Գալստյան, Արմինե Զավենի

Տնտեսագիտություն

Աշխատությունը նվիրված է Հայաստանի Հանրապետությունում բնակչության եկամուտների ձևավորման և ապահովման հիմնախնդիրների ուսումնասիրությանը՝ դիտարկելով եկամուտները որպես բնակչության կենսամակարդակի, սոցիալական կայունության և տնտեսական զարգացման կարևորագույն ցուցանիշ։ Հետազոտության շրջանակում ուսումնասիրվում են բնակչության եկամուտների հիմնական աղբյուրները, դրանց կառուցվածքը, ձևավորման մեխանիզմները և տարբեր սոցիալական խմբերի միջև բաշխման առանձնահատկությունները։ Աշխատության մեջ ուշադրություն է դարձվում աշխատավարձին, ձեռնարկատիրական գործունեությունից ստացվող եկամուտներին, սոցիալական տրանսֆերտներին, կենսաթոշակներին և եկամուտների այլ աղբյուրներին՝ գնահատելով դրանց դերը տնային տնտեսությունների նյութական ապահովվածության մեջ։ Առանձին կարևորություն է տրվում աշխատանքի շուկայի վիճակին, զբաղվածության և գործազրկության մակարդակին, աշխատուժի պահանջարկին ու առաջարկին, քանի որ բնակչության եկամուտների հիմնական մասը ձևավորվում է աշխատանքի դիմաց ստացվող վարձատրության միջոցով։ Ուսումնասիրության ընթացքում կարող են վերլուծվել նաև անվանական և իրական եկամուտների փոփոխությունները, գնաճի ազդեցությունը բնակչության գնողունակության վրա, նվազագույն և միջին աշխատավարձի հարաբերակցությունը, ինչպես նաև եկամուտների անհավասարության մակարդակը։ Հատուկ ուշադրություն է դարձվում ցածր եկամուտ ունեցող ընտանիքների սոցիալական պաշտպանության խնդիրներին և այն պետական մեխանիզմներին, որոնց միջոցով հնարավոր է մեղմել սոցիալական անհավասարությունը և ապահովել բնակչության նվազագույն կենսապայմանները։ Աշխատությունը կարող է անդրադառնալ սոցիալական նպաստների, կենսաթոշակային համակարգի, զբաղվածության պետական ծրագրերի և եկամուտների վերաբաշխման այլ գործիքների արդյունավետությանը։ Կարևոր տեղ է հատկացվում նաև աղքատության պատճառների և դրա նվազեցման հնարավորությունների ուսումնասիրությանը, քանի որ եկամուտների կայուն աճը և դրանց առավել հավասարաչափ բաշխումը անմիջականորեն կապված են աղքատության մակարդակի նվազեցման հետ։ Հետազոտության շրջանակում կարող են դիտարկվել Հայաստանի տարբեր տարածաշրջանների, քաղաքային և գյուղական բնակավայրերի, ինչպես նաև տարբեր սոցիալ-ժողովրդագրական խմբերի եկամուտների տարբերությունները։ Աշխատության գործնական նշանակությունն այն է, որ բնակչության եկամուտների ձևավորման և ապահովման խնդիրների համակողմանի ուսումնասիրությունը հնարավորություն է տալիս մշակել սոցիալական և տնտեսական քաղաքականության ավելի արդյունավետ ուղղություններ՝ ուղղված զբաղվածության ընդլայնմանը, աշխատավարձերի բարձրացմանը, սոցիալական պաշտպանության կատարելագործմանը և բնակչության կենսամակարդակի բարելավմանը։ Ուսումնասիրությունը կարող է օգտակար լինել տնտեսագետներին, սոցիալական քաղաքականության մասնագետներին, պետական կառավարման մարմինների ներկայացուցիչներին, հետազոտողներին և Հայաստանի սոցիալ-տնտեսական զարգացման հիմնախնդիրներով հետաքրքրվող ընթերցողներին։