Քիլիմջյան, Գ. Ս.

Քիլիմջյան, Գ. Ս.

menu_book Տեսնել նյութերը

Հեղինակի գրքերը (1)

Օնլայն

Պատմություն

Թուրք-հունական հարաբերությունները 1908–1914 թվականներին

Աշխատությունը նվիրված է 1908–1914 թվականներին Օսմանյան կայսրության և Հունաստանի միջև ձևավորված քաղաքական, դիվանագիտական ու միջպետական հարաբերությունների ուսումնասիրությանը՝ ներկայացնելով երկու երկրների փոխհարաբերությունների զարգացման առանձնահատկությունները XX դարի սկզբի բարդ միջազգային իրադրության պայմաններում։ Այս ժամանակաշրջանը կարևոր շրջադարձային փուլ էր ինչպես Օսմանյան կայսրության ներքին քաղաքական կյանքի, այնպես էլ Բալկանյան տարածաշրջանի ուժերի հարաբերակցության տեսանկյունից։ 1908 թվականի երիտթուրքական հեղափոխությունը, Օսմանյան կայսրությունում սահմանադրական կարգի վերականգնումը, ազգային շարժումների ակտիվացումը և կայսրության քաղաքական համակարգում տեղի ունեցող փոփոխությունները նոր պայմաններ ստեղծեցին թուրք-հունական հարաբերությունների համար։ Երկու պետությունների միջև փոխհարաբերությունները պայմանավորված էին պատմական հակասություններով, տարածքային և քաղաքական շահերի բախմամբ, ազգային հարցերով, ինչպես նաև տարածաշրջանում ազդեցության պահպանման ու ընդլայնման ձգտումներով։ Հատուկ նշանակություն ուներ Օսմանյան կայսրության կազմում բնակվող հունական բնակչության դրությունը, որի ազգային, կրոնական, մշակութային և քաղաքական իրավունքների հարցը կարևոր տեղ էր զբաղեցնում երկու երկրների հարաբերությունների օրակարգում։ Հունաստանի արտաքին քաղաքականությունը սերտորեն կապված էր Օսմանյան կայսրության թուլացման, ազգային միավորման գաղափարների և Էգեյան ծովի տարածաշրջանում իր դիրքերի ամրապնդման ձգտումների հետ, մինչդեռ օսմանյան իշխանությունները փորձում էին պահպանել կայսրության տարածքային ամբողջականությունը, վերահսկողությունը բազմազգ բնակչության նկատմամբ և տարածաշրջանային քաղաքական ազդեցությունը։ Հարաբերությունների զարգացման վրա էական ազդեցություն ունեցան նաև 1912–1913 թվականների Բալկանյան պատերազմները, որոնք արմատապես փոխեցին Հարավարևելյան Եվրոպայի քաղաքական ու տարածքային քարտեզը, հանգեցրին Օսմանյան կայսրության եվրոպական տարածքների զգալի կորստին և նոր լարվածություն առաջացրին թուրք-հունական փոխհարաբերություններում։ Պատերազմների արդյունքում առաջացած տարածքային վերադասավորումները, Էգեյան ծովի կղզիների պատկանելության հարցը, բնակչության տեղաշարժերը և ազգային շահերի հակադրությունը դարձան երկու պետությունների միջև քաղաքական տարաձայնությունների կարևոր աղբյուրներ։ Աշխատանքի ուսումնասիրության ժամանակագրական շրջանակն ընդգրկում է նաև 1913–1914 թվականների իրադարձությունները, երբ տարածաշրջանում ձևավորված նոր քաղաքական իրադրությունը, դիվանագիտական բանակցությունները և փոխադարձ անվստահությունը շարունակում էին պայմանավորել երկու երկրների արտաքին քաղաքականությունը։ Նյութը կարևոր է ոչ միայն թուրք-հունական հարաբերությունների պատմական ընթացքը հասկանալու, այլև Օսմանյան կայսրության վերջին տարիների քաղաքական զարգացումները, բալկանյան հակամարտությունների պատճառներն ու հետևանքները, ազգային հարցի միջազգային նշանակությունը և Առաջին համաշխարհային պատերազմին նախորդած դիվանագիտական գործընթացներն ուսումնասիրելու տեսանկյունից։ Աշխատությունը հնարավորություն է տալիս դիտարկելու, թե ինչպես էին պատմական հիշողությունը, ազգային ինքնագիտակցությունը, տարածքային հավակնությունները և մեծ տերությունների տարածաշրջանային քաղաքականությունը փոխազդում երկու հարևան պետությունների հարաբերություններում՝ ձևավորելով լարվածության, մրցակցության և դիվանագիտական հակամարտության բարդ համակարգ։ Այն արժեքավոր ուսումնասիրության նյութ է Օսմանյան կայսրության պատմությամբ, Հունաստանի արտաքին քաղաքականությամբ, Բալկանների նորագույն պատմությամբ, թուրք-հունական հարաբերություններով և XX դարի սկզբի միջազգային քաղաքական գործընթացներով հետաքրքրվող ընթերցողների, ուսանողների և հետազոտողների համար։

