Մելիքյան, Ռոբերտ Արամի

Տնտեսագիտություն

Աշխատությունը նվիրված է ազգային արժույթի փոխարժեքի շարժի վիճակագրական ուսումնասիրության, դրա վրա ազդող գործոնների գնահատման և ապագա փոփոխությունների կանխատեսման մեթոդաբանական ու կիրառական հիմնախնդիրներին՝ Հայաստանի Հանրապետության տնտեսության օրինակով։ Հետազոտության առանցքում փոխարժեքի ժամանակային դինամիկայի, տատանումների, միտումների և մակրոտնտեսական ցուցանիշների հետ փոխկապվածությունների բացահայտումն է։ Քննվում է փոխարժեքը որպես բաց տնտեսության կարևոր ֆինանսատնտեսական ցուցանիշ, որի փոփոխությունները փոխկապակցված են արտաքին առևտրի, գնաճի, դրամավարկային միջավայրի, ֆինանսական հոսքերի, արտարժույթի առաջարկի ու պահանջարկի և տնտեսական սպասումների հետ։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է հատկացվում փոխարժեքային ժամանակային շարքերի վիճակագրական հատկությունների ուսումնասիրմանը, դրանցում միտումների, սեզոնային կամ կարճաժամկետ տատանումների և անկայունության դրսևորումների բացահայտմանը։ Վիճակագրական վերլուծության շրջանակում կարող են դիտարկվել նկարագրական ցուցանիշներ, հարաբերակցությունների գնահատման, ռեգրեսիոն վերլուծության և ժամանակային շարքերի մոդելավորման մոտեցումներ, որոնց օգնությամբ հնարավոր է ուսումնասիրել փոխարժեքի փոփոխությունների և ընտրված տնտեսական գործոնների միջև կապերը։ Կարևոր տեղ է զբաղեցնում կանխատեսման խնդիրը՝ համապատասխան մոդելի ընտրության, պարամետրերի գնահատման, կանխատեսման սխալի չափման և տարբեր մոդելների արդյունքների համեմատության տեսանկյունից։ Ուսումնասիրվում է նաև տնտեսական ցնցումների և կառուցվածքային փոփոխությունների ազդեցությունը կանխատեսումների ճշգրտության վրա, քանի որ արտարժույթի շուկան կարող է զգայուն լինել ինչպես ներքին, այնպես էլ արտաքին տնտեսական զարգացումների նկատմամբ։ Հետազոտության շրջանակում կարևորվում է կարճաժամկետ և ավելի երկար ժամանակահատվածների կանխատեսումների առանձնահատկությունների տարբերակումը և անորոշության պատշաճ գնահատումը։ Հայաստանի տնտեսության առանձնահատկությունների դիտարկումը հնարավորություն է տալիս ուսումնասիրելու ազգային արժույթի փոխարժեքի ձևավորման գործընթացը փոքր և բաց տնտեսական համակարգի պայմաններում՝ հաշվի առնելով արտաքին տնտեսական կապերի և ֆինանսական հոսքերի նշանակությունը։ Ընդհանուր առմամբ աշխատանքը համադրում է տնտեսական վիճակագրության, տնտեսաչափության, մակրոտնտեսագիտության և ֆինանսական վերլուծության մոտեցումները՝ նպատակ ունենալով ձևավորել փոխարժեքի դինամիկայի ուսումնասիրության և հիմնավորված կանխատեսումների մշակման արդյունավետ մեթոդաբանական հիմք։