Гроссгейм, Александр Альфонсович, 1888-1948

Гроссгейм, Александр Альфонсович, 1888-1948

Alexander Alfonsovich Grossheim

menu_book Wikipedia: Հայերեն English Русский

1888 թ․ – 1948 թ․ menu_book View materials
Ալեքսանդր Գրոսգեյմը (1888-1948) ռուս խորհրդային բուսաբան էր, ԽՍՀՄ գիտությունների ակադեմիայի ակադեմիկոս (1946)։ Ծնվել է Եկատերինոսլավի նահանգի Լիխովկա գյուղում, 1912 թվականին ավարտել է Մոսկվայի համալսարանը։ Աշխատել է Թիֆլիսում, ապա Բաքվի համալսարանում, ղեկավարել է Ադրբեջանական ԽՍՀ գիտությունների ակադեմիայի բուսաբանության ինստիտուտը։ Ուսումնասիրել է Կովկասի բուսական աշխարհը, հեղինակ է քառահատոր «Կովկասի ֆլորա» (1928-1934) աշխատության, իսկ «Կովկասի բուսական պաշարները» (1946) գրքի համար 1948 թվականին արժանացել է Ստալինյան մրցանակի։ ԷԼԻԲ-ում ներկայացված են նրա աշխատությունները Երևանի նահանգի ֆլորայի և Հայկական ԽՍՀ բուսական ծածկույթի մասին։

Books by this author (2)

Online

Other Subjects

Материалы для флоры Эриванской губернии : Список растений, собранных в мае 1914 г. на территории имения Араздаян (Садаракская степь и гора Дагна)

Սա բուսաբանական գիտական աշխատություն է, որը ներկայացնում է Էրիվանի նահանգի բուսական աշխարհի ուսումնասիրման շրջանակներում 1914 թվականի մայիսին Արազդայան կալվածքի տարածքում՝ Սադարակի տափաստանում և Դագնա լեռան շրջանում, հավաքագրված բույսերի համակարգված ցանկը։ Աշխատության մեջ ներկայացվում են տվյալ տարածաշրջանում տարածված բուսատեսակների անվանումները, դրանց տարածվածության առանձնահատկությունները և հավաքագրման վայրերը՝ նպաստելով տեղական ֆլորայի կազմի և բուսական բազմազանության գիտական փաստագրմանը։ Հավաքված նյութերը կարևոր սկզբնաղբյուր են տարածաշրջանի բուսածածկույթի պատմական վիճակի, բուսաշխարհագրական առանձնահատկությունների և բուսականության փոփոխությունների ուսումնասիրության համար։ Հրատարակությունը նաև արժեքավոր հիմք է ֆլորիստիկական, համակարգաբանական և բնապահպանական հետազոտությունների իրականացման, ինչպես նաև Հայաստանի և հարակից տարածքների բուսական աշխարհի համեմատական ուսումնասիրությունների համար։ Այն առանձնահատուկ նշանակություն ունի բուսաբանների, էկոլոգների, բնապահպանների և կենսաբազմազանության ուսումնասիրությամբ զբաղվող հետազոտողների համար։

Updated: 2026-09-20
Материалы для флоры Эриванской губернии : Список растений, собранных в мае 1914 г. на территории имения Араздаян (Садаракская степь и гора Дагна)

Free

Online

Biology

Краткий очерк растительного покрова С.С.Р. Армении

Աշխատությունը նվիրված է Հայաստանի բուսական ծածկույթի աշխարհագրական տարածվածության, տեսակային բազմազանության և բնական պայմաններով պայմանավորված առանձնահատկությունների ուսումնասիրությանը։ Հեղինակ Ալեքսանդր Գրոսհեյմը ներկայացնում է Հայաստանի տարածքի բուսականության հիմնական տիպերը՝ ընդգծելով երկրի աշխարհագրական դիրքի, լեռնային ռելիեֆի, բարձրության գոտիականության և կլիմայական պայմանների ազդեցությունը բուսական համակեցությունների ձևավորման վրա։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում կիսաանապատային, տափաստանային, անտառային, մերձալպյան և ալպյան բուսականության տարածման օրինաչափություններին, դրանց բնորոշ հատկանիշներին և փոխադարձ կապերին։ Դիտարկվում են տարբեր բնական գոտիների բուսական կազմի տարբերությունները, բուսական համակեցությունների կառուցվածքը և դրանց ձևավորման պատմաաշխարհագրական նախադրյալները։ Անդրադարձ է կատարվում Հայաստանի բուսական աշխարհի հարստությանը, առանձին շրջանների բուսաաշխարհագրական առանձնահատկություններին և բնական միջավայրի բազմազանությանը։ 1928 թվականին հրատարակված այս գիտական ուսումնասիրությունը կարևոր նշանակություն ունի Հայաստանի բուսական ծածկույթի պատմական վիճակի ճանաչման, հետագա բուսաբանական հետազոտությունների հետ համեմատությունների իրականացման և տարածաշրջանի բնական լանդշաֆտների փոփոխությունների ուսումնասիրման համար։ Աշխատությունը կարող է օգտակար լինել բուսաբանների, աշխարհագրագետների, էկոլոգների, բնապահպանների, կենսաբանների և Հայաստանի բնական աշխարհագրությամբ ու բուսականությամբ հետաքրքրվող հետազոտողների և ուսանողների համար։

