Հակոբյան, Լիանա Օնիկի

Իրավաբանություն

Աշխատությունը նվիրված է Մարդու իրավունքների եվրոպական դատարանի ձևավորած նախադեպային իրավունքի նշանակության և Եվրոպայի խորհրդի անդամ պետությունների ներպետական իրավական համակարգերի վրա դրա ազդեցության համակողմանի ուսումնասիրությանը։ Հետազոտության շրջանակում քննության են առնվում մարդու իրավունքների եվրոպական պաշտպանության համակարգի իրավական հիմքերը, Եվրոպական կոնվենցիայի դրույթների մեկնաբանման առանձնահատկությունները և դատական որոշումների դերը մարդու հիմնարար իրավունքների ու ազատությունների պաշտպանության միասնական չափանիշների ձևավորման գործընթացում։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում այն հարցին, թե ինչպես են դատարանի իրավական դիրքորոշումները ներառվում ազգային իրավական համակարգերում և ինչ ազդեցություն են ունենում օրենսդրության, դատական պրակտիկայի, իրավակիրառ գործունեության և պետական մարմինների որոշումների վրա։ Վերլուծվում են միջազգային և ներպետական իրավունքի փոխհարաբերությունները, դատարանի վճիռների պարտադիր կատարման սկզբունքները և անդամ պետությունների կողմից դրանց իրականացման համար կիրառվող անհատական ու ընդհանուր բնույթի միջոցները։ Քննության են առնվում ազգային դատարանների կողմից նախադեպային իրավունքի օգտագործման եղանակները, իրավական նորմերի մեկնաբանման վրա դրա ազդեցությունը և այն մեխանիզմները, որոնց միջոցով եվրոպական իրավական չափանիշները կարող են նպաստել ներպետական իրավունքի զարգացմանը։ Կարևորվում է նաև պետությունների իրավական համակարգերի և սահմանադրական ավանդույթների բազմազանությունը, որի պայմաններում նույն սկզբունքների ներպետական կիրառումը կարող է ունենալ տարբեր առանձնահատկություններ։ Ուսումնասիրվում են մարդու իրավունքների պաշտպանության ոլորտում ազգային մարմինների հայեցողության սահմանները, միջազգային պարտավորությունների կատարման հետ կապված խնդիրները և դատական նախադեպերի կիրառման ընթացքում առաջացող տեսական ու գործնական հարցերը։ Անդրադարձ է կատարվում նաև այն դեպքերին, երբ դատական որոշումների արդյունքում պետությունները փոփոխություններ են կատարում օրենսդրության կամ իրավակիրառ պրակտիկայի մեջ՝ նպատակ ունենալով կանխել նմանատիպ խախտումները հետագայում։ Համեմատական վերլուծությունը հնարավորություն է տալիս բացահայտելու տարբեր անդամ պետություններում նախադեպային իրավունքի ընկալման և կիրառման առանձնահատկությունները։ Աշխատանքը կարևոր նշանակություն ունի միջազգային և սահմանադրական իրավունքի, մարդու իրավունքների պաշտպանության և ազգային իրավական համակարգերի զարգացման ուսումնասիրության համար՝ հնարավորություն տալով ավելի ամբողջական պատկերացում կազմել եվրոպական դատական չափանիշների և ներպետական իրավունքի փոխազդեցության մասին։