Գալստյան, Գոռ Աշոտի

История

Աշխատությունը նվիրված է V–XII դարերում հայոց տոմարական համակարգի վերաբերյալ ձևավորված մեկնությունների պատմական և աղբյուրագիտական ուսումնասիրությանը՝ միջնադարյան հայկական ժամանակագրական գիտելիքի զարգացման համատեքստում։ Հետազոտության կենտրոնում այն գրավոր սկզբնաղբյուրներն են, որոնցում պահպանվել են տարվա կառուցվածքի, ամիսների և օրերի հաշվարկի, տոմարական շրջանների, շարժական ու անշարժ տոների, թվականների համապատասխանեցման և ժամանակի հաշվարկման այլ խնդիրների վերաբերյալ տեղեկություններ։ Տոմարական մեկնությունները դիտարկվում են ոչ միայն որպես գործնական հաշվարկների համար նախատեսված նյութեր, այլև որպես միջնադարյան գիտական մտքի կարևոր արտահայտություններ, որոնց միջոցով հնարավոր է բացահայտել ժամանակի ընկալման, աստղագիտական գիտելիքների և եկեղեցական ժամանակագրության փոխհարաբերությունները։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է հատկացվում տարբեր հեղինակների և ձեռագրական ավանդույթների մեջ պահպանված տոմարագիտական պատկերացումների համեմատությանը, դրանց ձևավորման պատմական պայմաններին և ժամանակի ընթացքում կատարված փոփոխություններին։ Աղբյուրագիտական քննությունը հնարավորություն է տալիս պարզելու տեքստերի ծագումը, փոխադարձ կապերը, հնարավոր խմբագրումները և հետագա ընդօրինակումների ընթացքում առաջացած տարբերությունները։ Կարևոր տեղ է զբաղեցնում հայկական տոմարական համակարգի հարաբերակցությունը հարևան և քրիստոնեական այլ ժամանակագրական ավանդույթների հետ, քանի որ միջնադարյան հեղինակները ժամանակի հաշվարկման խնդիրները հաճախ դիտարկել են ավելի լայն գիտական ու եկեղեցական միջավայրում։ Հետազոտության ընթացքում կարող են քննվել նաև տոմարական բարեփոխումների անհրաժեշտության վերաբերյալ պատկերացումները, տարբեր թվագրական համակարգերի համապատասխանեցման եղանակները և պատմական իրադարձությունների թվականները ճշգրտելու համար կիրառված հաշվարկային սկզբունքները։ Տոմարական նյութերի վերլուծությունը կարևոր նշանակություն ունի պատմական սկզբնաղբյուրների ճիշտ թվագրման համար, քանի որ միջնադարյան տարեգրություններում, հիշատակարաններում և այլ գրավոր հուշարձաններում հանդիպող թվականների մեկնաբանությունը հաճախ պահանջում է տվյալ ժամանակաշրջանի տոմարական համակարգերի իմացություն։ Միաժամանակ աշխատանքը հնարավորություն է տալիս հետևելու Հայաստանում մաթեմատիկական և աստղագիտական գիտելիքների զարգացման որոշ դրսևորումներին և դրանց կիրառությանը ժամանակագրության բնագավառում։ Ընդհանուր առմամբ ուսումնասիրությունը համադրում է տոմարագիտության, պատմագիտության, ձեռագրագիտության և աղբյուրագիտության մեթոդները՝ միջնադարյան հայկական տոմարական մեկնությունների ձևավորման, փոխանցման և պատմագիտական արժեքի համակարգված բացահայտման նպատակով։