Updated: 2026-10-11
Краткий очерк растительного покрова С.С.Р. Армении

Free

Սիամանթո (Ատոմ Յարճանյան) Սիամանթո (Ատոմ Յարճանյան) 1878 թ․ – 1915 թ․ Սիամանթոն արևմտահայ գրականության ամենահզոր բանաստեղծներից է։ Նրա ստեղծագործությունները նվիրված են ազգային պայքարին, ազատությանը և մարդկային արժանապատվությանը։ Նա մեծ ցավով նկարագրել է հայ ժողովրդի ողբերգական ճակատագիրը։ Սիամանթոյի լեզուն ուժեղ է, կրակոտ և հուզական։ Նրա պոեզիան հաճախ արտահայտում է բողոք և արդարության պահանջ։ Հայոց ցեղասպանության տարիներին նա զոհվել է օսմանյան իշխանությունների կողմից։ Նրա գործերը դարձել են ազգային հիշողության կարևոր մաս։ Սիամանթոն մեծ ազդեցություն է ունեցել հետագա հայ բանաստեղծների վրա։ Նրա ստեղծագործությունները շարունակում են արդիական մնալ։ Նա համարվում է ազատատենչ պոեզիայի խորհրդանիշներից մեկը։ menu_book2 Read more Խաչատուր Աբովյան Խաչատուր Աբովյան 1809 թ․ – 1848 թ․ Խաչատուր Աբովյանը նոր հայ գրականության հիմնադիրն է։ Նա առաջիններից էր, ով գրական ստեղծագործություններ գրեց աշխարհաբար հայերենով։ Նրա ամենահայտնի ստեղծագործությունը «Վերք Հայաստանի» վեպն է։ Այդ վեպը նկարագրում է հայ ժողովրդի պայքարը և ազգային ոգին։ Աբովյանը եղել է նաև մանկավարժ և լուսավորիչ։ Նա մեծ ուշադրություն է դարձրել կրթության զարգացմանը։ Իր գործունեությամբ նպաստել է ժամանակակից հայ մշակույթի ձևավորմանը։ Նրա գաղափարները մեծ ազդեցություն են ունեցել հետագա գրողների վրա։ Չնայած կարճ կյանքին՝ նա թողել է հարուստ գրական ժառանգություն։ Նրա անհետացումը մինչև այսօր մնում է հայկական պատմության առեղծվածներից մեկը։ menu_book4 Read more Գրիգոր Նարեկացի Գրիգոր Նարեկացի 951 թ․ – 1003 թ․ Գրիգոր Նարեկացին միջնադարյան հայ գրականության և քրիստոնեական մտքի ամենամեծ ներկայացուցիչներից է։ Նրա ամենահայտնի ստեղծագործությունը «Մատյան ողբերգությունն» է, որը հաճախ կոչվում է պարզապես «Նարեկ»։ Գիրքը բաղկացած է աղոթքներից և հոգևոր խորհրդածություններից։ Նարեկացին խորությամբ ուսումնասիրել է մարդու հոգին, մեղքը, ապաշխարությունն ու հավատքը։ Նրա լեզուն չափազանց հարուստ և պատկերավոր է։ Նարեկացու ստեղծագործությունները մեծ ազդեցություն են ունեցել հայ հոգևոր մշակույթի վրա։ Նրա գործերը թարգմանվել են բազմաթիվ լեզուներով։ 2015 թվականին նա հռչակվել է Կաթոլիկ եկեղեցու Վարդապետ։ Նարեկացին համարվում է համաշխարհային քրիստոնեական գրականության կարևոր հեղինակներից մեկը։ Նրա ժառանգությունը շարունակում է ուսումնասիրվել ամբողջ աշխարհում։ menu_book2 Read more Մուրացան (Գրիգոր Տեր-Հովհաննիսյան) Մուրացան (Գրիգոր Տեր-Հովհաննիսյան) 1854 թ․ – 1908 թ․ Մուրացանը հայ պատմական արձակի կարևոր ներկայացուցիչներից է։ Նրա ամենահայտնի ստեղծագործությունը «Գևորգ Մարզպետունի» վեպն է։ Վեպում ներկայացվում են Հայաստանի պատմության կարևոր էջերը։ Մուրացանը