Հակոբյան, Վահրամ Վյաչեսլավի

Ֆինանսներ

Նյութը նվիրված է Հայաստանի Հանրապետության ֆինանսական կայունության ապահովման մեխանիզմների ուսումնասիրությանը դրամավարկային քաղաքականության շրջանակներում՝ ուշադրություն դարձնելով մակրոտնտեսական և ֆինանսական ռիսկերի կանխարգելմանը, դրանց ազդեցության մեղմացմանը և ֆինանսական համակարգի դիմադրողականության բարձրացմանը։ Ֆինանսական կայունությունը ենթադրում է այնպիսի պայմանների ձևավորում, որոնց դեպքում ֆինանսական համակարգը կարողանում է արդյունավետորեն իրականացնել խնայողությունների ներգրավման, վարկավորման, վճարումների և ռիսկերի վերաբաշխման գործառույթները՝ միաժամանակ պահպանելով կայունությունը ներքին և արտաքին տնտեսական ցնցումների պայմաններում։ Ուսումնասիրության առանցքում կարող է գտնվել դրամավարկային քաղաքականության հիմնական գործիքների՝ քաղաքականության տոկոսադրույքի, բաց շուկայի գործառնությունների, պարտադիր պահուստավորման և իրացվելիության կառավարման միջոցով ֆինանսական պայմանների վրա ազդեցության գնահատումը։ Առանձնահատուկ նշանակություն ունի գնաճի և ֆինանսական կայունության փոխկապակցվածության ուսումնասիրությունը, քանի որ գների կայունության ապահովմանն ուղղված քաղաքական որոշումները կարող են ազդել վարկավորման ծավալների, ակտիվների գների, փոխարժեքի, տոկոսադրույքների և ֆինանսական միջնորդության ընդհանուր մակարդակի վրա։ Հայաստանի նման փոքր և բաց տնտեսության պայմաններում ֆինանսական կայունության վրա էական ազդեցություն կարող են ունենալ նաև արտաքին գործոնները՝ միջազգային տոկոսադրույքների փոփոխությունները, կապիտալի հոսքերը, փոխարժեքային տատանումները, արտաքին առևտրի պայմանները և համաշխարհային ֆինանսական շուկաների զարգացումները։ Նյութը կարող է ուսումնասիրել նաև ֆինանսական համակարգի հիմնական ռիսկերը՝ վարկային, շուկայական, իրացվելիության և արժութային ռիսկերը, ինչպես նաև դրանց հնարավոր ազդեցությունը բանկային համակարգի և տնտեսության վրա։ Կարևոր ուղղություն է մակրոպրուդենցիալ քաղաքականության և դրամավարկային քաղաքականության փոխլրացման հարցը, քանի որ ֆինանսական կայունության ապահովումը հաճախ պահանջում է ոչ միայն տոկոսադրույքային գործիքների կիրառում, այլև ֆինանսական համակարգում կուտակվող համակարգային ռիսկերի նպատակային սահմանափակում։ Վերլուծության շրջանակում կարող են դիտարկվել բանկերի կապիտալի և իրացվելիության մակարդակները, վարկային պորտֆելի որակը, ֆինանսական միջնորդության խորությունը և ֆինանսական շուկաների նկատմամբ վստահությունը։ Ֆինանսական կայունության համար կարևոր է նաև դրամավարկային քաղաքականության կանխատեսելիությունն ու հաղորդակցության արդյունավետությունը, քանի որ շուկայի մասնակիցների սպասումները կարող են էապես ազդել տոկոսադրույքների, փոխարժեքի և ներդրումային որոշումների վրա։ Հետազոտությունը կարող է անդրադառնալ նաև սթրես-թեստավորման և ֆինանսական ռիսկերի վաղ հայտնաբերման մեխանիզմներին, որոնք հնարավորություն են տալիս գնահատել համակարգի դիմադրողականությունը տարբեր բացասական սցենարների նկատմամբ։ Հայաստանի պայմաններում կարևոր խնդիր է դրամավարկային և ֆինանսական քաղաքականության գործիքների այնպիսի համադրման ձևավորումը, որը թույլ կտա միաժամանակ պահպանել գների և ֆինանսական համակարգի կայունությունը՝ առանց տնտեսական ակտիվության վրա անհամաչափ բացասական ազդեցության։ Ընդհանուր առմամբ, թեման հնարավորություն է տալիս ուսումնասիրելու դրամավարկային քաղաքականության դերը ՀՀ ֆինանսական կայունության պահպանման գործում, բացահայտելու ֆինանսական համակարգի նկատմամբ առկա ներքին և արտաքին ռիսկերը և գնահատելու այն քաղաքական ու ինստիտուցիոնալ մեխանիզմները, որոնք կարող են նպաստել Հայաստանի ֆինանսական համակարգի կայունությանը, ճկունությանը և երկարաժամկետ զարգացմանը։