Հեղինակի գրքերը (1)
Մշակույթ
Թեոդոսիայի երկրագիտական թանգարանի հավաքածուի խաչքարերը
Աշխատանքը ներկայացնում է Թեոդոսիայի երկրագիտական թանգարանի հավաքածուում պահպանվող հայկական խաչքարերը՝ որպես հայկական միջնադարյան արվեստի, հոգևոր մշակույթի և քարի գեղարվեստական մշակման ավանդույթների արժեքավոր նմուշներ։ Խաչքարերը հայկական մշակութային ինքնության ամենաբնորոշ և ինքնատիպ դրսևորումներից են, որոնցում միահյուսվում են քրիստոնեական հավատքը, ազգային պատկերացումները, գեղարվեստական մտածողությունն ու վարպետների դարավոր ստեղծագործական փորձը։ Դրանք ոչ միայն կրոնական նշանակություն ունեցող հուշարձաններ են, այլև պատմական հիշողության կրողներ, որոնք արտացոլում են տարբեր ժամանակաշրջանների հոգևոր աշխարհընկալումը, գեղագիտական նախասիրությունները և հայկական քարարվեստի զարգացման առանձնահատկությունները։ Խաչքարային արվեստի կարևորագույն տարրերն են խաչի խորհրդանշական պատկերը, բուսական ու երկրաչափական զարդամոտիվները, հյուսվածքային նախշերը և քարի մակերեսին իրականացված նուրբ փորագրությունները, որոնց համադրությունը յուրաքանչյուր հուշարձանին հաղորդում է առանձնահատուկ գեղարվեստական արտահայտչականություն։ Թեոդոսիայի թանգարանային հավաքածուում ընդգրկված հայկական խաչքարերի ներկայացումը կարևոր նշանակություն ունի նաև Ղրիմի հայկական պատմամշակութային ժառանգության ուսումնասիրության տեսանկյունից։ Ղրիմը դարեր շարունակ եղել է հայկական համայնքների բնակության, տնտեսական գործունեության, հոգևոր կյանքի և մշակութային ստեղծագործության կարևոր կենտրոններից մեկը։ Հայկական ներկայությունն այս տարածաշրջանում արտահայտվել է եկեղեցական ճարտարապետության, գերեզմանային հուշարձանների, արձանագրությունների և կիրառական արվեստի բազմաթիվ դրսևորումներով։ Այս համատեքստում խաչքարերը հնարավորություն են տալիս դիտարկելու հայկական ավանդույթների տարածումը, դրանց տեղական առանձնահատկությունները և հայկական ու տարածաշրջանային մշակութային միջավայրերի փոխազդեցությունը։ Ներկայացված հուշարձաններն արժեքավոր նյութ են հայկական միջնադարյան քանդակագործության, զարդարվեստի, կրոնական խորհրդաբանության և պատմական ժառանգության ուսումնասիրության համար։ Դրանք վկայում են խաչքարագործության՝ որպես ինքնուրույն գեղարվեստական համակարգի բարձր զարգացման, որտեղ նյութի բնական հատկությունները, վարպետի մասնագիտական հմտությունն ու հոգևոր խորհրդանիշների իմաստային բովանդակությունը միավորվում են ամբողջական ստեղծագործական արտահայտության մեջ։ Աշխատանքը կարևոր է ոչ միայն արվեստաբանների, պատմաբանների և մշակութային ժառանգության մասնագետների, այլև հայկական պատմությամբ, Ղրիմի հայ համայնքի անցյալով և ազգային արվեստի ինքնատիպ դրսևորումներով հետաքրքրվող ընթերցողների համար՝ նպաստելով հայկական խաչքարային ժառանգության ճանաչմանը, արժևորմանն ու պահպանության կարևորության գիտակցմանը։
Թարմացվել է՝ 2026-11-19