Հեղինակի գրքերը (1)

Օնլայն

Պատմություն

Վաղ բյուզանդական քաղաքը (IV–VI դարեր)

Աշխատությունը նվիրված է վաղ բյուզանդական քաղաքների պատմությանը, ձևավորմանը, զարգացման առանձնահատկություններին և ուշ անտիկ շրջանից միջնադարյան քաղաքակրթության անցման գործընթացում դրանց ունեցած նշանակությանը։ Քննության առարկան Բյուզանդական կայսրության քաղաքային կյանքն է IV–VI դարերում, երբ Հռոմեական կայսրության արևելյան հատվածում տեղի էին ունենում քաղաքական, վարչական, տնտեսական, սոցիալական և մշակութային խորքային փոփոխություններ, որոնք աստիճանաբար ձևավորում էին բյուզանդական ինքնատիպ քաղաքակրթությունը։ Այս ժամանակաշրջանում քաղաքները շարունակում էին մնալ կայսրության կառավարման, առևտրի, արհեստագործության, կրոնական կյանքի և մշակութային հաղորդակցության կարևորագույն կենտրոնները՝ միաժամանակ ենթարկվելով նոր պատմական իրողություններին և հասարակական հարաբերությունների վերափոխմանը։ Աշխատանքի շրջանակում կարևորվում է վաղ բյուզանդական քաղաքի կառուցվածքի և քաղաքաշինական կազմակերպման ուսումնասիրությունը՝ ներառյալ քաղաքային տարածքի ձևավորումը, պաշտպանական համակարգերը, հասարակական նշանակության շինությունները, բնակելի թաղամասերը, հրապարակները, փողոցային ցանցը և քաղաքային ենթակառուցվածքները։ Առանձնահատուկ ուշադրության են արժանի քաղաքային տնտեսության զարգացման պայմանները, արհեստների և առևտրի դերը, տեղական արտադրության նշանակությունը, դրամաշրջանառությունը, ինչպես նաև քաղաքների կապերը կայսրության տարբեր շրջանների և արտաքին աշխարհի հետ։ Քաղաքային հասարակության ուսումնասիրությունը հնարավորություն է տալիս բացահայտելու բնակչության տարբեր սոցիալական խմբերի, վարչական պաշտոնյաների, զինվորականության, վաճառականների, արհեստավորների և հոգևորականության դերը քաղաքային կյանքի կազմակերպման գործում։ Կարևոր թեմա է նաև քրիստոնեության տարածման և ամրապնդման ազդեցությունը քաղաքային միջավայրի վրա, քանի որ IV–VI դարերում քրիստոնեական եկեղեցիները, եպիսկոպոսական կենտրոնները, վանքերն ու կրոնական այլ կառույցները աստիճանաբար դառնում էին քաղաքի ճարտարապետական և հասարակական կյանքի առանցքային բաղադրիչներ։ Հին հեթանոսական ավանդույթների և նոր քրիստոնեական մշակույթի փոխազդեցությունը, հասարակական տարածքների նշանակության փոփոխությունը և կրոնական հաստատությունների ազդեցության աճը բնորոշում էին այդ դարաշրջանի քաղաքային միջավայրի վերափոխումը։ Քաղաքների պատմական զարգացումը դիտարկվում է նաև ուշ անտիկ աշխարհի ընդհանուր քաղաքական իրադարձությունների համատեքստում՝ հաշվի առնելով կայսերական իշխանության ամրապնդումը, վարչական համակարգի փոփոխությունները, ռազմական սպառնալիքները, սահմանային շրջանների պաշտպանության անհրաժեշտությունը և արտաքին ներխուժումների հետևանքները։ IV–VI դարերը հատկապես կարևոր էին բյուզանդական քաղաքակրթության ձևավորման համար, քանի որ այս ընթացքում հռոմեական քաղաքային ավանդույթները ոչ թե պարզապես պահպանվում էին, այլ աստիճանաբար հարմարեցվում նոր կրոնական, քաղաքական և տնտեսական պայմաններին՝ ձեռք բերելով միջնադարյան բյուզանդական քաղաքին բնորոշ հատկանիշներ։ Քաղաքային կենտրոնների ուսումնասիրությունը կարևոր նշանակություն ունի նաև Հայաստանի և հարակից տարածաշրջանների պատմության տեսանկյունից, քանի որ Բյուզանդական կայսրության արևելյան տարածքները գտնվում էին տարբեր մշակութային ավանդույթների, քաղաքական շահերի և տնտեսական ճանապարհների փոխազդեցության գոտում։ Այդ քաղաքների պատմությունը հնարավորություն է տալիս ավելի ամբողջական պատկերացում կազմելու Արևելյան Միջերկրական աշխարհի և Առաջավոր Ասիայի քաղաքային մշակույթի զարգացման, տարածաշրջանային կապերի և պատմական փոխազդեցությունների մասին։ Աշխատությունն արժեքավոր է ուշ անտիկ և վաղ միջնադարյան պատմությամբ, Բյուզանդական կայսրության քաղաքակրթությամբ, պատմական աշխարհագրությամբ, հնագիտությամբ և քաղաքաշինության պատմությամբ հետաքրքրվող ընթերցողների համար։ Այն նպաստում է վաղ բյուզանդական քաղաքը որպես բազմաշերտ պատմական, տնտեսական, սոցիալական և մշակութային համակարգ ընկալելուն՝ ընդգծելով դրա դերը հին աշխարհի քաղաքային ժառանգության պահպանման և միջնադարյան քաղաքակրթության ձևավորման գործընթացում։

