Гакстгаузен, Август фон, 1792-1866

Гакстгаузен, Август фон, 1792-1866

menu_book View materials

Books by this author (1)

Online

History

Закавказский край

Աշխատությունը նվիրված է Անդրկովկասի պատմաաշխարհագրական և սոցիալ-քաղաքական բնութագրին՝ ներկայացնելով տարածաշրջանի աշխարհագրական դիրքը, բնական պայմանները, բնակչությունը, վարչական կառուցվածքը, տնտեսական կյանքը և պատմական զարգացման հիմնական առանձնահատկությունները։ Նյութում Անդրկովկասը դիտարկվում է որպես Հարավային Կովկասի տարածքում ձևավորված բազմազան և բարդ պատմական միջավայր, որտեղ տարբեր ժողովուրդների, մշակույթների, կրոնական համայնքների և քաղաքական ուժերի փոխազդեցությունը դարերի ընթացքում էական ազդեցություն է ունեցել տարածաշրջանի զարգացման վրա։ Ուսումնասիրության կարևոր բաղադրիչ է աշխարհագրական միջավայրի նկարագրությունը՝ լեռնային համակարգերը, հովիտները, գետային ցանցը, բնական պաշարները, կլիմայական պայմանները և դրանց ազդեցությունը բնակեցման ու տնտեսական գործունեության վրա։ Առանձին ուշադրություն է դարձվում բնակչության կազմին և տեղաբաշխմանը, բնակավայրերի զարգացմանը, քաղաքային ու գյուղական համայնքների առանձնահատկություններին և տարբեր պատմական ժամանակաշրջաններում տեղի ունեցած ժողովրդագրական փոփոխություններին։ Տարածաշրջանի պատմությունը ներկայացվում է քաղաքական և վարչական փոփոխությունների համատեքստում՝ անդրադառնալով տարբեր իշխանությունների ազդեցությանը, վարչատարածքային վերաձևավորումներին, հասարակական հարաբերությունների փոփոխությանը և տեղական կառավարման առանձնահատկություններին։ Կարևոր տեղ է զբաղեցնում նաև տնտեսական կյանքի ուսումնասիրությունը, մասնավորապես գյուղատնտեսության, արհեստների, առևտրի, արդյունաբերության և հաղորդակցության ուղիների զարգացումը։ Անդրկովկասի աշխարհագրական դիրքը պատմականորեն այն դարձրել է Եվրոպայի և Ասիայի միջև կարևոր կապող տարածք, ինչի շնորհիվ տարածաշրջանը նշանակալի դեր է ունեցել առևտրային, քաղաքական և ռազմական գործընթացներում։ Աշխատության արժեքը հատկապես պայմանավորված է նրանով, որ տարածաշրջանը ներկայացվում է ոչ միայն առանձին տարածքների կամ բնակավայրերի համադրությամբ, այլև որպես փոխկապակցված պատմաաշխարհագրական ամբողջություն։ Նյութը կարող է օգտակար լինել Անդրկովկասի պատմությամբ, Կովկասի ժողովուրդների պատմությամբ, տարածաշրջանային աշխարհագրությամբ, ժողովրդագրությամբ և քաղաքական զարգացումներով հետաքրքրվող ընթերցողների համար։ Այն հնարավորություն է տալիս ընդհանուր պատկերացում կազմել տարածաշրջանի բնական և մարդկային ներուժի, պատմական ժառանգության, սոցիալ-տնտեսական կառուցվածքի և քաղաքական նշանակության մասին՝ միաժամանակ հիմք ստեղծելով Հարավային Կովկասի առանձին երկրների, ժողովուրդների և պատմական գործընթացների ավելի խոր ուսումնասիրության համար։