Թարմացվել է՝ 2026-11-21
Թուրք-հունական հարաբերությունները 1908–1914 թվականներին

Անվճար

Հովհաննես Շիրազ Հովհաննես Շիրազ 1915 թ․ – 1984 թ․ Հովհաննես Շիրազը հայ ժողովրդի ամենասիրված բանաստեղծներից է։ Նրա ստեղծագործությունները խորապես կապված են հայրենիքի, մոր կերպարի և ազգային ցավի հետ։ Շիրազի լեզուն պարզ է, ժողովրդական և շատ հուզական։ Նրա հայտնի գործերից են «Հայոց դանթեականը», «Մայրս» և բազմաթիվ հայրենասիրական բանաստեղծություններ։ Նա հաճախ արտահայտել է ժողովրդի ցավն ու ուրախությունը։ Շիրազը մեծ ազդեցություն է ունեցել սերունդների վրա իր անմիջական ոճով։ Նրա պոեզիան հաճախ արտասանվում է դպրոցներում և միջոցառումների ժամանակ։ Նա համարվում է 20-րդ դարի ամենաժողովրդական բանաստեղծներից մեկը։ Նրա ստեղծագործությունները դարձել են ազգային հիշողության մաս։ Շիրազը մինչ օրս սիրելի է ընթերցողների լայն շրջանակի համար։ menu_book5 Տեսնել ավելին Սիամանթո (Ատոմ Յարճանյան) Սիամանթո (Ատոմ Յարճանյան) 1878 թ․ – 1915 թ․ Սիամանթոն արևմտահայ գրականության ամենահզոր բանաստեղծներից է։ Նրա ստեղծագործությունները նվիրված են ազգային պայքարին, ազատությանը և մարդկային արժանապատվությանը։ Նա մեծ ցավով նկարագրել է հայ ժողովրդի ողբերգական ճակատագիրը։ Սիամանթոյի լեզուն ուժեղ է, կրակոտ և հուզական։ Նրա պոեզիան հաճախ արտահայտում է բողոք և արդարության պահանջ։ Հայոց ցեղասպանության տարիներին նա զոհվել է օսմանյան իշխանությունների կողմից։ Նրա գործերը դարձել են ազգային հիշողության կարևոր մաս։ Սիամանթոն մեծ ազդեցություն է ունեցել հետագա հայ բանաստեղծների վրա։ Նրա ստեղծագործությունները շարունակում են արդիական մնալ։ Նա համարվում է ազատատենչ պոեզիայի խորհրդանիշներից մեկը։ menu_book2 Տեսնել ավելին Ավետիք Իսահակյան Ավետիք Իսահակյան 1875 թ․ – 1957 թ․ Ավետիք Իսահակյանը հայ քնարերգության մեծագույն ներկայացուցիչներից է։ Նրա պոեզիան լի է սիրո, հայրենիքի, կարոտի և մարդկային զգացմունքների թեմաներով։ Նրա ստեղծագործությունները մեծ ճանաչում են ստացել նաև արտերկրում։Ավետիք Իսահակյանը հայ քնարերգության ամենանշանավոր ներկայացուցիչներից է։ Նրա ստեղծագործություններում մեծ տեղ են զբաղեցնում սերը, հայրենիքը, կարոտը և մարդու ներաշխարհը։ Իսահակյանի լեզուն առանձնանում է մեղմությամբ, երաժշտականությամբ և խոր զգացմունքայնությամբ։ Նրա հայտնի գործերից են «Աբու Լալա Մահարին» և բազմաթիվ քնարական բանաստեղծություններ։ Նա երկար տարիներ ապրել է արտասահմանում, սակայն մշտապես կապված է եղել հայրենիքի հետ։ Իսահակյանի պոեզիան մեծ ճանաչում է ստացել նաև միջազգային մակարդակով։ Նրա գործերը թարգմանվել են բազմաթիվ լեզուներով։ Նա եղել է նաև հասարակական և մշակութային ակտիվ գործիչ։ Իսահակյանի ստեղծագործությունները շարունակում են սիրել տարբեր սերունդներ։ Նա համարվում