Թարմացվել է՝ 2026-11-21
Վաղ բյուզանդական քաղաքը (IV–VI դարեր)

Անվճար

Գրիգոր Նարեկացի Գրիգոր Նարեկացի 951 թ․ – 1003 թ․ Գրիգոր Նարեկացին միջնադարյան հայ գրականության և քրիստոնեական մտքի ամենամեծ ներկայացուցիչներից է։ Նրա ամենահայտնի ստեղծագործությունը «Մատյան ողբերգությունն» է, որը հաճախ կոչվում է պարզապես «Նարեկ»։ Գիրքը բաղկացած է աղոթքներից և հոգևոր խորհրդածություններից։ Նարեկացին խորությամբ ուսումնասիրել է մարդու հոգին, մեղքը, ապաշխարությունն ու հավատքը։ Նրա լեզուն չափազանց հարուստ և պատկերավոր է։ Նարեկացու ստեղծագործությունները մեծ ազդեցություն են ունեցել հայ հոգևոր մշակույթի վրա։ Նրա գործերը թարգմանվել են բազմաթիվ լեզուներով։ 2015 թվականին նա հռչակվել է Կաթոլիկ եկեղեցու Վարդապետ։ Նարեկացին համարվում է համաշխարհային քրիստոնեական գրականության կարևոր հեղինակներից մեկը։ Նրա ժառանգությունը շարունակում է ուսումնասիրվել ամբողջ աշխարհում։ menu_book29 Տեսնել ավելին Ավետիք Իսահակյան Ավետիք Իսահակյան 1875 թ․ – 1957 թ․ Ավետիք Իսահակյանը հայ քնարերգության մեծագույն ներկայացուցիչներից է։ Նրա պոեզիան լի է սիրո, հայրենիքի, կարոտի և մարդկային զգացմունքների թեմաներով։ Նրա ստեղծագործությունները մեծ ճանաչում են ստացել նաև արտերկրում։Ավետիք Իսահակյանը հայ քնարերգության ամենանշանավոր ներկայացուցիչներից է։ Նրա ստեղծագործություններում մեծ տեղ են զբաղեցնում սերը, հայրենիքը, կարոտը և մարդու ներաշխարհը։ Իսահակյանի լեզուն առանձնանում է մեղմությամբ, երաժշտականությամբ և խոր զգացմունքայնությամբ։ Նրա հայտնի գործերից են «Աբու Լալա Մահարին» և բազմաթիվ քնարական բանաստեղծություններ։ Նա երկար տարիներ ապրել է արտասահմանում, սակայն մշտապես կապված է եղել հայրենիքի հետ։ Իսահակյանի պոեզիան մեծ ճանաչում է ստացել նաև միջազգային մակարդակով։ Նրա գործերը թարգմանվել են բազմաթիվ լեզուներով։ Նա եղել է նաև հասարակական և մշակութային ակտիվ գործիչ։ Իսահակյանի ստեղծագործությունները շարունակում են սիրել տարբեր սերունդներ։ Նա համարվում է հայ պոեզիայի մեծագույն վարպետներից մեկը։ menu_book4 Տեսնել ավելին Պարույր Սևակ Պարույր Սևակ 1924 թ․ – 1971 թ․ Պարույր Սևակը հայ գրականության ամենախոր և վերլուծական մտածող բանաստեղծներից է։ Նրա ստեղծագործություններում մեծ տեղ ունեն մարդու ներաշխարհը, հասարակությունը և պատմական հիշողությունը։ Սևակը հայտնի է իր «Անլռելի զանգակատուն» պոեմով, որը նվիրված է Կոմիտասին։ Նրա լեզուն համարձակ է, նորարարական և մտավոր։ Սևակը հաճախ քննադատել է հասարակական խնդիրները և կեղծ արժեքները։ Նրա պոեզիան համադրում է զգացմունքներն ու ինտելեկտը։ Նա մեծ ազդեցություն է ունեցել հայ ժամանակակից պոեզիայի վրա։ Նրա ստեղծագործությունները լայնորեն