Մելիքյան, Գայանե Կարենի

Իրավաբանություն

Աշխատությունը նվիրված է քրեական դատավարության շրջանակում անձանց հանձնման գործընթացի իրավական կարգավորման առանձնահատկությունների ուսումնասիրությանը՝ կենտրոնանալով Հայաստանի Հանրապետության օրենսդրական կառուցակարգերի և միջազգային իրավական համագործակցության սկզբունքների վրա։ Հետազոտության շրջանակում քննության են առնվում այն իրավական հիմքերը և դատավարական պայմանները, որոնց առկայության դեպքում հնարավոր է մեկ պետության տարածքում գտնվող անձին հանձնել մեկ այլ պետության՝ քրեական հետապնդում իրականացնելու կամ օրինական ուժի մեջ մտած դատական ակտի կատարման նպատակով։ Ուշադրություն է դարձվում հանձնման վերաբերյալ հարցումների ներկայացման, ընդունման, ուսումնասիրման և համապատասխան որոշումների կայացման ընթացակարգերին, իրավասու պետական մարմինների լիազորություններին և նրանց միջև համագործակցության մեխանիզմներին։ Առանձնահատուկ նշանակություն ունեն հանձնման թույլատրելիության և այն բացառող հանգամանքների ուսումնասիրությունը, ինչպես նաև անձի հիմնարար իրավունքների պաշտպանության համար նախատեսված դատավարական երաշխիքները։ Քննության են առնվում կրկնակի քրեականացման սկզբունքը, անձի նկատմամբ իրականացվող քրեական հետապնդման բնույթը, վաղեմության ժամկետների, քաղաքացիության և այլ իրավական հանգամանքների հնարավոր նշանակությունը հանձնման գործընթացում։ Կարևոր տեղ է հատկացվում միջազգային պայմանագրերի և ներպետական քրեական դատավարական նորմերի փոխհարաբերությանը, քանի որ հանձնման գործընթացը անմիջականորեն առնչվում է պետությունների միջև քրեական գործերով իրավական օգնության և միջազգային համագործակցության հետ։ Անդրադարձ է կատարվում նաև հանձնման նպատակով անձի ազատության սահմանափակման իրավական հիմքերին, դատական վերահսկողությանը, պաշտպանության իրավունքին և ընդունված որոշումների բողոքարկման հնարավորություններին։ Հետազոտությունը կարող է ընդգրկել մարդու իրավունքների միջազգային չափանիշների ազդեցությունը հանձնման վերաբերյալ որոշումների վրա՝ հատկապես այն իրավիճակներում, երբ պահանջող պետությունում կարող են առաջանալ անձի հիմնարար իրավունքների պաշտպանության հետ կապված իրավական հարցեր։ Համեմատական վերլուծության միջոցով հնարավոր է բացահայտել ներպետական կարգավորման և միջազգային իրավական մոտեցումների փոխկապակցվածությունը, առկա ընթացակարգային խնդիրներն ու օրենսդրության կատարելագործման հնարավոր ուղղությունները։ Աշխատությունն ունի տեսական և կիրառական նշանակություն քրեական դատավարության, միջազգային քրեական իրավունքի և իրավապահ մարմինների համագործակցության ուսումնասիրության համար՝ նպաստելով հանձնման գործընթացի իրավական բնույթի, դրա փուլերի և անձի իրավունքների պաշտպանության երաշխիքների առավել ամբողջական ընկալմանը։