է հայ պոեզիայի մեծագույն վարպետներից մեկը։ menu_book4 Տեսնել ավելին Գաբրիել Սունդուկյան Գաբրիել Սունդուկյան 1825 թ․ – 1912 թ․ Հայ մեծ դրամատուրգ, արձակագիր և հասարակական գործիչ էր, որը համարվում է հայկական ռեալիստական դրամատուրգիայի հիմնադիրը։ Նա ծնվել է 1825 թվականի հուլիսի 11-ին՝ Թիֆլիսում, և մահացել 1912 թվականի մարտի 29-ին։ Սունդուկյանի ստեղծագործություններում արտացոլված են XIX դարի հայ հասարակության կյանքը, կենցաղը, սովորույթներն ու սոցիալական խնդիրները։ Նրա ամենահայտնի պիեսներից են «Պեպո»-ն, «Խաթաբալա»-ն և «Էլի մեկ զոհ»-ը, որոնք մեծ ժողովրդականություն են վայելում մինչ օրս։ Սունդուկյանը կարևոր դեր է ունեցել հայկական թատրոնի զարգացման գործում, իսկ նրա ստեղծագործությունները դարձել են հայ դրամատուրգիայի դասական նմուշներ։ Նրա անունը կրում է Գաբրիել Սունդուկյանի անվան ազգային ակադեմիական թատրոնը, որը Հայաստանի ամենահեղինակավոր թատրոններից է։ menu_book2 Տեսնել ավելին Գրիգոր Զոհրապ Գրիգոր Զոհրապ 1861 թ․ – 1915 թ․ Հայ նշանավոր գրող, հրապարակախոս, իրավաբան և քաղաքական գործիչ էր։ Նա ծնվել է 1861 թվականի հունիսի 26-ին՝ Կոստանդնուպոլսում, և մահացել 1915 թվականին՝ Հայոց ցեղասպանության ժամանակ։ Զոհրապը համարվում է արևմտահայ գրականության ամենահայտնի նովելիստներից մեկը։ Նրա ստեղծագործություններում պատկերավորվում են մարդու հոգեբանությունը, հասարակական հարաբերությունները և քաղաքային կյանքի խնդիրները։ Նա գրել է բազմաթիվ պատմվածքներ և նորավեպեր, որոնք առանձնանում են իրատեսական ոճով և խոր հոգեբանական վերլուծությամբ։ Բացի գրական գործունեությունից, Զոհրապը եղել է հայտնի իրավաբան և Օսմանյան խորհրդարանի պատգամավոր։ Նրա կյանքն ու գործունեությունը մեծ ազդեցություն են ունեցել հայ մշակույթի և հասարակական մտքի զարգացման վրա, իսկ նրա ստեղծագործությունները մինչ օրս համարվում են հայ գրականության արժեքավոր էջերից։ menu_book5 Տեսնել ավելին Ներսես Շնորհալի Ներսես Շնորհալի 1102 թ․ – 1173 թ․ Ներսես Շնորհալին եղել է հայ եկեղեցու կաթողիկոս, բանաստեղծ և աստվածաբան։ Նա հայտնի է իր հոգևոր երգերով, աղոթքներով և բանաստեղծություններով։ Նրա ստեղծագործություններում մեծ տեղ են զբաղեցնում բարությունը, սերը և մարդասիրությունը։ Շնորհալին ձգտել է միավորել մարդկանց և ամրապնդել քրիստոնեական արժեքները։ Նրա գրական լեզուն պարզ է, բայց միևնույն ժամանակ խորիմաստ։ Նա նաև գրել է բազմաթիվ եկեղեցական շարականներ։ Ներսես Շնորհալու ստեղծագործությունները մինչ օրս օգտագործվում են հայկական եկեղեցական կյանքում։ Նրա ազդեցությունը զգալի է հայ մշակույթի և կրթության զարգացման մեջ։ Նա համարվում է հայ միջնադարյան գրականության ամենակարևոր դեմքերից մեկը։ Նրա անունը շարունակում է մնալ ազգային հպարտության աղբյուր։ menu_book13 Տեսնել ավելին