Մարկոսյան, Աշոտ Իշխանի

Քիմիա

Աշխատությունը նվիրված է բենզո[h]խինազոլինային կառուցվածք պարունակող հետերոցիկլային միացությունների ստացման գիտական սկզբունքների և դրանց ֆիզիկաքիմիական հատկությունների ուսումնասիրությանը։ Հետազոտության կենտրոնում տվյալ դասի օրգանական միացությունների կառուցվածքային բազմազանությունն է, մոլեկուլային կառուցվածքի և հատկությունների միջև գոյություն ունեցող փոխկապակցվածությունը, ինչպես նաև տարբեր տեղակալիչների ազդեցությունը միացությունների ընդհանուր բնութագրերի վրա։ Քննվում են միաձուլված ազոտ պարունակող հետերոցիկլային համակարգերի ձևավորման տեսական հիմքերը և համապատասխան փոխակերպումների ընդհանուր օրինաչափությունները՝ առանց տեխնոլոգիական իրականացման մանրամասն պայմանների ներկայացման։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է հատկացվում ստացված նյութերի կառուցվածքի հաստատման և նույնականացման խնդիրներին, որոնց համար օրգանական քիմիայում կիրառվում են սպեկտրային ու ֆիզիկաքիմիական հետազոտության տարբեր մեթոդներ։ Դրանց միջոցով հնարավոր է ուսումնասիրել մոլեկուլների կառուցվածքային առանձնահատկությունները, ֆունկցիոնալ խմբերի բնույթը և սկզբնական կառուցվածքային փոփոխությունների ազդեցությունը վերջնական միացությունների հատկությունների վրա։ Կարևորվում է բենզո[h]խինազոլինային համակարգի էլեկտրոնային կառուցվածքի ուսումնասիրությունը, քանի որ օղակային համակարգի և տարբեր տեղակալիչների փոխազդեցությունը կարող է պայմանավորել նյութերի ռեակցունակությունը, կայունությունը և այլ ֆիզիկաքիմիական ցուցանիշներ։ Հետազոտության շրջանակում կարող են համեմատվել մի շարք կառուցվածքային նմանակներ՝ կառուցվածք–հատկություն օրինաչափությունները բացահայտելու նպատակով։ Նման համեմատությունը հնարավորություն է տալիս գնահատելու, թե մոլեկուլի առանձին հատվածների փոփոխությունն ինչպես է արտահայտվում ուսումնասիրվող նյութերի բնութագրերում։ Անդրադարձ կարող է կատարվել նաև այս դասի հետերոցիկլային համակարգերի հնարավոր կիրառական նշանակությանը՝ դրանք դիտարկելով որպես հետագա քիմիական և նյութագիտական ուսումնասիրությունների համար հետաքրքրություն ներկայացնող մոլեկուլային հենքեր։ Աշխատանքի գիտական արժեքը պայմանավորված է նաև նոր ածանցյալների համակարգված բնութագրմամբ և հետերոցիկլային միացությունների կառուցվածքային օրինաչափությունների վերաբերյալ գիտելիքների ընդլայնմամբ։ Ընդհանուր առմամբ հետազոտությունը համադրում է օրգանական սինթեզի տեսական հիմքերը, հետերոցիկլային քիմիան, կառուցվածքային վերլուծությունը և ֆիզիկաքիմիական հետազոտության մոտեցումները՝ բենզո[h]խինազոլինային համակարգերի կառուցվածքի ու հատկությունների վերաբերյալ ամբողջական պատկերացում ձևավորելու նպատակով։