ուսումնասիրվում են։ Սևակը համարվում է 20-րդ դարի ամենաազդեցիկ բանաստեղծներից մեկը։ Նրա ժառանգությունը շարունակում է ոգեշնչել նոր սերունդներին։ menu_book9 Տեսնել ավելին Գուրգեն Մահարի Գուրգեն Մահարի 1903 թ․ – 1969 թ․ Գուրգեն Մահարին հայ արձակի և հուշագրության կարևոր ներկայացուցիչներից է։ Նրա ստեղծագործությունները հաճախ հիմնված են սեփական կյանքի փորձի վրա։ Նա նկարագրել է խորհրդային ժամանակների դժվարությունները և բանտային կյանքը։ Նրա հայտնի գործերից է «Ծաղկած փշալարեր» վեպը։ Մահարու լեզուն պարզ է, բայց խորքային և զգացմունքային։ Նրա ստեղծագործություններում կարևոր տեղ ունի մարդու ազատության գաղափարը։ Նա նաև անդրադարձել է պատմական և սոցիալական թեմաներին։ Մահարու գործերը արժեքավոր վկայություն են ժամանակաշրջանի մասին։ Նա մեծ ազդեցություն է ունեցել հայ ժամանակակից արձակի վրա։ Նրա ժառանգությունը շարունակում է ուսումնասիրվել այսօր։ menu_book4 Տեսնել ավելին Ակսել Բակունց Ակսել Բակունց 1899 թ․ – 1937 թ․ Ակսել Բակունցը հայ արձակի ամենաբարձր մակարդակի վարպետներից է։ Նրա ստեղծագործություններում կենտրոնական տեղ ունի գյուղական կյանքի, մարդու և բնության ներդաշնակության պատկերումը։ Բակունցը առանձնանում է նուրբ հոգեբանական դիտարկումներով և լեզվական ճշգրտությամբ։ Նրա հայտնի գործերից են «Ալպիական մանուշակ», «Մթնաձոր» և այլ պատմվածքներ։ Նա համարվում է հայ կարճ արձակի անգերազանցելի հեղինակներից մեկը։ Բակունցի ստեղծագործությունները լի են մարդկային խորությամբ և լուռ տխրությամբ։ Նրա հերոսները հաճախ պայքարում են սոցիալական դժվարությունների հետ։ Չնայած կարճ կյանքին՝ նա թողել է մեծ գրական ժառանգություն։ Նրա գործերը մեծ ազդեցություն են ունեցել հայ արձակի զարգացման վրա։ Նա զոհվել է ստալինյան բռնաճնշումների ժամանակ։ menu_book5 Տեսնել ավելին Հովհաննես Թումանյան Հովհաննես Թումանյան 1869 թ․ – 1923 թ․ Հովհաննես Թումանյանը հայ ժողովրդի ամենասիրված գրողներից և բանաստեղծներից է։ Նա ծնվել է Լոռու Դսեղ գյուղում և իր ստեղծագործություններում հաճախ պատկերել է ժողովրդական կյանքն ու ավանդույթները։ Թումանյանը գրել է հեքիաթներ, պոեմներ, պատմվածքներ և բանաստեղծություններ։ Նրա ամենահայտնի գործերից են «Գիքոր», «Անուշ», «Քաջ Նազար» և «Թմկաբերդի առումը»։ Նրա լեզուն պարզ է, բնական և հասկանալի բոլոր սերունդների համար։ Թումանյանի ստեղծագործությունները լի են հումորով, իմաստությամբ և մարդասիրությամբ։ Նա նաև ակտիվ հասարակական գործիչ էր և զբաղվել է բարեգործությամբ։ Նրա գործերը թարգմանվել են բազմաթիվ լեզուներով։ Թումանյանը հաճախ անվանվում է «Ամենայն հայոց բանաստեղծ»։ Նրա ժառանգությունը շարունակում է մնալ հայկական մշակույթի հիմնասյուներից մեկը։ menu_book11 Տեսնել ավելին