Книги автора (1)

Онлайн

История

Պաշտամունքն ու հավատալիքները Հայաստանում ուշ բրոնզի դարաշրջանում (ըստ հնագիտական նյութերի)

Աշխատությունը նվիրված է ուշ բրոնզի դարաշրջանի Հայաստանում գոյություն ունեցած պաշտամունքային պատկերացումների, կրոնական հավատալիքների և հոգևոր մշակույթի ուսումնասիրությանը՝ հիմնվելով հնագիտական պեղումների ու նյութական մշակույթի պահպանված հուշարձանների ուսումնասիրության վրա։ Այն անդրադառնում է հին հայկական տարածքում բնակվող հասարակությունների աշխարհընկալմանը, գերբնական ուժերի նկատմամբ վերաբերմունքին, բնության երևույթների խորհրդանշական ընկալմանը և մարդու ու շրջակա աշխարհի միջև գոյություն ունեցած հոգևոր կապերին։ Հնագիտական նյութերի միջոցով հնարավոր է բացահայտել այդ ժամանակաշրջանի մարդկանց կրոնական պատկերացումների արտահայտման տարբեր ձևերը, ուսումնասիրել ծիսական նշանակություն ունեցող առարկաները, պաշտամունքային իրերը, խորհրդանշական պատկերները, թաղման ավանդույթներն ու հուղարկավորության հետ կապված ծիսակարգերը՝ որպես հասարակության հոգևոր կյանքի կարևոր վկայություններ։ Առանձնահատուկ նշանակություն ունի նյութական մշակույթի այն տարրերի ուսումնասիրությունը, որոնք կարող են արտացոլել բնության ուժերի, պտղաբերության, կյանքի ու մահվան, վերածննդի և նախնիների հիշատակի հետ կապված պատկերացումները։ Աշխատանքի թեմատիկ շրջանակը հնարավորություն է տալիս դիտարկել պաշտամունքային երևույթները ոչ թե որպես առանձին և մեկուսացված դրսևորումներ, այլ որպես տվյալ ժամանակաշրջանի հասարակական կառուցվածքի, տնտեսական կյանքի, աշխարհայացքի և մշակութային ավանդույթների հետ սերտորեն կապված համակարգ։ Հնագիտական գտածոների վերլուծությունը կարևոր հիմք է ստեղծում ծիսական գործունեության առանձնահատկությունները, պաշտամունքային սովորույթների տարածվածությունը և տարբեր համայնքների հոգևոր մշակույթի հնարավոր ընդհանրություններն ու առանձնահատկությունները բացահայտելու համար։ Ուշ բրոնզի դարաշրջանը Հայաստանի հնագույն պատմության մեջ առանձնանում է հասարակական հարաբերությունների բարդացմամբ, արհեստների զարգացմամբ, նյութական մշակույթի բազմազանությամբ և տարածաշրջանային մշակութային կապերի ընդլայնմամբ, ուստի այդ ժամանակաշրջանի կրոնական պատկերացումների ուսումնասիրությունը կարևոր նշանակություն ունի նաև հասարակության ընդհանուր պատմական զարգացման ընթացքը հասկանալու տեսանկյունից։ Հնագիտական աղբյուրների հիման վրա պաշտամունքի և հավատալիքների քննությունը հնարավորություն է տալիս լրացնելու գրավոր տեղեկությունների բացակայությամբ պայմանավորված պատմագիտական բացերը և նյութական վկայությունների միջոցով վերակառուցելու հնագույն հասարակությունների հոգևոր կյանքի առանձին կողմերը։ Աշխատանքը արժեքավոր է Հայաստանի նախապատմական և հին շրջանի կրոնական մշակույթի, ծիսական ավանդույթների ու աշխարհայացքային պատկերացումների ուսումնասիրության համար՝ նպաստելով ուշ բրոնզի դարաշրջանի մշակութային ժառանգության ավելի ամբողջական ընկալմանը։ Այն կարող է հետաքրքրել հնագետներին, պատմաբաններին, կրոնագետներին, մշակութաբաններին, ինչպես նաև Հայաստանի հնագույն պատմությամբ և տարածաշրջանի նախաքրիստոնեական հոգևոր մշակույթով հետաքրքրվող ընթերցողներին։

