Գրիգորյան, Վահագն Արմենի

Տնտեսագիտություն

Աշխատությունը նվիրված է ազգային արժույթի փոխարժեքի ձևավորման և կառավարման տնտեսական մեխանիզմների ուսումնասիրությանը՝ Հայաստանի Հանրապետության տնտեսության առանձնահատկությունների համատեքստում։ Հետազոտության շրջանակում փոխարժեքը դիտարկվում է որպես մակրոտնտեսական կարևոր ցուցանիշ, որը կապված է արտաքին առևտրի, գների մակարդակի, դրամական հոսքերի, ֆինանսական շուկաների և տնտեսության արտաքին հատվածի ընդհանուր վիճակի հետ։ Քննվում են արտարժույթի պահանջարկի և առաջարկի ձևավորման հիմնական աղբյուրները, միջազգային առևտրային գործարքների, կապիտալի շարժի, դրամական փոխանցումների և այլ արտաքին տնտեսական հոսքերի հնարավոր ազդեցությունները ազգային արժույթի արժեքի վրա։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է հատկացվում փոխարժեքային քաղաքականության նպատակներին և դրա փոխկապակցվածությանը դրամավարկային քաղաքականության այլ ուղղությունների հետ։ Դիտարկվում են փոխարժեքային տարբեր ռեժիմների տեսական առանձնահատկությունները, շուկայական մեխանիզմների դերը փոխարժեքի ձևավորման գործում և դրամավարկային մարմինների կողմից կիրառվող հնարավոր կարգավորիչ գործիքները։ Կարևորվում է արտարժութային շուկայում առաջարկի և պահանջարկի փոփոխությունների ազդեցության գնահատումը, ինչպես նաև այն պայմանների ուսումնասիրությունը, որոնց դեպքում փոխարժեքի զգալի տատանումները կարող են փոխանցվել տնտեսության այլ ոլորտներին։ Հետազոտության կարևոր ուղղություններից է ազգային արժույթի արժևորման կամ արժեզրկման և արտահանման, ներմուծման, սպառողական գների, ձեռնարկությունների ծախսերի ու արտաքին պարտավորությունների միջև հնարավոր փոխկապակցվածությունների ուսումնասիրությունը։ Առանձին ուշադրություն է դարձվում փոխարժեքային փոփոխությունների և գնաճային գործընթացների հարաբերակցությանը, հատկապես ներմուծվող ապրանքների ու արտադրական ռեսուրսների արժեքի փոփոխության միջոցով։ Քննվում է նաև միջազգային պահուստների նշանակությունը և արտարժութային շուկայի կայուն գործունեության ապահովման հետ դրանց կապը։ Հայաստանի նման համեմատաբար բաց տնտեսության դեպքում կարևորվում է արտաքին տնտեսական միջավայրի ազդեցության ուսումնասիրությունը, քանի որ առևտրային գործընկերների տնտեսական զարգացումները, միջազգային ֆինանսական պայմանները և արտաքին դրամական հոսքերը կարող են անդրադառնալ արտարժութային շուկայի վրա։ Հետազոտության ընթացքում կարող են կիրառվել մակրոտնտեսական և վիճակագրական ցուցանիշների համեմատական վերլուծության մեթոդներ՝ փոխարժեքի շարժի և դրա վրա ազդող գործոնների փոխկապակցվածությունները գնահատելու համար։ Կարևորվում է նաև փոխարժեքային քաղաքականության կանխատեսելիության և ֆինանսական շուկայի մասնակիցների սպասումների դերը։ Նման համալիր ուսումնասիրությունը հնարավորություն է տալիս փոխարժեքի կառավարումը դիտարկել ոչ թե մեկուսացված, այլ դրամավարկային, ֆինանսական և արտաքին տնտեսական գործընթացների փոխազդեցության շրջանակում։ Աշխատությունը կարող է ունենալ տեսական և կիրառական նշանակություն փոխարժեքային քաղաքականության, մակրոտնտեսական կայունության և արտաքին տնտեսական հավասարակշռության խնդիրների ուսումնասիրության համար՝ հետաքրքրություն ներկայացնելով տնտեսագիտության, ֆինանսների և դրամավարկային քաղաքականության ոլորտների մասնագետների ու հետազոտողների համար։