Կնյազյան Մերի

Լեզվաբանություն

Աշխատությունը նվիրված է չինախոս ուսանողներին հայերեն որպես օտար լեզու դասավանդելու ընթացքում առաջացող լեզվական, մեթոդական և կրթական առանձնահատկությունների ուսումնասիրությանը։ Հետազոտության շրջանակում դիտարկվում են հայերենի և չինարենի կառուցվածքային տարբերությունները և դրանց ազդեցությունը հայերենի յուրացման գործընթացի վրա։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է հատկացվում հնչյունական համակարգին, արտասանությանը, հայերեն գրային համակարգի յուրացմանը, բառապաշարի ձևավորմանը և քերականական կառուցվածքների ուսուցմանը։ Քննվում են այն դժվարությունները, որոնք կարող են պայմանավորված լինել սովորողների մայրենի լեզվի առանձնահատկություններով, այդ թվում՝ հայերենի հոլովական համակարգի, բայական ձևերի, ժամանակների, համաձայնության, նախադասության կառուցվածքի և այլ քերականական երևույթների յուրացման ընթացքում։ Կարևորվում է հայոց այբուբենի ուսուցման մեթոդական կազմակերպումը, տառերի ճանաչման, գրության և հնչյունների ճիշտ արտաբերման հմտությունների աստիճանական ձևավորումը։ Ուսումնասիրվում է մայրենի լեզվի ազդեցությունը երկրորդ կամ օտար լեզվի յուրացման վրա՝ բացահայտելով հնարավոր լեզվական փոխանցումները, բնորոշ սխալները և դրանց հաղթահարման արդյունավետ եղանակները։ Առանձին ուշադրություն է դարձվում հաղորդակցական կարողությունների զարգացմանը, քանի որ լեզվի ուսուցման նպատակներից է ոչ միայն քերականական կանոնների յուրացումը, այլև իրական հաղորդակցական իրավիճակներում հայերենը նպատակային և հասկանալի օգտագործելու կարողության ձևավորումը։ Քննարկվում են լսողական ընկալման, բանավոր խոսքի, ընթերցանության և գրավոր խոսքի համակցված զարգացման մեթոդները, ինչպես նաև ուսուցողական վարժությունների և առաջադրանքների ընտրության սկզբունքները։ Կարևորվում է սովորողների լեզվական մակարդակին համապատասխան ուսումնական նյութերի մշակումը, բառապաշարի աստիճանական ընդլայնումը և արդեն յուրացված գիտելիքների պարբերական ամրապնդումը։ Հետազոտության մեջ կարող են դիտարկվել նաև միջմշակութային հաղորդակցության խնդիրները, քանի որ հայերեն սովորելը կապված է հայկական մշակույթի, կենցաղի, հաղորդակցական վարքի և լեզվամշակութային իրողությունների ճանաչման հետ։ Ուսուցման արդյունավետ կազմակերպման համար կարևոր է հաշվի առնել սովորողների կրթական փորձը, լեզվական մտածողության առանձնահատկությունները և ուսումնառության ընթացքում առաջացող կրկնվող դժվարությունները։ Նման մոտեցումը հնարավորություն է տալիս մշակել նպատակային դասավանդման մեթոդներ, կանխել բնորոշ սխալների ամրապնդումը և նպաստել հայերենի գործնական կիրառման կարողությունների զարգացմանը։ Աշխատությունը կարող է հետաքրքրություն ներկայացնել հայերենի՝ որպես օտար լեզվի դասավանդմամբ, լեզուների ուսուցման մեթոդիկայով, կիրառական լեզվաբանությամբ և միջմշակութային հաղորդակցությամբ զբաղվող մասնագետների, դասախոսների, հետազոտողների և ուսանողների համար։