագնիսական կախոցի ավտոմատացված նախագծման համակարգի մշակման տեսական, մեթոդական և կիրառական խնդիրներին։ Հետազոտության հիմնական նպատակն է ստեղծել այնպիսի նախագծման համակարգ, որը հնարավորություն կտա ավտոմատացնել էլեկտրամագնիսական կախոցի կառուցվածքային և տեխնիկական պարամետրերի ընտրության, հաշվարկման և օպտիմալացման գործընթացները։ Էլեկտրամագնիսական կախոցը կարող է կիրառվել տարբեր տեխնիկական համակարգերում, որտեղ անհրաժեշտ է ապահովել օբյեկտի դիրքի, շարժման կամ տատանումների վերահսկվող կառավարում՝ օգտագործելով էլեկտրամագնիսական ուժեր։ Նման համակարգերի նախագծումը պահանջում է էլեկտրական, մագնիսական, մեխանիկական և կառավարման բազմաթիվ պարամետրերի փոխկապակցված հաշվարկ, ինչի պատճառով նախագծման գործընթացի ավտոմատացումը կարող է զգալիորեն բարձրացնել հաշվարկների արագությունն ու ճշգրտությունը։ Աշխատության շրջանակում կարող են ուսումնասիրվել էլեկտրամագնիսական կախոցի աշխատանքի ֆիզիկական սկզբունքները, դրա հիմնական կառուցվածքային տարրերը և դրանց փոխազդեցությունը։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում կախոցի էլեկտրամագնիսական բնութագրերի մաթեմատիկական մոդելավորմանը, որի միջոցով հնարավոր է որոշել անհրաժեշտ մագնիսական ուժը, հոսանքի և լարման պարամետրերը, կոճերի և մագնիսական շղթայի բնութագրերը, ինչպես նաև մեխանիկական բեռնվածության ազդեցությունը համակարգի աշխատանքի վրա։ Ավտոմատացված նախագծման համակարգի մշակումը ենթադրում է հաշվարկային ալգորիթմների, տվյալների մուտքագրման և մշակման մեխանիզմների, նախագծային պարամետրերի ընտրության և ստացված արդյունքների վերլուծության գործիքների ստեղծում։ Համակարգը կարող է հնարավորություն տալ օգտվողին սահմանել ելակետային տեխնիկական պահանջները, որից հետո համապատասխան մաթեմատիկական և հաշվարկային մոդելների հիման վրա ավտոմատ կերպով որոշվեն համակարգի հիմնական պարամետրերը։ Հետազոտության կարևոր ուղղություններից է նախագծային տարբերակների համեմատությունը և օպտիմալ լուծման ընտրությունը։ Օպտիմալացման չափանիշները կարող են ներառել էլեկտրամագնիսական կախոցի զանգվածը, էներգիայի սպառումը, աշխատանքի կայունությունը, արձագանքման արագությունը, կառավարման ճշգրտությունը, կառուցվածքի հուսալիությունը և արտադրական ծախսերը։ Այսպիսի բազմագործոն մոտեցումը հնարավորություն է տալիս նախագծման գործընթացը համապատասխանեցնել ոչ միայն առանձին տեխնիկական պարամետրի, այլև ամբողջ համակարգի արդյունավետության պահանջներին։ Աշխատությունը կարող է ներառել նաև կառավարման համակարգի մոդելավորում, քանի որ էլեկտրամագնիսական կախոցի կայուն աշխատանքը մեծապես կախված է օբյեկտի դիրքի կամ շարժման փոփոխությունների նկատմամբ կառավարման համակարգի արձագանքից։ Սենսորներից ստացվող տեղեկատվության մշակումը, կառավարման ազդանշանի ձևավորումը և էլեկտրամագնիսական գործադիր մեխանիզմի համապատասխան կառավարումը կարող են դիտարկվել որպես ավտոմատացված համակարգի կարևոր բաղադրիչներ։ Մաթեմատիկական և համակարգչային մոդելավորման միջոցով հնարավոր է նախապես գնահատել համակարգի դինամիկ վարքը, հայտնաբերել նախագծային թերությունները և նվազեցնել ֆիզիկական նախատիպերի ստեղծման անհրաժեշտությունը։ Հետազոտության կիրառական նշանակությունը կայանում է նրանում, որ մշակված ավտոմատացված նախագծման համակարգը կարող է կրճատել ինժեներական հաշվարկների կատարման ժամանակը, նվազեցնել նախագծման ընթացքում հնարավոր սխալների հավանականությունը և հեշտացնել տարբեր տեխնիկական պահանջներին համապատասխանող էլեկտրամագնիսական կախոցների ստեղծումը։ Այն կարող է կիրառվել մեքենաշինության, ավտոմատացման, ռոբոտատեխնիկայի, ճշգրիտ մեխանիկայի, տրանսպորտային և այլ տեխնիկական համակարգերի նախագծման գործընթացներում։ Աշխատանքը կարող է հետաքրքրել ինժեներներին, ավտոմատացման և կառավարման մասնագետներին, էլեկտրատեխնիկներին, մեխանիկներին, համակարգչային մոդելավորման մասնագետներին, ինչպես նաև տեխնիկական բուհերի ուսանողներին և հետազոտողներին։ Այն արժեքավոր է հատկապես այն տեսանկյունից, որ էլեկտրամագնիսական կախոցի բարդ բազմապարամետրային նախագծման խնդիրը ներկայացնում է ավտոմատացված հաշվարկային համակարգի միջոցով՝ միավորելով մաթեմատիկական մոդելավորումը, ինժեներական հաշվարկը, օպտիմալացումը և համակարգչային նախագծումը։