Updated: 2026-09-22
Закавказский край

Free

Հովհաննես Թումանյան Հովհաննես Թումանյան 1869 թ․ – 1923 թ․ Հովհաննես Թումանյանը հայ ժողովրդի ամենասիրված գրողներից և բանաստեղծներից է։ Նա ծնվել է Լոռու Դսեղ գյուղում և իր ստեղծագործություններում հաճախ պատկերել է ժողովրդական կյանքն ու ավանդույթները։ Թումանյանը գրել է հեքիաթներ, պոեմներ, պատմվածքներ և բանաստեղծություններ։ Նրա ամենահայտնի գործերից են «Գիքոր», «Անուշ», «Քաջ Նազար» և «Թմկաբերդի առումը»։ Նրա լեզուն պարզ է, բնական և հասկանալի բոլոր սերունդների համար։ Թումանյանի ստեղծագործությունները լի են հումորով, իմաստությամբ և մարդասիրությամբ։ Նա նաև ակտիվ հասարակական գործիչ էր և զբաղվել է բարեգործությամբ։ Նրա գործերը թարգմանվել են բազմաթիվ լեզուներով։ Թումանյանը հաճախ անվանվում է «Ամենայն հայոց բանաստեղծ»։ Նրա ժառանգությունը շարունակում է մնալ հայկական մշակույթի հիմնասյուներից մեկը։ menu_book11 Read more Հովհաննես Շիրազ Հովհաննես Շիրազ 1915 թ․ – 1984 թ․ Հովհաննես Շիրազը հայ ժողովրդի ամենասիրված բանաստեղծներից է։ Նրա ստեղծագործությունները խորապես կապված են հայրենիքի, մոր կերպարի և ազգային ցավի հետ։ Շիրազի լեզուն պարզ է, ժողովրդական և շատ հուզական։ Նրա հայտնի գործերից են «Հայոց դանթեականը», «Մայրս» և բազմաթիվ հայրենասիրական բանաստեղծություններ։ Նա հաճախ արտահայտել է ժողովրդի ցավն ու ուրախությունը։ Շիրազը մեծ ազդեցություն է ունեցել սերունդների վրա իր անմիջական ոճով։ Նրա պոեզիան հաճախ արտասանվում է դպրոցներում և միջոցառումների ժամանակ։ Նա համարվում է 20-րդ դարի ամենաժողովրդական բանաստեղծներից մեկը։ Նրա ստեղծագործությունները դարձել են ազգային հիշողության մաս։ Շիրազը մինչ օրս սիրելի է ընթերցողների լայն շրջանակի համար։ menu_book5 Read more Վահան Թոթովենց Վահան Թոթովենց 1894 թ․ – 1938 թ․ Վահան Թոթովենց հայ արձակագիր, դրամատուրգ և լրագրող է, որը համարվում է XX դարի հայ գրականության կարևոր դեմքերից մեկը։ Նրա ստեղծագործությունները առանձնանում են իրականության խոր ու պատկերավոր նկարագրություններով, որտեղ արտացոլված են հայ ժողովրդի կյանքը, ցավը և դիմադրողականությունը պատմական ծանր ժամանակներում։ Թոթովենցի գրականության հիմնական թեմաներն են արևմտահայ կյանքի պատկերումը, պատերազմները, գաղթը և մարդու ճակատագիրը բարդ սոցիալական ու քաղաքական պայմաններում։ Նրա գործերում հաճախ զգացվում է անձնական փորձի ազդեցությունը, ինչը դրանք դարձնում է ավելի անկեղծ և ազդեցիկ։ Նրա ամենահայտնի ստեղծագործություններից է «Հին Հռոմեական ճանապարհի վրա» վեպը, որտեղ նա նկարագրում է իր մանկությունը և արևմտահայ իրականությունը՝ հարուստ ու կենդանի լեզվով։ Թոթովենցը նաև զբաղվել է լրագրությամբ և հասարակական գործունեությամբ՝ մասնակցելով ժամանակի մտավոր ու քաղաքական կյանքին։ Առաջին համաշխարհային պատերազմի տարիներին նա կապեր է ունեցել հայկական