Հարությունյան, Արթուր Սարգսի

Գյուղատնտեսություն

Այս գիտական աշխատանքը նվիրված է ոչխարների բնական բազմապտղության երևույթի ուսումնասիրությանը և այդ հատկանիշի կապի գնահատմանը կենդանիների կենսաբանական ու տնտեսական կարևոր բնութագրերի հետ։ Հետազոտության հիմնական նպատակն է բացահայտել այն գործոնները, որոնք պայմանավորում են ոչխարների մոտ զույգ կամ ավելի բարձր թվով սերնդի բնական ստացումը, ինչպես նաև գնահատել բազմապտղության ազդեցությունը մայրական և սերնդի կենսունակության, աճի, զարգացման և արտադրատնտեսական ցուցանիշների վրա։ Ուսումնասիրության շրջանակում կարող են դիտարկվել տարբեր ցեղերի, տարիքային խմբերի և ֆիզիոլոգիական վիճակների ոչխարներ՝ համեմատելով դրանց վերարտադրողական ցուցանիշները։ Կարևոր նշանակություն ունի գառների քանակի, ծնելիության հաճախականության, հղիության ընթացքի և ծնելու արդյունքների ուսումնասիրությունը, քանի որ բազմապտղությունը ոչխարաբուծության արդյունավետության բարձրացման կարևոր գործոններից է։ Աշխատության մեջ կարող են վերլուծվել նաև բազմապտղության վրա ազդող ժառանգական և միջավայրային գործոնները։ Դրանց թվում են կենդանու ցեղային պատկանելությունը, տարիքը, մարմնի կենդանի զանգվածը, սնուցման մակարդակը, պահվածքի պայմանները, վերարտադրողական վիճակը և տարվա եղանակը։ Հատուկ ուշադրություն կարող է դարձվել այն հարցին, թե արդյոք բազմապտղության հակվածությունը կայուն կենսաբանական հատկանիշ է և ինչ չափով կարող է փոխանցվել սերնդին։ Այս տվյալները կարևոր են նպատակային ընտրասերման ծրագրերի մշակման համար։ Հետազոտության կարևոր բաղադրիչ է բազմապտուղ և միապտուղ մայրերի սերնդի համեմատական գնահատումը։ Կարող են ուսումնասիրվել գառների ծննդյան կենդանի զանգվածը, հետծննդյան աճի արագությունը, զարգացման տեմպերը, կենսունակությունը և պահպանվածության ցուցանիշները։ Բազմապտուղ ծնունդների դեպքում սերնդի թվաքանակի ավելացումը կարող է բարձրացնել տնտեսության ընդհանուր մսային արտադրողականությունը, սակայն միաժամանակ կարող է առաջացնել գառների սնուցման և զարգացման հետ կապված լրացուցիչ խնդիրներ, ուստի անհրաժեշտ է գնահատել ոչ միայն ծնված գառների թիվը, այլև դրանց հետագա կենսունակությունն ու արտադրական արժեքը։ Մայրերի կենսատնտեսական հատկանիշների ուսումնասիրության ժամանակ կարող են դիտարկվել կենդանի զանգվածը, կաթնատվությունը, մսային արտադրողականության ցուցանիշները, բրդի քանակն ու որակը, ինչպես նաև վերարտադրողական արդյունավետությունը։ Այս ցուցանիշների համադրումը հնարավորություն է տալիս պարզելու, թե բազմապտղությունն ինչ հարաբերակցության մեջ է գտնվում կենդանու ընդհանուր արտադրողականության հետ և արդյոք բարձր բազմապտղությամբ առանձնացող կենդանիները տնտեսապես առավել շահավետ են։ Աշխատության մեջ կարող է գնահատվել նաև ծննդաբերությունների միջև ժամանակահատվածը և վերարտադրողական ցիկլի արդյունավետությունը։ Եթե բազմապտղությունը համակցվում է բավարար կենսունակությամբ և մայրական լավ հատկություններով, այն կարող է նպաստել ոչխարի հոտի թվաքանակի ավելի արագ վերականգնմանը և մսային արտադրության ավելացմանը։ Սակայն բազմապտուղ հղիությունն ու ծննդաբերությունը կարող են ավելի մեծ ֆիզիոլոգիական ծանրաբեռնվածություն ստեղծել մայր կենդանու համար, ինչի պատճառով անհրաժեշտ է ուսումնասիրել նաև դրա ազդեցությունը հետագա վերարտադրողական ունակության և առողջական վիճակի վրա։ Հետազոտության գործնական նշանակությունն այն է, որ ստացված տվյալները կարող են օգտագործվել ոչխարաբուծական տնտեսություններում առավել արժեքավոր մայրերի ընտրության, զուգավորման խմբերի ձևավորման և կերակրման ու պահվածքի պայմանների բարելավման համար։ Բազմապտղության բարձր մակարդակի պահպանման և միաժամանակ սերնդի կենսունակության ապահովման համադրումը կարող է նպաստել տնտեսության արտադրողականության բարձրացմանը։ Աշխատությունը կարող է հետաքրքրել կենդանաբույծներին, անասնաբույժներին, գենետիկներին, գյուղատնտեսական մասնագետներին և ոչխարաբուծության արդյունավետության բարձրացման հարցերով զբաղվող հետազոտողներին։ Ընդհանուր առմամբ, ուսումնասիրությունը ոչխարների բնական բազմապտղությունը դիտարկում է որպես կարևոր վերարտադրողական և տնտեսական հատկանիշ՝ գնահատելով դրա ձևավորման գործոնները, կապը մայրերի ու սերնդի կենսաբանական առանձնահատկությունների հետ և գործնական կիրառման հնարավորությունները ոչխարաբուծության արտադրողականության ու տնտեսական արդյունավետության բարձրացման նպատակով։