Կարախանյան, Գ. Հ.

Պատմություն

Աշխատությունը նվիրված է Սյունիքի տարածքում պահպանված ժայռապատկերների՝ նախապատմական և հնագույն մշակույթի կարևորագույն հուշարձանների ուսումնասիրությանը։ Հետազոտության հիմքում ընկած են ժայռերի մակերեսներին փորագրված պատկերները, որոնք ներկայացնում են հնագույն բնակչության աշխարհընկալման, հավատալիքների, կենցաղի, զբաղմունքների և գեղարվեստական մտածողության արժեքավոր վկայություններ։ Ժայռապատկերների ուսումնասիրությունը հնարավորություն է տալիս բացահայտելու դրանց թեմատիկ բազմազանությունը, պատկերագրական առանձնահատկությունները, կատարման եղանակները, տարածական տեղաբաշխումը և հնարավոր ժամանակագրական շրջանակները։ Դրանցում հանդիպող մարդակերպ, կենդանակերպ, երկրաչափական և խորհրդանշական պատկերները դիտարկվում են որպես հնագույն հասարակությունների հոգևոր ու նյութական կյանքի արտահայտություններ։ Առանձնահատուկ հետաքրքրություն են ներկայացնում որսի, կենդանական աշխարհի, մարդու գործունեության և բնության հետ փոխհարաբերությունների հետ կապված պատկերային մոտիվները, որոնք կարող են տեղեկություններ հաղորդել նախապատմական համայնքների տնտեսական զբաղմունքների, շրջակա միջավայրի ընկալման և կենսակերպի մասին։ Հեղինակների ուսումնասիրությունը կարևոր է ոչ միայն առանձին պատկերների նկարագրության, այլև դրանց համադրման միջոցով Սյունիքի հնագույն մշակութային միջավայրի և պատկերային ավանդույթների բացահայտման տեսանկյունից։ Ժայռապատկերները դիտարկվում են նաև համեմատական հնագիտության շրջանակում՝ հնարավորություն տալով զուգահեռներ անցկացնել Հայաստանի այլ շրջանների և հարակից տարածքների նախապատմական արվեստի հուշարձանների հետ։ Աշխատությունն արժեքավոր գիտական աղբյուր է Սյունիքի հնագույն պատմության, ժայռարվեստի, նախապատմական արվեստի և Հայաստանի մշակութային ժառանգության ուսումնասիրության համար։ Այն կարևոր նշանակություն ունի հնագետների, արվեստաբանների, ազգագրագետների և հնագույն հասարակությունների հոգևոր աշխարհի հետազոտությամբ հետաքրքրվողների համար։