Обновлено. 2026-11-20
Պաշտամունքն ու հավատալիքները Հայաստանում ուշ բրոնզի դարաշրջանում (ըստ հնագիտական նյութերի)

Бесплатно

Другие авторы

Все авторы
Հովհաննես Թումանյան Հովհաննես Թումանյան 1869 թ․ – 1923 թ․ Հովհաննես Թումանյանը հայ ժողովրդի ամենասիրված գրողներից և բանաստեղծներից է։ Նա ծնվել է Լոռու Դսեղ գյուղում և իր ստեղծագործություններում հաճախ պատկերել է ժողովրդական կյանքն ու ավանդույթները։ Թումանյանը գրել է հեքիաթներ, պոեմներ, պատմվածքներ և բանաստեղծություններ։ Նրա ամենահայտնի գործերից են «Գիքոր», «Անուշ», «Քաջ Նազար» և «Թմկաբերդի առումը»։ Նրա լեզուն պարզ է, բնական և հասկանալի բոլոր սերունդների համար։ Թումանյանի ստեղծագործությունները լի են հումորով, իմաստությամբ և մարդասիրությամբ։ Նա նաև ակտիվ հասարակական գործիչ էր և զբաղվել է բարեգործությամբ։ Նրա գործերը թարգմանվել են բազմաթիվ լեզուներով։ Թումանյանը հաճախ անվանվում է «Ամենայն հայոց բանաստեղծ»։ Նրա ժառանգությունը շարունակում է մնալ հայկական մշակույթի հիմնասյուներից մեկը։ menu_book11 Подробнее Գաբրիել Սունդուկյան Գաբրիել Սունդուկյան 1825 թ․ – 1912 թ․ Հայ մեծ դրամատուրգ, արձակագիր և հասարակական գործիչ էր, որը համարվում է հայկական ռեալիստական դրամատուրգիայի հիմնադիրը։ Նա ծնվել է 1825 թվականի հուլիսի 11-ին՝ Թիֆլիսում, և մահացել 1912 թվականի մարտի 29-ին։ Սունդուկյանի ստեղծագործություններում արտացոլված են XIX դարի հայ հասարակության կյանքը, կենցաղը, սովորույթներն ու սոցիալական խնդիրները։ Նրա ամենահայտնի պիեսներից են «Պեպո»-ն, «Խաթաբալա»-ն և «Էլի մեկ զոհ»-ը, որոնք մեծ ժողովրդականություն են վայելում մինչ օրս։ Սունդուկյանը կարևոր դեր է ունեցել հայկական թատրոնի զարգացման գործում, իսկ նրա ստեղծագործությունները դարձել են հայ դրամատուրգիայի դասական նմուշներ։ Նրա անունը կրում է Գաբրիել Սունդուկյանի անվան ազգային ակադեմիական թատրոնը, որը Հայաստանի ամենահեղինակավոր թատրոններից է։ menu_book2 Подробнее Ավետիք Իսահակյան Ավետիք Իսահակյան 1875 թ․ – 1957 թ․ Ավետիք Իսահակյանը հայ քնարերգության մեծագույն ներկայացուցիչներից է։ Նրա պոեզիան լի է սիրո, հայրենիքի, կարոտի և մարդկային զգացմունքների թեմաներով։ Նրա ստեղծագործությունները մեծ ճանաչում են ստացել նաև արտերկրում։Ավետիք Իսահակյանը հայ քնարերգության ամենանշանավոր ներկայացուցիչներից է։ Նրա ստեղծագործություններում մեծ տեղ են զբաղեցնում սերը, հայրենիքը, կարոտը և մարդու ներաշխարհը։ Իսահակյանի լեզուն առանձնանում է մեղմությամբ, երաժշտականությամբ և խոր զգացմունքայնությամբ։ Նրա հայտնի գործերից են «Աբու Լալա Մահարին» և բազմաթիվ քնարական բանաստեղծություններ։ Նա երկար տարիներ ապրել է արտասահմանում, սակայն մշտապես կապված է եղել հայրենիքի հետ։ Իսահակյանի պոեզիան մեծ ճանաչում է ստացել նաև միջազգային մակարդակով։ Նրա գործերը թարգմանվել են բազմաթիվ լեզուներով։ Նա եղել է նաև հասարակական