Մարտիրոսյան, Տիգրան Ռաֆիկի

Տեխնոլոգիա

Աշխատությունը նվիրված է Հայաստանի բնական բենտոնիտային հումքի կիրառմամբ պլաստիկ քսանյութերի մշակմանը և սահմանային յուղման պայմաններում աշխատող շփման հանգույցներում դրանց հատկությունների ուսումնասիրությանը։ Հետազոտության շրջանակում բնական բենտոնիտները դիտարկվում են որպես հանքային ծագման նյութեր, որոնց կառուցվածքային և ֆիզիկաքիմիական առանձնահատկությունները հնարավորություն են տալիս դրանք կիրառել քսանյութերի բաղադրության մեջ՝ անհրաժեշտ խտություն, կայունություն և շահագործական հատկություններ ապահովելու նպատակով։ Ուսումնասիրվում են հումքի հանքաբանական կազմը, մասնիկների կառուցվածքը, մակերևութային հատկությունները և դրանց ազդեցությունը ստացվող նյութերի կառուցվածքամեխանիկական բնութագրերի վրա։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում պլաստիկ քսանյութերի կայունությանը, մածուցիկությանը, ջերմաստիճանային վարքին, մեխանիկական ազդեցությունների նկատմամբ դիմադրությանը և աշխատանքային մակերևույթների վրա պաշտպանիչ շերտ ձևավորելու կարողությանը։ Քննության են առնվում սահմանային յուղման պայմանները, երբ շփվող մակերևույթները բաժանող քսանյութի շերտը շատ բարակ է, և շփման ու մաշման նվազեցման համար մեծ նշանակություն են ստանում քսանյութի բաղադրությունը և մակերևույթի հետ դրա փոխազդեցությունը։ Փորձարարական հետազոտությունների միջոցով գնահատվում են շփման գործակիցը, մաշման ինտենսիվությունը, հակամաշային և հակաշփական հատկությունները, ինչպես նաև տարբեր աշխատանքային բեռնվածությունների և ջերմաստիճանների ազդեցությունը քսանյութերի արդյունավետության վրա։ Կարևոր տեղ է հատկացվում բենտոնիտային բաղադրիչների քանակի և հատկությունների ազդեցության գնահատմանը՝ առավել արդյունավետ բաղադրություններ ընտրելու նպատակով։ Ուսումնասիրվում են նաև քսանյութի կառուցվածքային կայունության պահպանման հնարավորությունները երկարատև մեխանիկական ազդեցության և շահագործման փոփոխվող պայմանների դեպքում։ Հետազոտությունը հնարավորություն է տալիս գնահատելու տեղական բնական հումքի օգտագործման տեխնոլոգիական և տնտեսական նպատակահարմարությունը՝ ներմուծվող որոշ բաղադրիչների փոխարինման և տեղական հանքային ռեսուրսների արդյունավետ օգտագործման տեսանկյունից։ Ստացված նյութերը կարող են կիրառական հետաքրքրություն ներկայացնել մեքենաշինության, տրանսպորտի և տարբեր մեխանիկական սարքավորումների շփման հանգույցների սպասարկման համար։ Աշխատությունը նպաստում է նոր քսանյութերի ստեղծման գիտական հիմքերի զարգացմանը, շփման ու մաշման գործընթացների ավելի խորքային ուսումնասիրմանը և Հայաստանի բնական բենտոնիտների արդյունաբերական կիրառման հնարավորությունների ընդլայնմանը։