մեծ հետաքրքրություն ուներ ազգային անցյալի նկատմամբ։ Նրա ստեղծագործությունները ներշնչված են հայրենասիրական գաղափարներով։ Նա ձգտել է ընթերցողին ծանոթացնել հայկական պատմությանը։ Նրա կերպարները հաճախ մարմնավորում են քաջություն և նվիրվածություն։ Մուրացանի լեզուն հարուստ է և արտահայտիչ։ Նրա գրքերը մինչ օրս մեծ հետաքրքրությամբ ընթերցվում են։ Նա կարևոր տեղ է զբաղեցնում հայ պատմավեպի զարգացման մեջ։ menu_book18 Read more Հովհաննես Թումանյան Հովհաննես Թումանյան 1869 թ․ – 1923 թ․ Հովհաննես Թումանյանը հայ ժողովրդի ամենասիրված գրողներից և բանաստեղծներից է։ Նա ծնվել է Լոռու Դսեղ գյուղում և իր ստեղծագործություններում հաճախ պատկերել է ժողովրդական կյանքն ու ավանդույթները։ Թումանյանը գրել է հեքիաթներ, պոեմներ, պատմվածքներ և բանաստեղծություններ։ Նրա ամենահայտնի գործերից են «Գիքոր», «Անուշ», «Քաջ Նազար» և «Թմկաբերդի առումը»։ Նրա լեզուն պարզ է, բնական և հասկանալի բոլոր սերունդների համար։ Թումանյանի ստեղծագործությունները լի են հումորով, իմաստությամբ և մարդասիրությամբ։ Նա նաև ակտիվ հասարակական գործիչ էր և զբաղվել է բարեգործությամբ։ Նրա գործերը թարգմանվել են բազմաթիվ լեզուներով։ Թումանյանը հաճախ անվանվում է «Ամենայն հայոց բանաստեղծ»։ Նրա ժառանգությունը շարունակում է մնալ հայկական մշակույթի հիմնասյուներից մեկը։ menu_book11 Read more Վահան Թոթովենց Վահան Թոթովենց 1894 թ․ – 1938 թ․ Վահան Թոթովենց հայ արձակագիր, դրամատուրգ և լրագրող է, որը համարվում է XX դարի հայ գրականության կարևոր դեմքերից մեկը։ Նրա ստեղծագործությունները առանձնանում են իրականության խոր ու պատկերավոր նկարագրություններով, որտեղ արտացոլված են հայ ժողովրդի կյանքը, ցավը և դիմադրողականությունը պատմական ծանր ժամանակներում։ Թոթովենցի գրականության հիմնական թեմաներն են արևմտահայ կյանքի պատկերումը, պատերազմները, գաղթը և մարդու ճակատագիրը բարդ սոցիալական ու քաղաքական պայմաններում։ Նրա գործերում հաճախ զգացվում է անձնական փորձի ազդեցությունը, ինչը դրանք դարձնում է ավելի անկեղծ և ազդեցիկ։ Նրա ամենահայտնի ստեղծագործություններից է «Հին Հռոմեական ճանապարհի վրա» վեպը, որտեղ նա նկարագրում է իր մանկությունը և արևմտահայ իրականությունը՝ հարուստ ու կենդանի լեզվով։ Թոթովենցը նաև զբաղվել է լրագրությամբ և հասարակական գործունեությամբ՝ մասնակցելով ժամանակի մտավոր ու քաղաքական կյանքին։ Առաջին համաշխարհային պատերազմի տարիներին նա կապեր է ունեցել հայկական ռազմական ու ազգային շրջանակների հետ, ինչը մեծ ազդեցություն է ունեցել նրա աշխարհայացքի վրա։ 1938 թվականին, ստալինյան բռնաճնշումների ժամանակ, նա ձերբակալվել և գնդակահարվել է։ Չնայած իր կյանքի ողբերգական ավարտին, Վահան Թոթովենցի ստեղծագործությունները այսօր համարվում են հայ գրականության արժեքավոր մաս՝ իրենց պատմական և գեղարվեստական նշանակությամբ։ menu_book2 Read more