և մշակութային ակտիվ գործիչ։ Իսահակյանի ստեղծագործությունները շարունակում են սիրել տարբեր սերունդներ։ Նա համարվում է հայ պոեզիայի մեծագույն վարպետներից մեկը։ menu_book4 Подробнее Հրանտ Մաթևոսյան Հրանտ Մաթևոսյան 1935 թ․ – 2002 թ․ Հրանտ Մաթևոսյանը համարվում է 20-րդ դարի հայ արձակի մեծագույն վարպետներից մեկը։ Նրա ստեղծագործություններում խորությամբ ներկայացված են գյուղական կյանքը, մարդկային հարաբերությունները և ազգային մտածողությունը։Հրանտ Մաթևոսյանը հայ արձակի ամենամեծ վարպետներից է։ Նրա ստեղծագործություններում կենտրոնական տեղ ունի գյուղական աշխարհի, մարդու և բնության փոխհարաբերությունը։ Նա հայտնի է իր խորը հոգեբանական դիտարկումներով և յուրահատուկ լեզվով։ Նրա գործերը հաճախ ներկայացնում են մարդու ներքին պայքարը և ազգային մտածողությունը։ Մաթևոսյանի հայտնի գործերից են «Մենք ենք, մեր սարերը» և բազմաթիվ պատմվածքներ։ Նա մեծ ազդեցություն է ունեցել հայ ժամանակակից գրականության վրա։ Նրա լեզուն պատկերավոր և փիլիսոփայական է։ Նրա ստեղծագործությունները մինչ օրս ուսումնասիրվում են։ Նա համարվում է 20-րդ դարի հայ արձակի հիմնասյուներից մեկը։ Նրա ժառանգությունը ազգային արժեք է։ menu_book4 Подробнее Ներսես Շնորհալի Ներսես Շնորհալի 1102 թ․ – 1173 թ․ Ներսես Շնորհալին եղել է հայ եկեղեցու կաթողիկոս, բանաստեղծ և աստվածաբան։ Նա հայտնի է իր հոգևոր երգերով, աղոթքներով և բանաստեղծություններով։ Նրա ստեղծագործություններում մեծ տեղ են զբաղեցնում բարությունը, սերը և մարդասիրությունը։ Շնորհալին ձգտել է միավորել մարդկանց և ամրապնդել քրիստոնեական արժեքները։ Նրա գրական լեզուն պարզ է, բայց միևնույն ժամանակ խորիմաստ։ Նա նաև գրել է բազմաթիվ եկեղեցական շարականներ։ Ներսես Շնորհալու ստեղծագործությունները մինչ օրս օգտագործվում են հայկական եկեղեցական կյանքում։ Նրա ազդեցությունը զգալի է հայ մշակույթի և կրթության զարգացման մեջ։ Նա համարվում է հայ միջնադարյան գրականության ամենակարևոր դեմքերից մեկը։ Նրա անունը շարունակում է մնալ ազգային հպարտության աղբյուր։ menu_book13 Подробнее Դանիել Վարուժան Դանիել Վարուժան 1884 թ․ – 1915 թ․ Դանիել Վարուժանը արևմտահայ պոեզիայի ամենատաղանդավոր ներկայացուցիչներից է։ Նրա ստեղծագործություններում մեծ տեղ ունեն բնությունը, գյուղական կյանքը և մարդու ստեղծագործ ուժը։ Վարուժանը հիանում էր աշխատանքի գեղեցկությամբ և մարդու հոգևոր ուժով։ Նրա բանաստեղծությունները հարուստ են պատկերներով և զգացմունքներով։ Նա ձգտել է վերածնել ազգային մշակութային արժեքները։ Հայոց ցեղասպանության ժամանակ նա ձերբակալվել և սպանվել է։ Չնայած կարճ կյանքին՝ նա թողել է մեծ գրական ժառանգություն։ Նրա գործերը մեծ ազդեցություն են ունեցել հայ պոեզիայի զարգացման վրա։ Վարուժանի ստեղծագործությունները մինչ օրս լայնորեն ընթերցվում են։ Նա համարվում է արևմտահայ գրականության դասականներից մեկը։ menu_book3 Подробнее