ռազմական ու ազգային շրջանակների հետ, ինչը մեծ ազդեցություն է ունեցել նրա աշխարհայացքի վրա։ 1938 թվականին, ստալինյան բռնաճնշումների ժամանակ, նա ձերբակալվել և գնդակահարվել է։ Չնայած իր կյանքի ողբերգական ավարտին, Վահան Թոթովենցի ստեղծագործությունները այսօր համարվում են հայ գրականության արժեքավոր մաս՝ իրենց պատմական և գեղարվեստական նշանակությամբ։ menu_book2 Read more Րաֆֆի (Հակոբ Մելիք-Հակոբյան) Րաֆֆի (Հակոբ Մելիք-Հակոբյան) 1835 թ․ – 1888 թ․ Րաֆֆին հայ պատմավեպի ամենահայտնի ներկայացուցիչներից է։ Նրա ստեղծագործություններում մեծ տեղ են զբաղեցնում ազգային ազատագրության և հայրենասիրության թեմաները։ «Սամվել», «Խենթը» և «Դավիթ Բեկ» վեպերը համարվում են հայ գրականության դասականներ։ Նա ստեղծել է ուժեղ և հիշվող հերոսներ։ Րաֆֆու կերպարները պայքարում են հանուն ազատության և արդարության։ Նրա գրքերը մեծ ազդեցություն են ունեցել հայ երիտասարդության վրա։ Նա կարողացել է պատմությունը ներկայացնել հետաքրքիր և կենդանի ձևով։ Նրա ստեղծագործությունները մինչ օրս լայնորեն ընթերցվում են։ Րաֆֆին համարվում է ազգային մտածողության ձևավորման կարևոր գործիչ։ Նրա անունը մշտապես կապված է հայրենասիրական գրականության հետ։ menu_book18 Read more Ալեքսանդր Շիրվանզադե Ալեքսանդր Շիրվանզադե 1858 թ․ – 1935 թ․ Ալեքսանդր Շիրվանզադեն հայ ռեալիստական արձակի մեծագույն ներկայացուցիչներից է։ Նրա ստեղծագործություններում արտացոլված են հասարակության տարբեր խավերի կյանքը և սոցիալական խնդիրները։ Նա գրել է վեպեր, պատմվածքներ և դրամատիկական գործեր։ Շիրվանզադեն մեծ ուշադրություն է դարձրել մարդկային հարաբերություններին։ Նրա հերոսները հոգեբանորեն խորն են մշակված։ Նա համարձակորեն քննադատել է հասարակական անարդարությունները։ Նրա ստեղծագործությունները մեծ ճանաչում են ստացել նաև թատերական բեմերում։ Շիրվանզադեն համարվում է հայ արձակի դասականներից մեկը։ Նրա ազդեցությունը զգալի է հետագա գրողների ստեղծագործություններում։ Նա շարունակում է մնալ հայ գրականության կարևորագույն անուններից մեկը։ menu_book17 Read more Սիլվա Կապուտիկյան Սիլվա Կապուտիկյան 1919 թ․ – 2006 թ․ Սիլվա Կապուտիկյանը հայ պոեզիայի ամենաազդեցիկ կին հեղինակներից է։ Նրա ստեղծագործություններում մեծ տեղ ունեն հայրենիքը, սերը, լեզուն և ազգային ինքնությունը։ Կապուտիկյանը գրել է բազմաթիվ բանաստեղծություններ և հրապարակախոսական նյութեր։ Նրա լեզուն պարզ է, բայց խորքային և զգացմունքային։ Նա մեծ ուշադրություն է դարձրել հայ լեզվի պահպանման հարցերին։ Նրա գործերը լայն ճանաչում են ստացել ինչպես Հայաստանում, այնպես էլ սփյուռքում։ Կապուտիկյանը նաև ակտիվ հասարակական գործիչ էր։ Նրա ստեղծագործությունները հաճախ նվիրված են ազգային արժեքներին։ Նա համարվում է հայ կին պոեզիայի ամենակարևոր դեմքերից մեկը։ Նրա ժառանգությունը շարունակում է մնալ ազդեցիկ։ menu_book2 Read more