Հեղինակի գրքերը (1)

Օնլայն

Պատմություն

Պաշտամունքն ու հավատալիքները Հայաստանում ուշ բրոնզի դարաշրջանում (ըստ հնագիտական նյութերի)

Աշխատությունը նվիրված է ուշ բրոնզի դարաշրջանի Հայաստանում գոյություն ունեցած պաշտամունքային պատկերացումների, կրոնական հավատալիքների և հոգևոր մշակույթի ուսումնասիրությանը՝ հիմնվելով հնագիտական պեղումների ու նյութական մշակույթի պահպանված հուշարձանների ուսումնասիրության վրա։ Այն անդրադառնում է հին հայկական տարածքում բնակվող հասարակությունների աշխարհընկալմանը, գերբնական ուժերի նկատմամբ վերաբերմունքին, բնության երևույթների խորհրդանշական ընկալմանը և մարդու ու շրջակա աշխարհի միջև գոյություն ունեցած հոգևոր կապերին։ Հնագիտական նյութերի միջոցով հնարավոր է բացահայտել այդ ժամանակաշրջանի մարդկանց կրոնական պատկերացումների արտահայտման տարբեր ձևերը, ուսումնասիրել ծիսական նշանակություն ունեցող առարկաները, պաշտամունքային իրերը, խորհրդանշական պատկերները, թաղման ավանդույթներն ու հուղարկավորության հետ կապված ծիսակարգերը՝ որպես հասարակության հոգևոր կյանքի կարևոր վկայություններ։ Առանձնահատուկ նշանակություն ունի նյութական մշակույթի այն տարրերի ուսումնասիրությունը, որոնք կարող են արտացոլել բնության ուժերի, պտղաբերության, կյանքի ու մահվան, վերածննդի և նախնիների հիշատակի հետ կապված պատկերացումները։ Աշխատանքի թեմատիկ շրջանակը հնարավորություն է տալիս դիտարկել պաշտամունքային երևույթները ոչ թե որպես առանձին և մեկուսացված դրսևորումներ, այլ որպես տվյալ ժամանակաշրջանի հասարակական կառուցվածքի, տնտեսական կյանքի, աշխարհայացքի և մշակութային ավանդույթների հետ սերտորեն կապված համակարգ։ Հնագիտական գտածոների վերլուծությունը կարևոր հիմք է ստեղծում ծիսական գործունեության առանձնահատկությունները, պաշտամունքային սովորույթների տարածվածությունը և տարբեր համայնքների հոգևոր մշակույթի հնարավոր ընդհանրություններն ու առանձնահատկությունները բացահայտելու համար։ Ուշ բրոնզի դարաշրջանը Հայաստանի հնագույն պատմության մեջ առանձնանում է հասարակական հարաբերությունների բարդացմամբ, արհեստների զարգացմամբ, նյութական մշակույթի բազմազանությամբ և տարածաշրջանային մշակութային կապերի ընդլայնմամբ, ուստի այդ ժամանակաշրջանի կրոնական պատկերացումների ուսումնասիրությունը կարևոր նշանակություն ունի նաև հասարակության ընդհանուր պատմական զարգացման ընթացքը հասկանալու տեսանկյունից։ Հնագիտական աղբյուրների հիման վրա պաշտամունքի և հավատալիքների քննությունը հնարավորություն է տալիս լրացնելու գրավոր տեղեկությունների բացակայությամբ պայմանավորված պատմագիտական բացերը և նյութական վկայությունների միջոցով վերակառուցելու հնագույն հասարակությունների հոգևոր կյանքի առանձին կողմերը։ Աշխատանքը արժեքավոր է Հայաստանի նախապատմական և հին շրջանի կրոնական մշակույթի, ծիսական ավանդույթների ու աշխարհայացքային պատկերացումների ուսումնասիրության համար՝ նպաստելով ուշ բրոնզի դարաշրջանի մշակութային ժառանգության ավելի ամբողջական ընկալմանը։ Այն կարող է հետաքրքրել հնագետներին, պատմաբաններին, կրոնագետներին, մշակութաբաններին, ինչպես նաև Հայաստանի հնագույն պատմությամբ և տարածաշրջանի նախաքրիստոնեական հոգևոր մշակույթով հետաքրքրվող ընթերցողներին։

Թարմացվել է՝ 2026-11-20
Պաշտամունքն ու հավատալիքները Հայաստանում ուշ բրոնզի դարաշրջանում (ըստ հնագիտական նյութերի)

Անվճար

Սիլվա Կապուտիկյան Սիլվա Կապուտիկյան 1919 թ․ – 2006 թ․ Սիլվա Կապուտիկյանը հայ պոեզիայի ամենաազդեցիկ կին հեղինակներից է։ Նրա ստեղծագործություններում մեծ տեղ ունեն հայրենիքը, սերը, լեզուն և ազգային ինքնությունը։ Կապուտիկյանը գրել է բազմաթիվ բանաստեղծություններ և հրապարակախոսական նյութեր։ Նրա լեզուն պարզ է, բայց խորքային և զգացմունքային։ Նա մեծ ուշադրություն է դարձրել հայ լեզվի պահպանման հարցերին։ Նրա գործերը լայն ճանաչում են ստացել ինչպես Հայաստանում, այնպես էլ սփյուռքում։ Կապուտիկյանը նաև ակտիվ հասարակական գործիչ էր։ Նրա ստեղծագործությունները հաճախ նվիրված են ազգային արժեքներին։ Նա համարվում է հայ կին պոեզիայի ամենակարևոր դեմքերից մեկը։ Նրա ժառանգությունը շարունակում է մնալ ազդեցիկ։ menu_book2 Տեսնել ավելին Գրիգոր Զոհրապ Գրիգոր Զոհրապ 1861 թ․ – 1915 թ․ Հայ նշանավոր գրող, հրապարակախոս, իրավաբան և քաղաքական գործիչ էր։ Նա ծնվել է 1861 թվականի հունիսի 26-ին՝ Կոստանդնուպոլսում, և մահացել 1915 թվականին՝ Հայոց ցեղասպանության ժամանակ։ Զոհրապը համարվում է արևմտահայ գրականության ամենահայտնի նովելիստներից մեկը։ Նրա ստեղծագործություններում պատկերավորվում են մարդու հոգեբանությունը, հասարակական հարաբերությունները և քաղաքային կյանքի խնդիրները։ Նա գրել է բազմաթիվ պատմվածքներ և նորավեպեր, որոնք առանձնանում են իրատեսական ոճով և խոր հոգեբանական վերլուծությամբ։ Բացի գրական գործունեությունից, Զոհրապը եղել է հայտնի իրավաբան և Օսմանյան խորհրդարանի պատգամավոր։ Նրա կյանքն ու գործունեությունը մեծ ազդեցություն են ունեցել հայ մշակույթի և հասարակական մտքի զարգացման վրա, իսկ նրա ստեղծագործությունները մինչ օրս համարվում են հայ գրականության արժեքավոր էջերից։ menu_book5 Տեսնել ավելին Հովհաննես Թումանյան Հովհաննես Թումանյան 1869 թ․ – 1923 թ․ Հովհաննես Թումանյանը հայ ժողովրդի ամենասիրված գրողներից և բանաստեղծներից է։ Նա ծնվել է Լոռու Դսեղ գյուղում և իր ստեղծագործություններում հաճախ պատկերել է ժողովրդական կյանքն ու ավանդույթները։ Թումանյանը գրել է հեքիաթներ, պոեմներ, պատմվածքներ և բանաստեղծություններ։ Նրա ամենահայտնի գործերից են «Գիքոր», «Անուշ», «Քաջ Նազար» և «Թմկաբերդի առումը»։ Նրա լեզուն պարզ է, բնական և հասկանալի բոլոր սերունդների համար։ Թումանյանի ստեղծագործությունները լի են հումորով, իմաստությամբ և մարդասիրությամբ։ Նա նաև ակտիվ հասարակական գործիչ էր և զբաղվել է բարեգործությամբ։ Նրա գործերը թարգմանվել են բազմաթիվ լեզուներով։ Թումանյանը հաճախ անվանվում է «Ամենայն հայոց բանաստեղծ»։ Նրա ժառանգությունը շարունակում է մնալ հայկական մշակույթի հիմնասյուներից մեկը։ menu_book11 Տեսնել ավելին Գրիգոր Նարեկացի Գրիգոր Նարեկացի 951 թ․ – 1003 թ․ Գրիգոր Նարեկացին միջնադարյան հայ գրականության և քրիստոնեական մտքի ամենամեծ ներկայացուցիչներից է։ Նրա ամենահայտնի ստեղծագործությունը «Մատյան ողբերգությունն» է, որը հաճախ կոչվում է պարզապես «Նարեկ»։ Գիրքը բաղկացած է աղոթքներից և հոգևոր խորհրդածություններից։ Նարեկացին խորությամբ ուսումնասիրել է մարդու հոգին, մեղքը, ապաշխարությունն ու հավատքը։ Նրա լեզուն չափազանց հարուստ և պատկերավոր է։ Նարեկացու ստեղծագործությունները մեծ ազդեցություն են ունեցել հայ հոգևոր մշակույթի վրա։ Նրա գործերը թարգմանվել են բազմաթիվ լեզուներով։ 2015 թվականին նա հռչակվել է Կաթոլիկ եկեղեցու Վարդապետ։ Նարեկացին համարվում է համաշխարհային քրիստոնեական գրականության կարևոր հեղինակներից մեկը։ Նրա ժառանգությունը շարունակում է ուսումնասիրվել ամբողջ աշխարհում։ menu_book29 Տեսնել ավելին Դանիել Վարուժան Դանիել Վարուժան 1884 թ․ – 1915 թ․ Դանիել Վարուժանը արևմտահայ պոեզիայի ամենատաղանդավոր ներկայացուցիչներից է։ Նրա ստեղծագործություններում մեծ տեղ ունեն բնությունը, գյուղական կյանքը և մարդու ստեղծագործ ուժը։ Վարուժանը հիանում էր աշխատանքի գեղեցկությամբ և մարդու հոգևոր ուժով։ Նրա բանաստեղծությունները հարուստ են պատկերներով և զգացմունքներով։ Նա ձգտել է վերածնել ազգային մշակութային արժեքները։ Հայոց ցեղասպանության ժամանակ նա ձերբակալվել և սպանվել է։ Չնայած կարճ կյանքին՝ նա թողել է մեծ գրական ժառանգություն։ Նրա գործերը մեծ ազդեցություն են ունեցել հայ պոեզիայի զարգացման վրա։ Վարուժանի ստեղծագործությունները մինչ օրս լայնորեն ընթերցվում են։ Նա համարվում է արևմտահայ գրականության դասականներից մեկը։ menu_book3 Տեսնել ավելին Ներսես Շնորհալի Ներսես Շնորհալի 1102 թ․ – 1173 թ․ Ներսես Շնորհալին եղել է հայ եկեղեցու կաթողիկոս, բանաստեղծ և աստվածաբան։ Նա հայտնի է իր հոգևոր երգերով, աղոթքներով և բանաստեղծություններով։ Նրա ստեղծագործություններում մեծ տեղ են զբաղեցնում բարությունը, սերը և մարդասիրությունը։ Շնորհալին ձգտել է միավորել մարդկանց և ամրապնդել քրիստոնեական արժեքները։ Նրա գրական լեզուն պարզ է, բայց միևնույն ժամանակ խորիմաստ։ Նա նաև գրել է բազմաթիվ եկեղեցական շարականներ։ Ներսես Շնորհալու ստեղծագործությունները մինչ օրս օգտագործվում են հայկական եկեղեցական կյանքում։ Նրա ազդեցությունը զգալի է հայ մշակույթի և կրթության զարգացման մեջ։ Նա համարվում է հայ միջնադարյան գրականության ամենակարևոր դեմքերից մեկը։ Նրա անունը շարունակում է մնալ ազգային հպարտության աղբյուր։ menu_book13 Տեսնել ավելին